K* \

\ JL 0). J

I

Digitized by the Internet Archive in 2014

https://archive.org/details/miscellaneacurio378unse

VECURI^ ANNORVM TERTliE

MISCELLANEORUM

MEDICO - PH YSICORUM

She

EPHEMERIDUM

GERMANICARUM

ANNUS SEPTIMUS

ET

OCTAVUS.

MISCELLANEA CURIOSA

EPHEMERIDUM

MEDICO -PHYSICARUM

GERMANIGARVM

ACADEMI^

CiESAREO LEOPOLDIN^

NATURiE CURIOSORUM DECURIj£ III.

ANNUS SEPTIMUS

ET

OCTAVUS

Anni MDCXCIX & MDCG.

Continm

Ccleberrimorum Virorum

Tm Mcdicorum tum aliorum Eruditorum in Germania E«? cxtra eatn

OBSER VATION ES

Mcdico- Phyfico- Anatomico- Botanico- Chii

Cum

APPENDICE Ll81 :.

\ O l_/ U 1 ftf \\ founlHd 1813

Trivilegio Sac. faf- Majeflatii

Edita 1702.

Sumtibus Joh.M ichaelis Riidigeri, Berolini,Francof. & Lipfix apud eundem liorimbcrg^ Liceris Chriitiani Sigism. Frobergii.

IMPERATORI

CJZSARI

LEOPOLDO MAXIMO

PIO IVSTO MVNIFICO

VICTORI AC TRIVMPHATORl

SEMPER AVGVSTO RESTITVTORI REIPVBL, LIBERTATIS ADSERTORl AC ViNDiCI

sACADEMlA NATVRAS CVRIOSORVM OfTIMO PR/NCIPI L. M Q^D.

^uscipe fervorum, CJBSA R , devotatuorum jMunera \ qiu facras ponimusante pedes. Quodporro tripltcis natura invifere regna

Tergimus affidui9 rnums id omne "Tuum eft. Aurato nuper recreafii providus imbre,

Arens ficcum quodfuit ante 9 folum* Jnde adeo cultis dedlmus qm femina campis 9

Qherius largo fenore reddit ager* Hincque TlBl infumpti documentum exile laboris ,

Seque ipfam pietas noftra* fuosque dicat ; JM[qx ubi deviCio refbnabunt hofie triumphi*

Orbisque edomitus miUe trop&a feret , Nos & pr&teriti memores, plenique futuris

Ducemus fefios^ turba beata, choros^ Surgentesque inter , quasnunc vi&Qria palmas > Apparaty hac nofira fymbola vocis erunt :

Auxilio Excelfi Juftiffimus Omnia Vm«

cens,

Aeternumque Explens Imperium Of-

be Viget.

SERE-

SEIENISSIMO <ET TO TENTI SSl MO

TR/NCIPI AC T>0MIN0 *DOMINO

FRIDERICO

REGI BORUSSI^

MARCHIONI BRANDEB VRGICO S.R.I. ARCHI-CAMERARIO ET ELECTORI MAGDEBVRGI CLIVLE JVLIAGI MONTIVM STETINI POMERANLE CASSVBIORVM VENEDORVM A<2 IN SILESIA

CROSNjE dvci

BVRGGRAVIO NVREMBERGENSI PRINCIPI HALBERSTADII MINDjE ET

CAMIN^E

COMITI HOHENZOLLER^E MARCjE ET

RAVENSBERGiE DYNAST^ RAVENSTEINII VT ET CLIENTELARVM LAVEMBVRGI AC BVTOVLE ET QV^ SVNT RELIQVA

REGI AC DOMINO SVO

(LEMENTISSI MO ACADEMIA LEOPQLDINA

DEVOTISSIMI CULTUS ET OBSEOVH MONUMENTUM

*M . „„„„

b SERE%

mm& m%$&

SERENISSIME AC TOTENTISSIME

R E X

QOMINE CLEMENTISSIME

jl, quos fupremorerum fafti- gio Divina Bonitas impofuit, devoto fem- per officio venerari liceret iis, quorum pa- rata funt ad natum atq; omni tempore ex-

prom-

imom «§«ss*

prompta-obfequia, neutiquam iane hoc primumdie MAJESTATi TVJE demis- fa animorum fubje&ione litaremus , qui jamdiu eximmenfagratulantiuturba pro- ferri defiderantes , Regalem, quam miro univerfo orbis applaufu fufcepifti, purpu- ram eopridem cultuprofequimur,quonec cxpe&ari anobismajorpoteft, neq; aquo- quam fan&ior offerri. Aft vero cum non deceat ad fublimem, in quonunc emines, thronum licentius adrepere non vocatos, aut nullo alio, nifi praeftandi officii,praetex- tu animum a gravibus & pro publico omni- um bono vigilantibus curis divertere, no- voutique devotionis genere ad hoc opus efTe nobisdeprehendimus. In cujus anxia meditatione dum fumus, quibusvis aliis ex veterum aut noftrse aetatis ingenio ufuve exquifitis, 8c, ut inferioribus tanta Magni- tudine TVA, reje&is adunumilludlucu- brationum ac fedulitatis noftrae penfum de-

b 2 nuo

. _ *m®m m®m

nuo confugimus,cu jus generis jam aliquod fpecimenante bos undecimannos humil- lima fubmiflione anobis oblatum praeter expe&ationemac meritum, gratiam inve- nille lseti utiquerecordamur, ut vel eam ob cauflam hoc ipfum, quod nuric publicamus, volumen nemini Imperantium alteri , nifi MAJESTATI TViE xqvum cenfea- mus exhiberL Pretium quidem exigui muneris ex habitu ae ftimare non jam in no- ftra, fed Clementiflimi TVI Judiciipote- ftate eft, cujus idcirco Indulgentiam, ne quidheic porro defit nobis , fuppliees im- ploramu s . N eque interim na turse in hoc magis abfcondita atque arcana, quam in- timt animorum devotiflimorum fenfus aperiuntur , & dum quisque iis, quibus poteft, munufculis probare geftit ftudium fuum, fumma, qux in noftro opere depre- henditur,rerum varietas, noftri tamen con* fenfus 6c in TE fidei eft argumentum. i Cum

m®m

Cum enim more majorum receptum fit rara quaeq; 8c inufitata adfpe&ui REG VM offeni,& in Pruffiae quidem TVJE Regno fubje&isque ceteris Ditioni TV^E pro- vinciis tot paffim occurrant naturae nun- quam otiofse miracula,noninferioraheic agnofces REGVM SAPIENTISSIME. Majorem videlicet non fecus , ac mino- rem mundum T VA fuperbum MAJES- TATE, TVISQ. nunc laudibus refo- nantem, Bonitatis 8c Omnipotentiae Divi- nae fontes inexhauftos, gazamque cumu- Iatiffimam ; denique ipfam adeo rerum naturam plerisque faltem eminus confpe- &am, heic propius videndam in operibus fane mirandis , nifi quod nobis quidem nihil, praeterquam Nominis TVI Splen- didiffimum Decus,quod noftro openprae- fulget, fefe heic jam ofFerat commendan- dum. Agnofces inhis pariter confor- tiinoftri effufam lsetitiam, ubi noh arti

b$ duo-

duntaxat falutari eamque profitentibus nova conftituta pradidia cognovimus iru Regia TVA Berolinenfi, iilorumque_-> ordinem legibus fan&iffiniis munitum , ornatumque praeclaris privilegiis habi- tu nurlc incedere haut paullo, quam an- tehac, auguftlori ; fed & cumprimis ob conditam jam & cceptam Aufpiciis TVIS novam Scientiarum atque Artium Acade- miam, quam celeberrimi noftrisque etiam conatibus faventiffimiViri Godefridi Gui- lielmi Leibnicii du&u confiliisque innifus non alienum duxifti a MAJESTATE TVA ftabilire , fubje&orumque feliciffi- molmperio TVO falutem acincolumita- tem non armis magis , quam pacis ftudiis, quae fublimi ifthac mente comprehenfa_3 tenes,tutari ac protegere. Geftit itaque_> fodalitium noftrum , ut florentem hanc 8c confpicuam maxime Academicorum TVORVM focietatem tanquam con-

tu-

tubernalem 8c ar&iori necefiltudinis vinculo fibi connexam conveniat , 8c jun&is utrimque dextris , patto fol- lemni federe fidem fuam pariter tradar_> 8c duraturam noftram in T E pie- tatem.

Erunt haec fane nobis firmiflima famae inftrumenta 8c aeternitatis, quibus veluti clypeo 8c parma adverfus injurias obli- vionis 8c temporum armati, recens quod non ita pridem illuxit, fseculum intramus, inpofterorum etiam, fi qua futura fint, lau- dem 8c commendationem facile hoc pa&o penetraturi, Quae tam ingentia bona_» TIBI, REX MAXIME, cum primis de- beri anobis 8c nunc grati agnofcimus, 8c nunquam defituracelebratione fumus coro. memoraturi. Et nunc quidem cogita. tionem Clementiae TVM 8c Benignita, tis, quae verba nobis unice fuggerit, vix di- mittimus, in animis noftris 8c votis aeter-

num

num manfuram. Quorum fummam, fi momento adhuc in his morari fas eft, fed brevemillam, fed finceram, Scquaecunque Cariffima TIB I funt complexam poftre- mo accipe.

DEVS TE confervet, Augufte. DE- VS Auguftam Thori Sociam , Reginam & Formae Dignitate ac Gratia , & Virtu- tum Decoribus Eminentiilimam tueatun,. DEVS Vobis pariter ac Sereniffimo Prin- cipi Regalis Purpuras Heredi , Imperii , Pofterorum & Pacis iargiatur aeternita- tem ; ac fi, quae noftra funt , liceat inne- ftere TVIS, hunc omnino propenfum in nos Animum, hanc Indulgentiam 8cBe- nignitatem TVAM, quibus nulla majo- ra aut agnofcimus, aut requirimus, orna-

menta perpetua manere nobis ordi- nique noftro patia- tun,.

CA

m m &

Anno Ephemeridum Phyfico -Medicarum , Ob- fervati.ones toiumunicarunt.

Drr.D. SYLVESTER SAMUEL ANHORN, ab Hartvvifs, Archi-

ater Sangalenfis , Academicus Curiofus. Dn. D. JOHANNES CHRISTOPHORUS B AUZMANNUS , Me-

dicus in Ducatu Brernenfi Regius. Dn. D. CONRADUS BARTHOLDUS BEHRENS, McdicusHil-

defienfis , Academicus Curiofus. Cn. D. MATTH&US BLAW, Medicinxin UniverfitateFriburgen-

fi ProfefTor Publicus , Academicus Curiofus. Dn. DJOHANNES CONRADUS BRUNNERUS, Confiliarius&

Archiaier Sereniff. ac PatentifT. Dn. Elettoris Palatini &c. &o Aca*

dcmicus Curiofus. Dn. D. DANIEL BSCHERER, Phyficus Norimbcrgenfis Acadcmi-

cus Curiofus.

Dn. D. GOTTLIEB BUD^EUS, Archiater Ducalis Saxonicus, &

Phyficus Provincialis ordinarius Marchionatus Lofuix Superio-

ris , Academicus Curiofus. Dn. D. RUDOLPHUS JACOBUS CAMERARIUS, Medicins in

UnivcrfiCate Tubingenfi ProfellorPublicus, Horticp medici Infpe-

fkotg Academicus Cudoius.

c Dn

Dn. D. DANIEL GRUGER > Seren. ac PotentifT. Regis Boruffi* &

Eleftor. Brand. Airchiater , nec non Poliater Stargardienfis, Aca-

demicus Curiofus. Dn. D. GEORGIUS DETHARDING, Senior, Seren. DucumMe-

gapolenfium Archiater. Dn.D.JUSTUS FRIDERlCUS DILLENIUS, in Univerfitate Gif-

fenfi Medicinas Proteffor Publ. ordinarius , Facult. Med. Decanus,

Academicus Curiofus. Dn* D. GEOrGIUS TOBIAS DURR, Ser. ac Potent. Eleaor. Pa-

latini, & Maximiliani Ducis Bavar. Confiiiarius & Archiater, Phy-

ficus Auguftanus , Academicus Curiofus. Dn. D. JOHANNES ^GIDIUS EUTH , Diverforum Principum

Confiliarius & Archiater , Pra&icus Hagienfis. Dn. D. JOHANNES LAURENTIUS F£HR,PhyficusSuinfurten-

fis , Academias Nat. Cur. Adjundtus. Dn. D. PHILIPPUS FRAUNDORFFER, Civitatis&GirculiBrun-

nenfis in Moravia Phyficus Caefareus Provincialis, Academicus

Curiofus.

Dn.D. PYRRHUS MARIA GABBRIELLIUS, in Senenfi Univer-

fitate Le&or Medicinae primarius , Academicus Curiofus. Dn. D. GUSTAVUS CASIMIRUS GAHRLIEP t)orr ber €0?ullen/ Se-

ren. ac Potent. Regis Boruffix , atqueEie&.Brandenb. Archiater,

Academicus Curiofus. Dn.Lic. CHRISTIANUS FRIDERICUS GARMANNUS, Pbftu

ter Chemnicenfis , Academicus Curio(us. Dn. D. MARCUS GERBEZiUS, Poiiater Labacenfis , Academicus

Curiofus.

Dn. D. EBERHARDUS GOCKELIUS, ArchiaterWurtenbergico- Weiltingenfis,8c Phyficus Ulmenfis, AcademicusCuriofus.

Dn. D. SAMUEL GRASSIUS, Prafticus Vratislavienfis , Academi- cus Curiolus.

Dn. D. JOHANNES CASPARUS GRIMM, Seren. Duc. Saxon.

lfenac. Archiater, &PoliaterLipfienfis, AcademicusCuriofus. Dn. D. JOHANNES GEORGIUS GRUBELIUS , Ar^hiater Ele-

£tor. Saxon. Academicus Curiofus. Dn.D. JOHANNES BENEDICTUS GRUNDELiUS, Com. Pa-

lat. Caefar. Incl. Styriae Statuum Phyficus# & Marpurgi Pra&icus»

Academicus Curiofus.

Dm

* m m

Dn. D. PHILIPPUS JACOBUS HARTMANNUS , Medicinae & Hiftoriarum in Univerfitate Regiamontana Profeffor Publ. Acade* micusCuriofus.

Dn. D.MICHAEL HEILANDUS, Anat. Chirurg. & Botanic. in A-

cademia Giflenfi olim Prof effor ordinarius. E>n. D. CHRISTIANUS HELWICHIUS , Prafticus Vratislavien-

fis, Academicus Curiofus. Dn.D. JOHANNES GEOrGIUS HOYER, PoliaterMolhufanus,

Academicus Curiofus. Dn. D. CHRISTIANUS LAHME, Praclicus Hafnienfis. Dn. D. JOSEPHUS LANZONUS, Profeflfor Botanices Ferrarien-

fis, AcademicusCuriofus. Dn. D. SAMUEL LEDELIUS, Phyficus Nobilitatis&Civitatit

Grunbergenfis Silefix Infer. Academicus Curiofus. Dn.Lic. ROSINUS LENTILIUS, Archiater Oettingenfis&Geya-

renfis, Poliater Stuttgardianus , Academicus Curiofus. Dn, D. GEORGIUS ABRAHAMUS MERCKLINUS, Reverend.

& ScrenifT Ducis rviauiii , (uprc.nl Tcuiwniri nrdinis Magni Ma-

giftri Medici Confiliarius Meclicus,& Reip.Norimbergenf Phyf.

ordinar. ejusdemqae Collegii p. t.Decan. Academ. Guriofus. Dn.D. GEORGIUS BALTHASAR ME2GER, Phyficac & Medi-

cinx in Univerfitate GifTenfi quondam ProfeiTor Publicus , Acadc-

miae Nat. Cur. Adjunftus. Dn.D. JOHANNES THEODORUS MOEREN, Aulz Eleftora-

lis Coloaienfis Medicus , Academicus Curiofus. Dn. D. MICHAEL PAULI, Prafticus Vratislavienfis, Academicus

Curiofus.

Dn. D. SALOMON REISELIUS ; Seren. Ducis Wurtenbergici Confilhrius & Archiater , Academicus Curiofus.

Dn. D. VITUS RIEDLINUS, Rcipublicx Auguftana: Phyficus, A- cademicus Curiofus.

Dn. D. PETRUS ROMMEL, ReipublicseUlmenfisPhyficus.

Dn. D. LUCAS SCHR6CKIUS, Archiater &ComesPal. Caefar.N*. bilis , Phyficus Auguftanus , Academiae Nat. Curiof. PRjESES.

Dn. D. MARTINUS SCHURICHIUS

Dn. D. JOHANNES HENRICUS STARCKIUS , Confiliarius & Archiater PrufTiacus , nec non in Univerfitate RegiomontanatPro- feffqr Mediciaac ordiaarius, Academicus Curiolus.

c z Dn.

; m m m _

Dn. D. UDALRICUS STAUDIGL, SS.Theolog.& Medic.Dr. Pra- tonotarius Apoftolicus, Ord. S. Beneditii in exemto Monafterio Montis San&i Andechs, Academicus Curiofus.

Dn. D. AMBROSIUS STEGMANN , Poliater Islebienfis , Acade- micus Curiofus.

Dn. D. [OHANNES TACKIUS, Eloq. & Medic. in AcademiaGif- fenfi quondamProfeMor publicus primarius, nec non Ser.Hafli^ Landgrafii Ludovici VI. Archiater

Dn. D. JOHANNES GEORGIUS VOLCKAMERUS , Phyficus Norimbergenfis , Ac-damicus Curiofus.

Dn. D. JOHANNES MENRADUS VORWALTNER, Seren. ac Potent. Ele£t. Bavar. & Palatin. Confiliarius & Archiater, necnon in tlniverfitate Ingolltadienfi Profeflbr Publieus, Academicus Cu- riofus.

Dn. D. JOHANNES CASPARUS WESTPHALUS, Prxfefturx

Deltfchenfis & Bifterfeldenfis Phyficus , Academicus Curiofus. D. JOHANNRS PAULUS WURFFBAINiUS , Archiater &Co-

me&PalatinUoCoeiaicus iv^Mio, rhyfiLus rvforhiibcrgcnfis Aca-

demixNat. Curiofor. Ephcmerid. Dire£fc)rr Dn. D. THEODORUS ZWINGERUS , in Univerfitate Bafileenfi

Medicinae Profeffor Puolicus^Academicus Curiofus,

CATA-

$ » *

CATALOGUS

OBSERVATIONUM

Dec.III. Ann. VII. & VIII.

Ephemeridum Naturae Curioforum.

Obferv. Pag, Dn. D. MATTHl^ BLAUU.

1. De Granis hordei integris, ante XIV. dies commeltfs , per urinam ex-

cretis. I

2. - llrina eraffa , vifcida & glutinofa. 4

Dn.D.JOH. iEGlDII EUTH.

9. De Curiofis quibusdam in ApertioneCadaveris muliebKis annota- tis. 6 4. - GlaciePentecoftali, nivecanicuIari,&Inundat:one autumnali. 7 S • - Zibeborum Smirnxarum Gigantis. $

Dn. D. CHRISTIANI HELWIGII.

£. De fupprcffione Urina? in p]eur.tica , cum fudoribusfummis eonjuj*' fta noninfalutari. 9 ?. - Salivatione in Anhritide & Scorbuto. II %> - Phlebotomiain Arthritide. 9* • Nocatis in Anatome Muiieris*

« 5

14

H Dn.

m m

Dn. D. THEODORI ZUINGERI.

io. Dc Syrupo Prophyla&ico , ad Prolongandam Vitam & Podagrse, aliorumque Morborum infultus arcendos, rnitigandosque ex- perto. ig

ir. - Fra£tura offium cruralium ,multiplici, cum jun£tur« Tali dislc- catione , felicicer curata. 20

&z. - Hilloriafi(tulaslumbaris,eRenedextrocalculororcaturientis,c^: fubtercutim, mufculosque Clunis dextrae reptantis , lethiferae , cum Cadaveris anatome. 2 $

13. - Ulcereantiquo, inMeatuUrinario,felicitercurato. 27

Dn.D.GEORGlI DETHARDINGII SENIOR;

14. De Afparago laticauli. 31

Dn. D.JOHANNIS GEORGII GRUBELII.

if. DeManiacocurato. 32

16. - FebreQuartanamuCationeaeriscui^ata. 3/

Dn. D.PHILIPPI FRAUNDORFFERI.

17. DeFlatu furiofo,la&isufucurato. 37 18- - Linimentoad SerpiginernEvporifto. 37

15. - Muliere nunquam in Vita fua Menfes experta , & nihilominus

gravida. gg

20. - AlteroTefticuIoderlciente. 3g

21. - Pupillisoculorumcordiformibus. 39

22. • Juvene fupra finiflrum hypoehondrium caput informe habente.

Dn. D. JOHANNIS CHRISTOPHORI BAUTZMANNI.

23 . De Pulvere dato , ad extorquendam inccndiarii ctfnfeflfonem. $f

24. • Foetu in Utero exficcato. 40 2f. - Morboexincantationemirabili, 4I

26. - Pene monftrofo. 49

27. - Dyfuria extin&i anatome. fo 2$> - Verme in Lapidereperto. f 1 29« - Seeali temulento. 52 30.- Sciuroalbomortisnuncio, j5

Dn.D. AMBROSII STEGMANNI.

31. De Partu in utero materno putrefa&o. ^3

32. - Partu in Uteromaterno Verminefa&o. 5-4

33. - Falfa ingravidatione&flatuum loco foetus exclufione. f6

34. - Terrore & confpe&u agonizantis, fuppreffio menfiura, & ex hac,

Dy fenteria lethalis. f$

35. De duplicata Vulva. ^

36. - Plica Judseorum.

37. - ColicaPeriodica.

Dn. D. PHILIPPI JACOBI HARTMANNI.

38» DeGenitalibns Vitulx monftrofis. 5-3 Dn.D. PETRI ROMMELII.

35. DeCIyftereinnoxieperosreje&o. £2

40. Depicain infante. 63

41. - fcecunda fine menftruis. 6f

42. - fupcrftitione puerperarum nonnullarum fomnum conciliandi

modo. 66

43. - Hypnotico raro. 68

44. - Evporifto Emmenagogo. 69 4f. - Varietatecircalecundinasin partugemellorurn, 70

46. - Coecitarepoft Venxfe&iQnem. 71

47. - Gulaecoalitua' Variohs, Lucanica fublato. 72

48. - TertianaJa&efcpiusrecoCto, fublata. 73

Dn. D.VITI RIEDLINI.

49. De Mania haereditaria. 75-

50. - Ifchuriapun&ura inperinxo curata. j6 j 1 . - Cervi ventre , falva vita , globo traje&o. 78

Dn.D. PYRRHI MARMB GABBRIELLI.

ji. DeViroSeptuagenario, tribus quartanis laborante, Korese valde

efflanti expofito , con\vale(cente. 79

Dn.D. GUSTAVI CASIMIRI GAHRLIEP.

5-3. Deaffe&ugravi acdiuturno, variisfymptomatis&accidentibus co-

mitato , inter alia Cerafi nucleo cum Urinareddito. go

74. • Lumbagine, (eu Dorfo & Lumborum rigiditate, eum dolore

atroci. £4

ff. Fee-

i^T^pratc^ parentum > admiranda ta

Utero Materno conferVatione. . . *}

>& - Matern*PhantafiaBinfoetumderpoticoqualiimpeno. 87

Dn. D. JOHANNIS HENRICI STARCKII.

57. De Apoftemate interno. 9l

Dn. D. MATTHH BLAUU. $%. Defebrefertiana intermittente maligna. 94 $•9. - Lotio bufonis Ophthalmico. 97

Dn. D. SAMUELIS LEDELH. €©. De Cuticulac corporis , intra menfem trina depofitionCj falvis un- guibus&capillis. 99 61. - Evomitione Vermis. 101 £2. - Conditoriis Urnarum Germanorum. 162

63. - OdoreMortisindice. 5G4

64. - Vefpertilione mortis nuncio.

6j. - MorccaButyro, 5Q* Dn. Lic. CHRISTIANI FRIDERICI GAR- MANNI.

€6* De Hyofciamo Altercum. I0*

Dn. D. JOHANNIS L AURENTII FEHRII. 67. DeFoetumortuo, aChirurgisfalvamatre,fe!iciterextrafto. 1 if Dn. D. JOSEPHI LANZONI.

6%. DeHerpete, folaaquamarinacurato. ll&

69. - Tumore infigni * & capitts lotione. ll™

70. - Coecitate , ex intempeftiva fanguinis miflione. n7

71. - Dolore maximodentium,niveappofitaablata. Il7

72. - Vermibus per< uflim reje£ii«.

73. - Morceafrigidupocu. Il8

74. - Pulverefcbrifugo.

7/. - Calculisinpericardio ,x9 Dn. D; MARCI GERBEZII.

76. De Gravida , ex ninno fanguinis profluxio demorcua. *

Dn. Lic. ROSINI LENTIHI.

77. DeLapidjbusaureolise Yeficisboum. 111

Da.

78-- Contabe(cendia&iafciaamira6fmenioraWlf. | 125

79. - Bonis horismalccollocacis circamediucionesfuperpluviamcoc-

cineam. 13 z

80. RadiceefFra&oria % vel apertoria, vulgo ©pttng^urfcef. 144

Dn. D. SAMUELIS GRASSII.

81. De Abfceflu muco carnofo botryoide, finiftri labii vulvx,feliciter

excifo. 148

Dn.D. MICHAELIS PAULI.

tz. De Felici ex traciuce feminaii Idea nodofi capitis externi, cura- tione. 149

8?. - Conceptionefccmin^cujusdamPlebejsrariffima. 146

84. - Infrufta ex incempeftivo thermarum ufu , humorum *Meta- ftafi. 147

8/. • Mira&rarioreinPuella quadrienniMalacia. 148

Dn. D. JOHANNIS BENEDICTI GRUN-

D E LII.

86. DeLafleinfenibuiiScpuciis^cucraco. 149 87*« ■ Men(fruorumfluxuperiodico,ex du&ibus falivalibus. ijo

Dn. D. RUDOLPHI JACOBI CAMERARII. 88« De Starionibus Barometri fub Eclipfibus. 1 5 i

Dn.D. SAM. LEDELII.

89* fudore a purgante. if g

90. - VariisapetechiisdifparenttbusfyTnptomatis. if4

91. - Paralyfi linguse felicicer curata. I5f

92. - Sternucacione Apoplefticorumnonfemper falutifera." 156

93. - Febreabinje&ionedecodtifrigidiinfeuces. if€ 94- - Linceis lucldis. 15-7 9f« - Pnevmeniaexicinerefattolethali. 1/8

Dit. D. MATTHjEI BLAUU.

De Hydrope ex ufu chermarum mox lethali. t 5*9

97. - Varioljs ab externi acris frigiditate retropulfis , vifcera interna occupancibus & lechalibus, per aucopGam anatomicam ia- fpe&is. 161

d Dn,

m m

Dn. D. JOHANNIS THEODORl MOEREN.

98. DeEclipfiSolari, quafuic23.Sept.ft.D0v. 1695. i£j

99. • Effe&uEclipfis Solaris. 166

100. - Rarauteri Virginei excrefcentia. 167

Dn.DJOSEPHI LANZONf.

10 1. DeDuplicidentium ordine in infante. 169

102. • Noxa ex cibo cod\o in Vafe aeneo. 169

103. • VariisAntipathiiscuriofis. 170

Dn. D. DANIELIS CRuGERT.

104. DeEpilepfiahorrenda&contumaci. 171 10/* jSStiiiope mincrali , fanguine Regis abluto, illuftrato & nobilka-

to.f Cinnabarifolari. 173 ,106. - SellaCuriofa Sereniffimo Ele&ori Brandenburgico nuncMa- gnoBorufllae Regi, oblata,cum Homagium Stargardiae fu-

fciperet. | 'IVAJA AHO [ .G Xi( 174

107. - InfantisinSyncopenlapfifingularicura. 17?

108» - Clavorum pedum certa cura. ijf

209. - Singulari remedio contra Calculum. 1 76

110. - DiafcordioanthelminticomagnaDofifumto. 17^

111. - Sanguine poftquintum diem amorte praeternaturaliterad mu-

lieris farnofa! ta&um , fiuente , cum Judicio Medico. 176

112. - SolefineVefre;

113. - Doloribuslumborumintolerabilibus. ig^

114. - Lafte poftquatuorfeptimanasrevocato. >gj iif. - IfchuriaOleofcorpionumexerroreftirntOjCurata. »g6

116. - Calculirenumcornmnuticne. jg6

117. * Cuueometallico&faxeo. igj

Dn; D. LUCjE SCHRdCKII.

118. Dclignofaginoflgurato. ig^

Dn.D. JOHANNIS HENRICI STARCKII.

119. DePifceHermaphrodita. I$0

Dn.D. MARTIWI SCHURICHII.

iao- De CalvbpofttriginuAnnoruridecurfumcomato. j^i

Dn.

$ m m

— ■ ■■ ■ ■

121. - Mirismaculis& veficulis in cute fanguineis , copiofaque fangui- nis in puero per Urinam emillione. i

Dn. D. JOHANNIS CASPARI WESTPHALL uz. De Catalepfi admirandain Cane. I Jft

Dn. D. JOHANNIS THEODORI MOEREN.

12?. Delnjeftis. 10%

Dn.D. SAMUELIS LEDELII.

124. DeParturienteEpilepticacurata. 10S

I2f. - Vulnere Arteri*. 207

126. - Singularifafcino. 2og

127. - Singultu in febb. malignis. 209

128. - Acjua Ligni Fraxini. 21«

Dn.D. VITI RIEDLINL

129. DeRararefpirationisdifficiliscaufa. 210 150. - ArthritideperContagiumcontra&a, 212 xji. - Polypo,Nicotianxfumocurato. 214

Dn. D. CHRISTI ANI HELWICHII. 1J2. De Febre Petcchiali. z\6

Dn.D. SYLVII SAMUELIS ANHORNII AB HARTWISS.

135. De Abortufeliciter inhibito. $2|

Dn.D. JOHANNIS CASPARI WESTPHALI.

I 14. De Inq iifitione inVinum lithargyrio fucarum, nccaGnne Sacchari Saturni,exlithargyrio confefti, & inde orta noxa. zxt I3f. - Delirio amorofo. zjf

Do.Lic CHRISTIANI FRIDERICI GAR- MANNI.

136. DeTonitru Obftetricante! 24$ 127. - Loco apud PliniumL. XI. Cap. XXXVII. Conjefturx Jecur

maxime vetuftads patiens centcnis annis durare, Obfidio- num exempla prodidcre. 254

4 2 Dn.

9& 55? SS?

176. - DeliriocumferociaSbaccisSolani. 29 f

177. • Aquae Itygix hauftu exitiolo remediis domefticis curato. 296

178. * C©locynchidisInfufo,lechalemhypercatharfin fufcitante. 297

179. - Epilepfia Chronica, una cum febre Epidemica maligna cu-

rata. 29$

180. - Cholera defun&i Anatome. 299 1 8 f . De Hasmorrhagia largiori , e cavitate dentis maxillaris. 300 182. - Lochiorum five fanguinis immodici profluvio remedio dome-

ftico probatiflimo placato. 301 igj. - Tumore axill* Cancrofo przgrandi, ejus anatome & infelici curatione. 901

184. • Prxgrandibus &monftrofisNafi tumoribus, fubligato pilo ca-

melino , felicicer curatis. 303

Dn. D. CHRISTI ANI LAHME.

185. DeOphthalmiadefperata, Collyrio tandem curato. 304

Dn. D. MARCI GERBEZII.

18& DeHepateinhydropicainjufteincuIpato. jof - Epilepfia duorum annorum virgis curata. 306

Dn. D. PYRRHI MARI^E GABRIELLI.

igg. DeOrthopnoeaex Vermibus. 307 189« - Vermibusenaribus , &ex dorfo erumpentibus, 307

190. - DoloribusNephriticisperiodicis. 307

191. - LapideBezoardicofimiliinVentriculocapreoIi invento nticle-

um plumbeum continente. 309

Dn. D. EBERHARDI GOCKELII.

192. DeUlcere inguinis finiftri fiftulofo, ex quo vermes prodierunr.

310

193. - Febre maligna petechiali , ab olfa&is floribus , quibus cadaver

puerile, febre acuta defunfti, ornacum erat , proveniente.

3x2

Dn. D.

Dn> D. UDALRlCI STAUDIGELH.

194. De curiofispoftapum iftus fyrnptomatibus. 314 195-. - Ozoenain quatuorfratribus. 318

196. - Apoplexiabiscurata, tertio rcdcunte Iethali. 922

197. - Mufcacompluribus Vcrmibus foeta. 32/

Dfi.D. CHRISTIANI HELWICHIL

195. DeConvulfionerariori. 32$ 199. - Tabedorfali. 329 2C0. - Parotide. 391

201. - FebreScorbutica." 333

202. • Cura Vomituspoflpartum. $36

203. - Paraiyfi Lateris dextri, evanefcentem furditatcrn excipiente.

337

104.- Ufuomenti. 338 Dn. D. SAMUELIS GRASSII.

20f. DeMercurio,VermiumvelPabuIovelftabulo. 340

Dn.D. JOHANNIS CONRADI BRUN- NERI.

206. De febremalignamiliari. .341

207. - Dolorelfchiadicoperiodicoacutiflimo. 346

Dn.D. SAMUELIS REISELII.

20S. DeUnicornumarino duplici. 3j-«

Dn. D. LUCjE SCHR6CKII.

2C9. De farina minerali. 3^3

Dn.D. JOHANNIS GEORGII VOL- CKAMERI.

210. Dc Attmella Lithontriptica. 3/6

Dn.D. GEORGIf ABRAHAMI MERCKLINI.

III. De Juvenetriorchitequidem, fed tamen frigido. 3/g

212. - Vomitucrucnto enormilicet, tamen falutari. 3,-9

£13.- Excretionef*cumalvinarumper Cnummulicbre. 360

Dn. D,

^ $8?

Dn. D. CONRADI BERTHOLDI BEHRENS.

ai^ DePodagraCapitis. 2if. - Podagraindolente. 21 6. - Foetunumerofo.

11 7- - Haemorrhagianariumparoxyfmi inflar recurrente. ai8' • non vana a (olftitiis de morborum Chronicorum di&ione.

219. - Rifuinvoluntario.

Dn. D. DANIELIS BSCHERERT.

220. Oculusartificialis.

D. JOHANNIS PAULI WURFF- BAINII.

2zi. Dc Tumore fub cavitate axillari ad cubitum usque prsegrandi , in feptuagenario feliciter extirpato. 400 22x. - Molaex Viduafexagenaria. 40>

3^1 362

3 $4

eventu prae-

39T 387

c&sa-

CiESAREO-LEOPOLDINiE ACADEMliE

NATURiE CURIOSORUM

EPHEMERIDUM

MEDICO- PHYSICARUM

DECURI^ TERTIiE

ANNUS

SEPTIMUS & OCTAVUS.

OB S E R y AT 10 1.

Dn. D. MATTH^I BLAUa Z)e Granis bardei miegris antt XIV. dits ctmijks , peruri-

nnnexcretis.

Ah^banras hic iffteannos aiiquot mtermiliris ooftros prr5 fidiarios Prxnobilem qucmdam Coloncllum D. Erfurt liQ .m,v:rum xtacis fuxcirciter jo.annorum.extraordi- baiie longx corporis ftaturx,doloribus nephriricis obno- zium iifqut i x p e vexatu m. Is cum aliq uan oo (blico g ra vi - us hoc morbo vexaretur&doioresintenfiflimoscumal- vi & urinx obftr uctiorie pateretur.media no£te neceflitate & doloris ftmulo impaMps>me tunc temporis militix hujus prxfidiari» Medicum ordinarium &aCeififlimoRegiruinc Auliriaco coaakuxum.vo- Zfcc IM. Jm. Vil & VIII. A Ctfi

§ Ohfervatio L

cari jubetpro confiiio:pra!fcripfei\im mox clylteres emollientesanodynos „ pulveres diureticosaperic;ntes& nephriticos , oleumamygd dulc. cum Semicupio &c.his tamen omnibus adhibitis,do!or prius non cefferat,usque dum tandem urinain magna quantitateunacum multamatenafabulolaex- cretafuit , in quaaliquotintegra&tumidahordei grana inventafunt, inde omnis dolor mox remifit, & patiens penitus fucceflive reftieutus eft. fnter- roganti mihi unde grana hordeicum ur'na excretaprovenirent ?refpon- debat D. Colonellus , ( e aliam h ujus rei caufam non icit e,n:fi quod ante 14* di.es hordeum co6tum exjuiculQcomederit..

Scbolium*.

Ifchuriam tam e calcults quam fabulo & materia vifcida fn renibus * tweteribus&veficaecervice haerentibus excitari pofte, omnibusnotum eft pra&icis,aft in cafu propofito non videtur vero fimile , calculum hu jus fym- ptomatis caufam extitiffe , eo quod calculinulli per urinam excreti fuerint, reque poft hac Colonellus ifte aliqua incommoda q ux calculi latentis fufpi- cionem facere potuiffent,perpeffus efl: neque folum fabulum in caula fuiffe videtur,quiaarenulx excretaeerantrninimae, quibus per vias unnariastran- fitus poterat effe faciiis , neque aderat tanta materiae viicofitas, ut fabuium eainvifcatum hujusobftru£tionis& urinx retentionis caufam iufrieientem (uppeditaffe videri poffet. Hinc probabiliterlicet conjicere, gr^nahordei duriora& non funicienter elixata, (quorum haud paucaeaquefatis magna erant;in viarum urinariarumdu&ibusha!fiffe,atque obftru&ionesparicndo urinae tranfitum denegaffe , q.uibustandsmper aperientia& diuretica at- que externaemollientia foIutis,ipfi obftrudtionis caufor, viaapertaeft, per quamcolletta hordeigranauna cum fabulo&urinacopiosa ad morbiforn- tione excretafunt* Ait,per quas viashordei granaadurinar.vafadeveneritf non tam palam eft',. nectamfacile&certodemonftran potell, infuperval- de dubium , an quanam corporis parte, jam ante 14. dies commeltatmto tempore remoram fecerint. Quod autem in ventriculo vel. vafisla&eis tam diulatuerint & per diureticorumvim ad urinarias viasdeorium piopul- fa fint, vixcredibile, quianimirum ante nephriticorum ulumobftru&ionts fymptomata & Ifchuriajamaderant, quod evidens fignum , etiamobftru- ftionis caufam prius jam in viis urinar. prxexftitiffe ideoq ue neceffe eft,ut hordeumaffumptuminconco&um ex ventriculo ad vafa la£lea , atque ex his, vel ordinaria humorum motus lege ad renes vel peroccultas vias ad Ipfos reteres aut veficam delatum fit. Nihilhic adducam de rebus alie- nis, exgratiade clavis faniculis,vitris,facculis&uab incantatione intredtf- ftis & perurina» i ,corpore excretis,quales obiervatione* l^guntur Ipud

De granis Horlei intearis nnte XIV. dies comeftis perurin ^Scl_ j

Scbenckium Obf.3 2 f.item in Epbem.Germ.Dccur. annorum tert.anno 3 ob» ferv. ?4.& o2. Hxc cnim ad infolita naturx opcra a caufis ordina isna- •turalibus non provenientia rererenda funt. Sed quod ipfi cibi affumpti Velaliqua: faltern eorum particulx v.gr. fruftula radicum apij, fungorum, acini halicacabi.femina anifi &c. per urinam axcrctafuerint, plura legun- tur Exempla inpraclicorum obflrvationibus, uti exalijs annotavit Scbtn- ckim l 3- obferv.32. ^.item Bonetiu anatom. praZt. i 3. leS.28. obferv* 31. cumaliis, qux omnia per ordioarias &confuctas, qux ad renes ten- dunt, vias, excreta fuilTe funt crcdka , quibus autem an tides danda fit. non immcrito dubitatur, Etfi ejusmodi rebus folidis darctur ad renet tranfitus,is prx alijj facilius conccdi poffet, affumptis hordci granis ceu fi- gura fua oblonge rotundis & iubricis atque ad commodiorcm per vafa motumpronis; fcd nihilominus captu videtur effe difficile, quomodo tenuisfimos vaforum la&eorum ductus, inde per cavum &dextrumcor- dis ventriculum & hinc per anguflisfimos & anfraftuofos pulmonum mcatus acl finiflrum , ex hoc pcr aortam & arterias emulgentes ad renes, & in his per glandulas renaies& carunculas papillares ad pelvim, tan- demqueex hac inureteres & veficam innotxie deferri posfintmajorahor- dei grana, quin fanguis ipfe una fimul effluat, aliaque graviora fanitatis incommodainpcftore fuboriantur,quorum nullum tamen in cafunoftro fuit deprehenfum. Adhxc certis obfervationibus conftat , alias res folidas duriores ex incuria improviso & ineptedeglutitas ,ut aciculas & acus longas per urinam excretas effe ; an & iflse per fupra didtas viaS ad veficam ufque fine noxa pervenire potuerint, prorfus incrcdibile, im- mo omnem fidem <9t rationem fuperare videtur. Quareetfi «Vrmfui ana- tomica necdum omnia fufficienter covnprobaverit, licet tamen rationabi- liter conjicere immo concludere, dari alias occultas vias, per quas ex va- fis lafteis ejusmodi res foiidsc una cum potulenta liquida& aquofa rnate- ria ad veficcm proxime deferuntur, qux alia effe non pouunt, quam ipfa vafaladeaad veficam exeuntia;quod ipfum nonnulli ex recentioribus voSunt infignes Anatomici, inter quos legi meretur Experientisfimus Diemerbroeck anatom. I. 1, c. /7. p.m. 140. hujus quoque opinionis fue- runt aliqui ex ceieberrimis Medicispracticis, quibuscum deprxlenti ob- fervatione & cafu propofito mihi familiaris erat correfpondentia. Quod denuo connimare videtur ex obfervatione in illis potatoribus , qui po- tuminmagna quantitate afiumptum intra dimidix hoix fpatium omnino crudum acinconcoftum per urinamemittunt, quod utique fieri haud pof- fet,fi talis copiofapotulenu materia per vias ordinarias & con/uetas cum

fenguine ad renes & inds ad veficam dcferri neceffe haberet, Verum ot- Cuitas has vias in omnibus hominum corporibus ordinarid dari, non vi- detur credibile , quia effe&us in cmnibus id non comprobat, eo, qudd res folidasper urinam emicci quam rarisfime obfervetur , & Q inomnibus eflent, non dubitandum, quin poft vaforum lacleorum inventionem ea quoque, quac ad veficarn ordinario tcnderent, ab accuraticribu? anato- micis jamjam dete&a efient, qudd tamen hucuique nccdum fnfEcienti autopfia fed rationabilibus tantum' fundamentis proVatum eft : conRat; proinde, naturarh in partium fblidarum & internorum corporis numant meatuum conformacione diverfimodc nonnunquam variare, quode rianfc in nortro Cafii faftum effe potuit- Ldnge majorem adrairationem mere- tur obfervatio deintegris prunorurrrnucleispcr veficam ex£retis,qaaKsahf jExcelkmif D. DoB. jtgerfcbmidt defcnpea lcgi t ur in Epberz.Gevm* dtcm- annor. 3*&UBQi 2. obftr.v. ifG*

OBSERVATIO Ii:

Dn. D. MATTHyE I BLAUTX

De Urina crajfa vijcida glutinofa.

T>Rgenob. 6c StrenuusD. Jonas Adolpbus Zinzerling, Reverendif Capi* JTxuli Conftant.PrxfeQus Superior, afHnis & amicus meus dum vive- ret integerrimus, vir aetacis fux j-o aliquot annorumJtranguria Isepe ve* xatus,magna dinicultate & acerbo cruciatu fa?pius eminxit urinam craf- fam,vifcidam, lentam,glutinis infter ica cohaerentem^uc per inclinationctri ad ulnar longitudinem extendi potuerit, Sc flltro impofita, neguctulam aquae per chartam ex fe dimiferir, uti non femel mihi monftravit,&ad probam dedit; erac infuper urina albi coloris, odoris vera acris & faU ilsfimi i qualem haleces referrefolent, calculum aucem nec antea nec po-' Itea ulJum obfervare potuit; Diaetam vero contrafrequentes admonitio- jies obfervavit nulkm, fed fummopere deleftabatur tibis crudis, acidis &faIfis,acetariis»cafeo, pifcibus 8c tarnibasmulto fale condkis &c. ad- hibita funtvariaremedia,aperkiva, attenuantia, demuteentia, & rfiureci- ca, exquorum ufu quidem levamen accepit, fed perfeclereitkuinonpo- terat, ufque dum poitea thtrmn* piptrlnas adiit,ex quarum potuSc bal- neo integre refritutus redlk, iisque poftmodum bono fcmper erTeclu i>- fus fuit. Tandem vero anno praccedenti , ex aiio fupervenientegravi mor- bo ventricuii &febre tentayfehex prope feptuagenarius, vinbus'confam- ptus,obiit, magno amicoriiin luStu, ckc.

T>t UrlnM ftfljfa vifcida gtutinbff. f

SQHOLIUAL

TNter diverfisfimas Urinas, quz ab acgriS tanquam mcrborurn ftgWs- *Medicts inlpicienda offeruntur, latis rara ejusmodJ urinam inobier- ratione defcriptam exatninandam occurrere, fatcbuntur orones, quf- fcus circa ▼ifitationes scgrorum & in praxi medica multum eftnegotji*. quoad crasfitiem ,Icntorem.& gIutinofitateffl,ob(erVavitilmilem'5<ri?ewi- ckws nofler otfervat: meiicind ls- otferv. 327. Sed abfque tali acri- rnoniaialfa& fine cdla vrJetudinis noxS ordinario exceinJfolitam, o\\* j ,s tamen rci rationes & caufie nullae afferuntur, in cafu noftro iple- mec D patiens inlibris & litteris alias verlatisfimus, judiuoque perfpi- cac sfimus judicabat , ac mentem fuam de propriq affeSu per fictcres- xn:hi fignificabat, felaborare cacochymia, quam narura ipfa morborum rr edicatrfe per urm&rias \ ias quzrat expcllere; q uod fuo !oq uendi modo dici haud inepte potuiffet , edquod cautasmonSficasex&nguinis Mak fa prxtcr^lias vias etiam per uriham praxipitariquotidianadeirionflrcC experientia: quamvis cnim ex hahitu corporis &fignis exrernis nulla jam pr* entis cachcxix p ituitofx adeffcnt indicia, neri tamen potuiffe, prorlus q[\ credihile, immo evideater certum-,parricuJasheGerogeneas- craffa^, lentas, vilcofas, acido ful;is,ex ejusmodi quaiimt; ;. cihis inchy- lum& ex hoc in fai;guinem tranfiifie, tulcmque cacochymiam induxif- fe, quxantequam cachexia fuhorirctur, diffolutae & per ordinarias vias ad reaes & urinaria vaia prxcipkatx funt, nam etfi quidcm (ut exob- fcrvatione pmccdcnti conftat,vias occultas feuvafa lacteaex Mefen- teriila&eis ad vefitam deriyari re-.entiores nonnulli doceant anatomici hocquc omnino probabile fit, tamcn huc nonfemper confugiendum.- omniap.naturalia urinx excrcta i]luctranfire,quamdiu rationes fuffict-- cnter oftcndipoffunt, ejusmodi excretor^n matcviam per ordinarias §c conluctas jvias ad veficam ajxiaadari. Cxteruxn dantur va.vii dolorrs, circalumhcn.m regionem, oc in imo abdonainis inferioris cumirnniun rcddcndi difficultate obfervabiles,quas vulgus dolores ne;\hrit:;o? ap-r pciLrc folet, quamvis tales minirrfi ficpe hnt,ccquod mcdiceprepiie & xclt i&xi* loquendo, nep hr i ricu s dolor foii renum in^aninaiciii zjz calcub» conveniat: hoc tamen dccct experientia pr^cUca,dsu cercam oephritims (ur uHtatoioijaar vocabulo) fpeciem, exk>la prtuitoiaajH: Vilcokmaffa ck lentaan rdnibusoomordnte vel idCavkate vcncic cbagtN lata maieria; rovenientem, quam vulgo,rlttf^ &4bldm G>ti($ notoin «oaciunecuiri tiih agpcilue placct, ex qu^ dolcres veum nep^ritidcm

A- 3. mm**

6

OhfefvaUo 711.

xrnulantes &Ifchuriam ac ftranguriam efficiehtes ofiuntur ; absqueta- men inflammatione , calculo & fibulo, quod aliquocies in diverUs fab- je&is mafculini fexus expertus fum, firiniosrque milii perfuafum ha&eo* feoc ipfo affeftu exeadem materiaacida, acri ,& vifcoQ in vefica fen- fim colledta & lenti glutinis inttar eohasrente , atque acrimonia fua fal- (a veficas cervicem vellicante ac flranguriam caufante, laboraffc xgrum in obfervatione prarfenti tnemoratum,; id quod ex juvantibus conflr- macur, ed quod ex attenuancium, vifcofkatem incidentium aperienti- um, diurecicorum, nec non acrimoniam ialinam mixtam demulcen- tium, (quorum formulas hic defcribere non opus effe videtur ) reme- diorum, prouc thermarum Fabarienfium (finguiariter contra hos afFe- £tus proHeuarum) ufu,optime fefe habueric D. patiens, reliquo poft hxc tempore a dolorifica <k permolefta ftrangurla nunquam amplius vexatus, nec fimilem crafTam tenacem & glutinofam urinam redders expercus, -Conjlantid Auguftam Vind. d. 4. Aug. A. 1698. miJJ*.

OBSV RVATIO 11 U

Dn.D. JOANNIS jEGIDII EUTR

JDe apertiotie cadauem muiiebris.

ANno Chrifti M.DC.XCVIL d.VU Januarij Vienn& vitam firiiH beatisfime, Nobilijfimi Domini Confiliarij Saxonku Immanuelk WiU lij UxorLe3i{fima, xtacem f6. annorum attingens ,maximamque vitae fuxpartem, impatibilibus .tranfigens cruciatibus , atqueleipothymiis frequentibus.

In dhTe&ione, bini Viennenfes Chirurgi, Francifcus deSorbaith & Joannes Fortunatus Bouchtr deprehenderunt, (ut mihi Hag£ Comi* tis D. 2. Maj. 1 697. Pr&memoratut Dominm PVilliui, Fautor meus edecu- matus, ad Traftatus Pacis Rysvvicenfis , a Potentisfimo atqueSerenif- fimo Elfitore SaxonU, Friderko i^ugufto , Reae Polonu , mUTus, *\>7e*-7w retuht.)

Pitltnones Inculpatos.

Cor duobus obfeffum polypis, dextro nempfc finu. Renm dextrum , lumbrico inquinatumlato, Sc Uterum, multa acri lympha.

In Capite , propter gravem Beat& Matrona lapfum* bicnnro prac* greflb, iavenca rnox fuit particula acuta osfis, ad iaftar avenae , intra

piam

De apnthne caiaveris mulicbriii

pfam duram.]tie n atrcm , quae huic arcAc adhaerebut, hancque quafi perfjrabat , propefuturam fagitukm & Jambdoideam in parte finHtra, paucam animadvcrterunt faniem putrem, cephalxa inde fxvisfima* qiiam phiehoton ia crebra atque panentia £gra devicit fumma,proia dicere poffum de hac pic defunc-lao^/ifrowfl IViliidy quodHieronymus de Marce \% quondam dixit: Sic srtatem duxit & vixic, ut femper (c crederet effe morituram; fic induta dk veitibus, uc meminiffec (e- pukri.

tioc ptti in tu?nulo,fragilem Te noiwv ejfe$ AfOfS certa eft, tempusperbreve, uita nibil.

OBSERVATIO JK

Dn. D JOANNIS jEGIDII EUTH.

t)t Glacie pentecoflali^ Nh>e caniculari , & Inundationc

autumnalh

A NnoChrifti M.DCXCVTir: afpera hieme traduStt , Ver fuhfe*- J\ cutum procellofum, cum frigore prorfus extraordinario , fegeti- busherbis, plantis, arboribus, maxime infenfo, imd quod inauditum, Ciacies produ&a crasfitudinem Imperialis referens, ipfo vidcJicet Fe- Ao Penfccoftali Dis *\ Majiy ctim hic Hag£ C«w/jftf,tumalibi, quapro- ptcr provcrbium commune, ad Gr*cs* Caliniat a\\ ©anct SRmuncc^ ti ?Pfiti ftfll 1 OftMfl Spjj / nunc nemine confr^dicente , in veii- yerbium abiit; imposfibile, iaftum eft posfibiJe: adducens M<pjf3m$

Annorum teftem, lucem, uitefo Magiftram H ft jriam Deram.

Porro Nix CamcuLnfr/wCueto uatune foco, tempore&curfu, hocquo- que \nnoD:e l* Juoufti Uixcwburgf trigore cecidit acri, incredibilfr pro-

fundkatis Nii , tres ccrtc fuperans pedes atque peregrinantes in vii valderetar!ans.

Alia^ in propatulo.ubifiorrflibra frigora, ibl & frequentiores rii- ves Hollar.di navjgattonibus deditis/imi, exque nova Zembla reduces affatim atteftantur , quin QiAtpef, quaii albentcs nivibus, coavalles, Valleb» iiuer immenfa montium :ugi, pcrcnni propcmodum circumve- ftita (unt aive, quo tuncpertiugere r-diisdenegatur iblaribus.

Ctu-

jg Ohfervaiio P.

Caucafus mons Indiae editisfimus, afperrimus & notisfimus, jugf ^audet nive. Ex Tartarid revenientibus , fidebonahabeo, acitace ibi- dCm ningere faepisfime ; at longe difcrepat a noftro Clirnate, hoc vel ^gerrime, vel nunquam , nifi hac duntaxac vice accidit.

Caeterum, curti iacipiente menfe Septembr. 1698. oh rsfiduos 8c fnagnos imbres ad *% Sept. ufque durantes > hic Magz Comitum, inque toto fielgio noflro, aiijfque fex unitisProvincijs, ineffabilis exorta efi: Inuniatio mitumnalis jhaud abfimilis irruptloni Diluviaii, fiquidemomnes Cellx, mukk plateat;, ex fosfis pasfim reflagnantibus , & ahquot de- ftru&is aggeribus, plurima prata fuerunt quafl diiuviata, faginatum» que huc e Dania, ut moris,misfi quotannis boves, atque Vaccsr no« ftrae HoUandicae hau.d cunftanter .deduQs funt, expafcuis ad flabula confoeta , n.e pinguibus in pafcuis , furTocarentur aquis. Annonam fa- mem , iuemque peinicicfam,jni BeiMgnislimus DEUS av£jxaacstflaii Aatur.

Qiiot mala non Mundo congerit Impietas? fflon urbi non regio, non atas utla fe^veri

Judicii Exemplis , non domus uila caret*

Sapropter cum Pfalmiftd Pfalmo i^r.verff. ardenter erclamo:

Magnus eil Dominus nofter 8c ingentis potentiae, cujus intelll- genria innumerabilis eft & Pfalmo 148, T/.£.Laudate Dominum, ignis. grando > nix , glacies , (pirkus procellarum, qu^ faciunt verbum Ejus*

Hinc qitQCunqiie cculis ferimur , pedlbusque moi;emur9

I)hjtn<ein promtu funique 3 fonantque mink. Ei 'DEUS ut fleSat tios ad mliora, fiuptndb Lncauics fignu prmonet IPSE daiis.

OBSERVAflO V,

Pn.D. JOANNIS /EGIDII EtlTR

De Zibebarum Smmuarum gigartis.

A Nno Chriftj M. DC.XCVIII. d. XV.Mart. Affinis meus 3omhm £\Dcniel Giiicky Mercator Amftelodamcnfis,per i§. Annos merca- rurarn faciens $mm& , quae Tureica urbs notisfnna, quamquc Meics, Jpai* fluvitft ajiuit, uoikj mihi Zibebas pem*as rnific Smirru Hagam

Lmiturn,

De Zibebarum Smfrntarnm gigartit*

9

Comitum , calore folis , non clibani cxficcatas , fuavisfimi faporis , in affe- ftious pe^oris celebres.

Semina feu acinosaflervavi exemtos &toftos in pulverem redcgt . fubtilisfimum , a fcrupulo ad drachmam, alvi Aliku laborantibus cum ivpoclct^dhibui , propter fingularem vim ftcgnotivam; qurbus pulveris forma difplicuit, iliis Tinfturam ex gigirtis laturate tiatiam , benefkia fpiritus Vini reftificati praeparatam, a jue me, abfit >cevj^^, excogica- tam, propinavi , quae mirificam cum mar:e vel tcrra Japonica hubec avxxoy!**. Demiratus hanc Tindturam nunc prxfens d. 22. Sept. i6r,£. Honorarim Profeffor Colonienfis D. Baptijla d Lamivverde, cumalijs Me- dicis Junioribus meinvi(entibus. GigartisSmyrnxisquoq;donavi verTa- cisfimos in Botanicis Viros, Profeflbrcrn Lugduni Batavorum D.D. Hat- tontm, & Norimbergx D.D. Volkamerum.

Crede mibi , nam fum ueri tibi cognitus oris.

OBSERVJTIO VI.

Dn. D. CHRISTIANI HELWICHIL

TDe SuppreffioneUrin£ in pleuriticd cum fudoribus fummis conjunftd non infilutari*

MAtrona quinquagenaria cirdter, obeso corpore temperamenti fanguinei , cui, cum in llcrili antea con;ugio viveret, apluribus famnnnib menilruanonftuxerant, MenfeMajoad finem properante, ex prxdiis fuis ad Illuftrifllmum Dominum Comitem de Wcrbna Rydzins- ky ejusqueamantiirimamConjugem,fuum in orbitate columen,per ali- quot miliiariaicer fufcipiens fcepe incaluerat, acfitim xftuante corpore frigidopotu reftinxerat. Vixveroin mutuos fapfiamplevius Confan- gmnei , cu t Magnifica Domina de calore , fiti ac pun£torio laterum do- iore quercretur, actuffi , qua materia (anguineib particulis immifta reji- ciebatur , difficilique refpiratione (uos terreret. Illufirifl. Dn. Comes , gravem,quod res erat, fubeflemorbum ratus,me per Iiterasdeomni» bus hifce iLformavit,achumaniflime in villam decem miliiaribusUratis- lavia diftanteminvitavit,qud,eti.mdiemorbi tertio,fub ncctcm veni initru&usmedicamentis pleuritidi,quse io his locis frequensgrafiabatur, oppoficis , & , quod ex lkeris inteliexam , pleuritide xgram fcborarcnie- prehendi. Nam praeter ea , quorum mentio jam fatta eft , gena finiftra rubebat , ac dolor ex decubitu in latus oppoficum augebatuu Exhibi- , DecJIL^Ann.VU.&VlU. B tus

Vt — _ Oifervatio Vh

txmti pulvis ex lap. 69.prxp.Mandibul,lucit pife.prarp. Unicorn. fofT. Antimor*. Diaph. & Cinnabari nati va rite prasparata ; ac indicatum , ne- cerTariam videvi Vense fe&ionem, quae craftina luce,tametfi quarta morbi diesindicatoriafir, qua aiiasex artis Medicae prsefcripto quiefcere fole- mus,celebrandaftti fanguinem enim lympha* & chylomixtum perar- teriam pulmonalem in ifla corporis commotionecum violentiainpul- monesimpulfuminminimisvafis reticuiaribus in motu fuo valde effe impeditum ac ftagnare & parere infiammationem ac abfcefFum facile produ£tururn ; noi* deeffequidemexHelmontiiacBcmtekoe fcholis>qui eam in ho c morbo reiiciant, & voiatilia e.g. Spiritnm CC. fanguinis, Salis Armoniaci&c. fubflituant, quae etiam laudet Cl. Marcell. Malpighius in refponfione ad epiftolam, cuititulu: derecentiorum MedicorumftudiS %n operib. pofthumis p. 331. Sed jure me ex ufu eorum in hoc praeprimis fubje&6 inftammationemmeningum, h«morrhagiam>aliaquemetuerc ynaia. Piacuit illis , qui adftabant, meum Confiiium. Detra&us ergo (anguis ex ea , quam vocant cephalicam , Iateris afFe&i , ciim imperitus Chirurgus duovulnufculabrachiomedianampertufurusjnon fine ter- rore aegrac , antea innixiifet. Deprehendi autem tum in hac tum in pluri» bus aliis hoc anno effeverisfimum,quodlaudatus MaJpighiusproditin refponfione ad triumphum Galeniftarum p.295. eft obfervatio certa m fleuriticorum fanguine repeririqmntitatem cufusdamfubftantUalbdac foli~ d£ uti lardum , qu£ in fuperficie fdnguinis extraSti etiam interpartes rubras ittius interceptaobjervatur , quae tamen multo major eft in fanguine pue*- perarum febri inflammatoria correptaruna ,ut patuit mihi unum cum al- tero conferenti, Memores doftrinae Hippocraticac poft Venaefeftio- nem demum linimento difcutienti latus afteftum inungi jusfimus* Ta- ineifivero alvusforet obftru&a,noluimus tamen eam enemate folicita- rehoc die,multd minus, quod ex adftantibusaliquadefiderabat,fudo- lem eiicere,perfuafi,naturametiam robuftifTimam totmotibus fpatid paucarum horarum perferendis non effe parem, PeQorales potiones cum Julebis imperavimus ,. ac uthisfrequenterper totummorbi decur- fum uteretur,oravimus, Commendavi etiam ufum olei amygdalini rancore carentssufum, quod extollit CL Sydenham : adjungens ei etiam ©ieusn lini ( hoc tarnen non eft magnificum remedium , fi credimus cele- feerrimo Volyhiftori Weifchio inCurat I.Dec. 1. Curat.& Confilior. Mruic. a Perilluftri noftroDomino Prstfide editorum) aliaque plura. Omnibus provide difpofitis iterum Vratislaviam properavi. Sexto ^orbidieadfinern vergjemce^oepildeauditws riifBcultate queriac cgre-

De Suppreffiont urinc UplciiriticScHmfuioribusfummisconjanLU 1 1

gicfudare,remittentique dolore pun&orio die feprima prorsusin uV doresprofafitftmosdeliquefcere. Qua*&a?gram& circumftances per- cellebantjequentia erant(i.) qudd UriiUB nihil propcmodumredderec (i.) Obauditio perfeveraret &(? ) proptor fudores immenfosferK-on- tabefceret. Dehis ergoper iiteras ab llluftrifll Domino Comice cou- luitus ,refpondi , difficultatem auditus in morbis acutis numerari inteu figna haudfini(triominis,&jwifrtf; infzbribus aures obfurduerunt ,iis fan- guinis profiuvii € naribus aut alii commotione morbum finiri juxta Hippo- trat. Aphorifm.6o in (e6L 4. li critice eb feraturmaterid, ut addit Heur- nius in explicat. Aphorifm.cit, nec proptcr Urinx fuppreffionem ioi- mum elTe defpondendum , nam & ex attenta Jeftione fedtion. L LU bri VI. Epidem : Hippocratis ac infpedtione Commentar. Valefii pt m. f^f.evidenter apparere eamexutilibuseiTepoJre, atque Profperum Martianum, quem meritd Hippocratis mentem dixeris , notare , quod Urinaefuppre(Tio,qUGe fitven\anon aflfe&a, fed urinar materB alid con- versu" & rigorem praecedic , fudorem criticum ut plurimiim adducat y por- ro fudoris & urinse eandem efle materiam , atque ita, cum co- piofiadiint fudores, hauc parc& fluere. Et metus quidem de furdi- tate evanuit fequenti (anguinolenta deje£tione per fedes , urina quoque in rmjoricopia fenfim reddi coepit, fed fudores continuaruat ad teitt- pus donec iterum ad prxdia fua rediret.

OB S ER VA TIO Vll.

Dn.D. CHRISTIANl HELWICHII.

De fa/ivatione in Artbritide & Scorbutt-

pOftquama JacoboCarpo felici aegris aufpicio&inventori lucros? (i- livatioaddebellandam Syphilidem adhibita eft, tum alibi tum eriam in Germania frequentem in ufum vocari ac segris pras terribili llla inun- fitione, quam abUlrico Hutteno faevitiam ejus (atis experco , ucpoce quam undecim vicibus fubierat, anrequamfcedo liberari ma!6pciTcct vivis coloribus defcriptam memini , meritd arridere coepit. Nec ta- menhicMedicorum fagax ftetit indurtria, fed & in aliis contumacion- bus arfe&ibus vires ejus explorare placuit non fine fucccfiu. Legas enim ulcera inveterata , elcpbantiafm , cephalalgium concumacem , lnaniam, vcrtiginem, epilepfiam, paralyfm & ^!ia morborum monftra hkHerculea clavafeliciter effe domica. Cum vero podagra medica- jnerjtorum onanium vimtanquam iwitta dolorum domiu 2 hadcnus elu-

B a isrit#

12 _ ^ OfcTvatto Vll -

ferit, rmo timpbarmacis placart volentibus fubinde irMior occurrerit , ut Lucianus Tom,:. eclit. Batav. p. 71 r. rn Trago-podagra, ipfam pocia- gramintroducicloquenrem;reseafblicitos medentiurr) animos habuit, quaefitumque, annon tyrannidem ejus per falivatioaem frangere liceret ? Auxiliares -fanecopias hinc exipectat do&iff. Rolfinc. in ordine&Me- thodo Medic. fpecial.iib. 6, feci. 3. cap. 1. p. 5-50. & feliciflimusmorbc- ruvri domitorSylvius ih tradi. g.append. Prax. Medic. p. m.^g^. in qui- lusdmmultd pituitd edque vifcidd gravatis utilemfort falivationemtxtra Paroxjfmum.ubi conflant vires confiait. Sylvio &Rolfinc.fuffragatur hu- *jiis digniflimus fucceffor Wedel. in lib, 2. fe£t. 2. cap» 12. p. 219. d'e MedicamentCffurri facufcatfb. Quantum autem poflk, nuperrime vidifn rcminoCafparoHanckioPhannacopoeo Uratisiav, dextemnio , cujus cuvx una cum Viris Experientiflimis Dn. D. Oehmb Miyfico&Dn, D. Preis Peftilentiario adftiti. Illum cum adeo male muldtaffet pcdagra ,ut, quamvis vix quadragefimum setatis annum excefferit , corporefatis ra- bufto & quadrato praditus, per biennium fere pedibus vehementer tumidis inniti nonpotuerit, de c&tero expertus, nullius unquam tantam efft vimpbarmaci, quod inunc}umpodagr£ vim fciat compefcere , utefiapud Lucian. 1. c. fS82i aequiori animo ad tolerandas ptyalilmi moleitias fefe obtulit. Vix vero Mercurius dulcis fcrupuios quinque impendimus toti curae, quam exorfi fumus die 14. Junii ft, n. & drachmam quidem eum fcrupUo per dies tres priores exhibuimus , quintum vero , cum vh deretur elangvefcere fialivatio,ad eam extimulandampofialiquotdies dedimus. In fatis magna quantitate fecundo die ccepit efHuere faliva totumque corpus fudore perfundi >necfegni:er urinaextiliabat. Cum tertio accedtremus die ,mukum pedes detumuerant , ac brevi ad fiatum naturalemredudti funt. Interea debite procefikfalivatio ordinariis fti- pata Symptomatibus , uifi quod deliquia aliqua intercurrerent& (ubful- tusfibrarummufcularium fpasmodicisfimiles Convulfionis ingererent domefticis metum , qui tamen vanus fuit. Dedimus hoc precibus aegri, ut, um juitotardius fatifceret falivatio, eam purgatione deprimere fa- ta<* eremus. Unde quidem aliquantum imminuta , nondum ceffabat ta- rnennoftro facefferemoleftias,quas cumasgerrime ferret, confugimus ad flores fulphuris , quos ptyalifmum impedire proditum eft a Theodo- r6Mayerne,traft. de lue Venerea inprolegomenis p.m, 287, in fyntag- mate altero Prax. Mayern. fed fpe noftra excidimus, atque hinc porro purganti vim falivationis enervare coadti fumus. Enim verd finis alivationis tantum abeft ut optatum arthriticis doloribus finemattule-

rit,

De falivationt in ArtbritiAe & Scorbuto. *jl

rit,utpotius illa celTante , hi fxviores exorti,qui, quodmaxirr.opeit; notandum putamus, nedurante quidemifta ,inducias mifero dederunt, fed eum bis adorti quarto, inquam, & undecimo iaifvationis diefunt» Ex permoleita ergo illa cura nihil aiiud lucri reportavit , quafn quod tu- mor pedum ille magnus , qui aliis medicamentis fuerat cbludlatus , egregiediulpatusfitjimpedito tamen nihilommusficut antea, corunc'em ufu. Nec alium vidimus falivationis erTedum in (corbutieo , qucra cumlongotemporeardor ,rofioac Jancinatioinlatere finiftro cum alil* complicatisafFeftibustorfi(Tet,fru[traa repetita etkm falivationc opem fibi pollicitus eft. An, qudd fcbr buti inftnfijfimus hofiis fit Mercurius, utplacuit Cl.EtrnuIIero inannotatis Pradlicis ad Inftituta Medko Phy- fiologic p. m. 9f. propterea fauftusnonpofuit efle eventus ? Sane 1. c. falivationem , apud nos non dque ( ut apud Gallos) aut crebrb in ufuru trahl pofft proptermetumfcorbutiautumat, aquotamendiiTentit CkMangettus in Noris ad prax. Barbette p* 121. Non poffum, quin aliquod (aufU exitus attexam exemplum. Virgo floridx aetatis ac tenerrimar ccnftitu- tionis ex PeriJIuftri profapia ante quatuor annos dolore & Jancinatione a cubiti fiexurausque ad carpum inutraqjmanu & abKchii feuCoxen- dicis articuld adlaterales iJlas prominentias,levk]uetumoreinfimimi- Cate femoris corripitur ,h6cquemald iatigatanon fegniusfatigavitMe- dlcos a quorum multis cum tot medicamentis fruftra fuiffet exercita eciam confuluerat Experientiff. Dn» D. Trallefium, qui cum ipfi fpem feciffetmalum per foiivat:o;icm eradicari polfe,ann6 poftdifcefTum ejus elapso , meemxerogavir, utCursehuic piaccffem. £go,quibrevian- te viderarr? , quam parum rchxfucctHus fuilTecin fcorbutico , cujusmen- tionem ante reci,etum atque efiam negabam ,&quantusdoIorex oris exulcerarioncnuHaartepro*elaiK'a ipfi rcrenclus , edifferebam, illatan- to magis inftare. Viclus ejus precibus dubio f«£l6 prognoftico , me ad cuiamaLcin::i feliciorem quarn quiilem ipfefperaveram.Prxmifso die 1 4, Julii A. C. purganti,7S\granis Mereurii dulcis in pJures dofes divifts fatis copiofam per 14.. dies excitavi frlrvationem. Non fimpliciter crgo vera fiint , quae Cl- Ie Mort in Chymia - Medico Phyfica vircs Mercurii dul- cisenarrans, prcdit ita de eo fcribens: Salivationem promovet in nimid quantitate ajfumptus veldiutiris cor.tlnuatus, A Turpetho minerali, quod duobus anis memini me exhibuiife, impollerurn ftat fententia prorsus abitinere qui qu^ma tormina , & anx'etaies cxcitarit prsefens animo atto- nito (pedavi. Die 1 6. & 1 8- Juiii quacr poft u(um Mercurii dulcisde- jecit. Unde vefperi pulvcrun ancdynum dcdi& feouentibus diebus 1 B j Mercu-

Obfervatio VIL

Mercurium dulcem cum ele&uarid diafcordii in bold exhibui , vidicjue, uc fxpe alias ab anodynis nullum falivacioni obicem poni, Ipfa aigra de« Co6t6exIign6raffafr.licjuirit,6cfemine bardansc commotam effe alvum ajebat , optans, ut cerevifiam ei fubfhtuere liceret, quod licet ve*arem siiumque potum ex deco&o hordei 6cRad,po]ypod. fulebo modo hoc niodo ilip parum eiulcoratum ordinarem ,me infcio efTe faSum finita cura conficebatur, fine noxa, nifi qudd, ubi cerevifiam avidius haufiflec, in lipothymiam incidiflet femel. Id cercum eft,qudd deco&a ligno- rum , qux jamfuperiori feculo ad finern properantein Silefia inulum et jfe vocaca inrellexi ex manufcripto Epifcoporum Uratislavienfium Cata- Jog6(in qu£ narratur Marrinun} Gerftmannum Epifcopum exNico*ai Tinzrnanni Confilio in moleftiapodagr£& ventriculi vitio ad opem eo- fum , quamvis dubiam , ut audtor cenlet confugiffe ) non omnibusin fali. vatione profint, Quod etiam modd , dum haec fcribo , experior , nani homo lue Venerea affedius, pofthauftumdecoftiillicofefetorminibus aftligi queritur, & fcorbuticus iiie memoratus ex u(u ejus exaeftuare fibi yifcera ajebat- Sed ad nobilem illam puellam revertar- , bene durantc cura appecebat & cibos, quidentiumminifteriononindigenc,avidefa« t ts ingerebac. Cico malum illud , quo eam fuiffe arlli&am narravi , lali- vacioni obediens fuit, & modd libera a doloribus fuis re£te valet, Ob- fecutusconfilio Cl. Sydenham: peraftacura nolui moieftus efTeVirgi* fi\ pharma c purganti , quod verd ego facere tergiverfabar , natura com- peniavic, exptata diarrhoea, quae per biduumduravit.

QBSEMVATW VHL

Pn. aCHRISTIANI HELWICHII.

De Pblebototnia in Arthritide.

I?s, qui iri excutiendis prxftantisfimorum Medicorum monumentis " ^ujus feculi , vd leviterfo!um verfati funt, ignotum effe nequit , quod CLyiri Sycjenham & Lifterus Angli,diverfas foveant opiniones tum dc iiliis tumde V. S. ufu in archride. Ifte non eft> inquit, adbibenda phle* hotomia vel ad pr£cavendum paraxyfmum, qui timetur, vel ad ij.um, qui jam adeft ^mitigandum.in ik nempe, qui dtate funt prove&iores Tratt. dc podagr. in oper. p. f 60. Si in intermisfionc quantumlibetdiupoltpa- ro^yimum fangvisfueritextrafilus, periculum efTe ait, ne d (anguinis & bumorum agitatiw novwfuccrefsat paroxyfmui, qui & fmri diuturnior

futurm

De Vblebotomia in Artbritidc

futumeft &fjmptomatibm enormibm ftipandus fanguink robore vigors tcinfis. Si verb mox a paroxy fmo fcriatur vena , ingenspericulum efic contendic , ne natura , dnm fanguk adhiic languidior csl , g£ nondixm prxftinat vircs amorbofuccijas rcdintegravit , ejmmodx vulnere importune injlicld m- que adeo infirmetur SfJ fuccumbat , ut bydropi aditm aperiatur. Lifterus aucem in exercic. Mcdicinal. Sexta de Arthritide p. rn. 9f. ita fcrihic : Sanguink detraQio modica 5# temptftivacordk onm fublcvat , vitiofi cbjii plenitud.fcm diminuendo:binc artkulorum inftammationi fummoquc corum dolori febricuU fuccurritur, adeoqx fi id fiat fub initio morbi, citins multb morbmfolvitnr. Deindc ettam £tate proveUiores pleriquc podagrici tqul intemperanter cx merbinaturd in viSm ratione ac juvenes peccant : cui rci% fi impottntia quoqueeorumad omnc exercitium adjicitur , etiam fanguink mif. fioncm magk rcquirunt* Imd Lyfterus cum ad Arthriticam vocaretur ; cujus Gmicatis curam habuerac Sydenham : Sanguinem etiamfinimk tardi ibracbib mtfri jusficnon finefelici fucceffu. Utappareat,eosnontan- tum contraria [cripfifTe fed & feeifle. Ego cum perpenfis rationum momentis utriusquefententiae perplexus harrerem , experientiam fidif- fjrnam reriimMagiftram confulendarn eiTe duxi. Ac in intermisfionc quidemArLhrititus,fi quisquam alius affli&isfimus Dn. Hancke antc laudatus Venam fibi pertundi voluic, nec tamen propcerea novo cft paroxyfmooppreffus , iedpotius induciis confuet© longioribusgavifus eft. Sub initiomverdinlukus podagrici Virgini fo. propemodiim an- nos naca? , qux fingulis fere menfibus ex podagra decumbere folec , aper- ta eft vena non absque ingenti doloris levamine j eademque breviori, quam antca foiebac, temporeconvaluit.

OBSlRrATlO IX,

Dn.DXHRISTIANI HELWICHII.

T)e Notatis in Anatome Afulieris tabid*.

CUm mulier trigefimo anno proxima per fesquranmim poft febrer» ardentcm de dejeciione appetitus ,fici , refpiratione difiicili , con tinuequerensac fenfim corrtabefcens rta,ut vix osfibushxrerec, vitam hanc cum altcra Anno die8- Julii horis raatutinis commuraftet, placuit Illuftrisfimo ac ReverendifT Domino Pradato Guilielmo Libero Baronide& inTh«rou!l,cujus mnnificentia m argritudine fuerat refo- fill»tt,ut Cadareris vifcera luftrarentu*. I«t quod prsfentibus prx-

___ Obfcrpfltto /X, ^

terme (Tit.) Domino DoclChriftiano Richardo Pfeiffero & Chirur- go,dice6dem eftfa&um,

Abdomine aperco vidimus Mufcujos cmni fere pinguedine CXUtOs,

Peritonxuradenfumac validum. Omentum aberat.

Intellim (ecundurn naturam conftituta pura ac polita,qua!ia efle aic eciam vifcera animalium fame peremptorum Cl- Francilc. Redi in ebfervation.de animnlibm vivzntibus in vivzniibw quddhincindeli- vidis maculis effenc defoedata. In jejund mciso longum deprehendi-

mus vermem.

Ventriculus cfcrevifia parum akerata femipienus; fuperficies ejus magna ex parce plana, uc fere nullum crultae villofac comparerec ve-

ftigium.

Hepar fanura , nifi quod m parte ejus gibba , aliqux luridae partes fefe offerrent,qua poflicse dextri hypochondrii fedi conciguum eft.

Veficulabilis propemodum vacua erat, cxteroquin fecundum na* turam conftituta.

Lien lcngitudine fpithamam excedebat, latitudineverofex trans- verfos digitos , crasfitie autem quacuor pollices , alioquin prorsus fcin> hofusacfriabilis.

Pancreas materiam calci aqua dilutxhaud abfimilem eamque foe« tentem in non exigua quantitate offerebat.

Renum membrana exterior nullo adipe circumfufa , ipfis vero reni- bus nihildeerat»

Cum ad hypogafcrium deventum effet, veficam reperimus va- cuam nulla labe deturpatam.

llcerus duob^s foetibus illegitimo uno alrero legicimo quondam gravidus non in medio exafte coliocacus fed magis Verfus dexteram hy- ochondrii partem fitus erat, a pyri ggura quam Anacomici folent ci tri- uere , non parum recedens.

Ad medium nos conferentes ventrem , membranofam Cordis cap. fulam incidimus , ex qua libra circiter tenuis liquoris effluxic.

Cor ipfum erac fiaccidum. In ventriculis Sanguisnullus fed rudi- menta polypi iq dextro cordis ventriculo talia , uc facild credas ex natu- ix librd fuiffe petita, quae habet Malpigh. de Polyp. Cordis in op. p. m. 314.

In pulmonum lobis prxprimis finiftr6,apoftemata multa, in quibus

limofa

De Notatit in AnatomeMulierk tab\l&. 17

limofa ac purulenta materia , tnbercula quocjue , quorum aliqua infhm- mationis Ipeciem prac fe terebant, alia adhuc immatura. Occifione hu- jus anatomes quxri poffe videtur :

1. Qui fa&um ficut cerevifia dua"bus circiter antcmortem horis haufta,in ventriculo non mutata fere fubftiterit ? An fortt fine ventricu- li collifu mgeftanon poffuntexteri, ut placuitquondamErafiftrato, nu- per ex parte Cornelio Confentino in progymn. 6. & Cl. Cockburnio, ventriculus ver& crufta villosa fpoliatus ac influxu fpirituum xgre fefe contrahit. Certe prxter rem ftatuerevidetur Cl.Lyfterus, ftomacbum tenuem cihum potionemque protimis vel vomere vel deorfum in inteftina fe~ jlinanttr detrudere. Lxercit. Medic. 1. de hydrope*

2. An cum conco&io in hoc fubjefto plane fuerit abolita , etiam omenti abfentia concaufa Ixfionis iftius efle potuerit ? Nec enim proleta- ria eft opinio Ariftot. 4, de part. Anim. c. 3 1 . qubd abutatur natura omcnto ad bene coquendum cibum , quam Gaien lib. 4. de offic. part. c. 9. experi- entia probat ? Sed quomodo periit, fcio virum Cl. quendam putare omentum eo effe fa&um fine, ut quod redundathumoris nutritii ined deponatur, ut deinde tempore necesfitatis iterum ufibus debitis im- pendi posfit. Non videtur autem verifimile omentum quocp rleri vicii- mam publicx egeftatis.

$. Cumcertum fit , tumorem lieriis ortum excrasfis vifcidisac ra- mulofis parcibus fanguinis, qux in tibras carneas a fuccingente mem- brana lienis ortas & propagatas impa&x novas particulas iisdem vitiis fcatentesimplicuerunt, donec temporis tractu tenuiores avolarent& craffe indurefoerent acinfcirrhumabirent, praetereaque fatisconftet , quopaftd ejusmodi fanguis emendandus, quoniam tamen etiam ribrx Ucnis peccai.t,quibus topicisfuccurrendumiis ? Veteres adhibuerunt emollientia,qui imitandi forent , fi fibrx nimis tenfx effent; Sedvero propius eft,illas fibras nimium effe laxas & certandum medicamentis tonum & tenfionein iis conciliantibus,

Pulmones hujus defunftx evidentisfime demonftrarunt verita- tem do&rinx Cl. Morton. lib. i. prxclarisfimi operis de Phthiii c. 3. & 4, Plura addcre problemata aut CQiicluliones jam non vacat.

Vec.Ul Jnn.ril.&rill.

C

EXER-

Obfervatio X.

OBSERVATIO X.

D11.D.THEODORI ZUINGERL

T)e Sjrupo Propbylaftico , ad Prolongandam Vitam f £5 Poda- gr<e, aliorumfc Morboruminfultus arcendos7 mitigandostfc experto.

TRibunus Militum, e Nobili Rhaetorum Familia oriundus, ante quadriennium circiter defcriptionem Remedii hinc inde celebris , fed iivltaliaprimum excogitati atque ufurpati ,mecum communicavit, quod non ipfemet tantum , fed & plures alii , etiam Viri Principes , huc usqve magno cum Sanitatis conitantis emolumento in ufum traxe- runt ; quodque ego fimui ab aliqvo tempore apud diverfos valetudina- rios feliciter iuccedcre , incolumitatem integram confervare, Verti- ginis, Arrhritidis Podagrxve infultus, Hemicranias periodicas, Car- dialgias, Dolorem Ifchiadicum , Phthifin, Hydropem, Obftrudtiones quascunquelnfiammatorias , Aiviconftipationes,pIuresquealios mor- bos internos pracavere , fxpiuscg ex voto curare prorfus Fui expertus > ut non abs re fore judicaverim, ejusdem Remedii defcriptionem,qux nondumadeo vulgariseft, notiorem magisreddere,idquecumannexis quibusdam five Authoris ipfius Medicamenti, five aliorum forfan ob- fervationibus ,.& additamentis.

Modus autem parandi Syrupum efl fequens : Succi Herb£ Mtr- cuYtalk rtcenter expreffi & fiitratif£viij. Succor.Borraginrs , atque huglof- £ recenter exprejjbrum aa. Mj. Mellis albi Narbonenfis tSi/. CMifce f$ coque ai ebullitionem unm, fpumam abftrabendo , Colatura per maniccwi Hip- pocr. aut Linteum probe fa3a, reponatur in Vitro elaufo. Poftea Ra/licis tec.Gevtian£l)v. Radic. Ireosnoftrat. recent.lviij. Incifis &mixtisinvi- cemaffunde Pinialbicptimi\&iij.pottd.civ.Stentper24 boras ,f*pe ^gitan- do.Colaturam dein fine exprejione faB&mcum fucco Herbarum fupra ditt$ permifce , & coque leni igne ad Syrupi confiftentiam, ptobc defpumando, quem in Vitrk probe munitis adufum adferva.

Quicunque jam, ita monet Author , jejuno quotidie ftomacho cochleareSyrupi iftius plenum, h.e. fere femunciam , deglutic, ille, quamdiu per NuminisDivini voluntatemin his victurus eritterris,vix unquam five Medico , five Pharmacopoeo opus habebit. Ea enim Sy- rupus ifte vi & efficacia pollet , ut omni corruptioni refiftat , nec maii- gnos in, corpore humores colerec , fed eosdem vel per inferiora vel

aiior-

De Syrupo ProphykBieo , ad Prolonoandam V\tam , &e. 19

aliorfum leniter expurget. Experientia certe, qvam & in me , & in aliis egregiam hac de re habui multiplicemejue , affeverare poteft (atis , vix dari nobilius potentiusve aliud in mundo naturale Rcmedium, tum ad fanitatis conforvationem , tum ad vita: ipfl us , quantum per humanam indultriam licet,prolongationem. Hinc eft ,quodarcanum illud fem- pertenere,celareque vel eapropter voluerim ,ut , quia mira fere hoc unico prxftiti, magnam mihi famam atque exifHmationem apudquo»- vis Sanitatis cultores, conciliarem ,• nec certe hac ipsa fruftrabar fpe , donecannum prope centefimum xtatis feliciter emenfus, vanamillam humanae imbecillitatis gloriam contemnendo,melioris jam vitac ufum meditari coeperim : quamobrem etiam Remedium, quod Agricola me docuit Calaber , apud me amplitis fecretum recondere nolui , Chriftianac magis charitaticongruum fore ratus,fiillud etiam Proximo comrnune reddatur. Agricola verd diftus, co, quo me defcriptione Arcani Phar- maci donabat, terapore jam vigefimum cum centefimo annum (uper- greffus, vivax adhuc & vegetus fatis erat, tantum non juvenili vigorc prxditus, poftquam Svrupum ultra quinquagintaannos quotidie ufur- paverat, & ab omni penitus morborum infultu liber & immunis pcrman • ferat. Hxc Arcani communicator. Quibus tamen ulterius addere li- ceat , Remedium iftud non faltem tutosa Morbis homines reddere, fed& Valetudinarios plures, Paralyticos aliquot, in quibus nervi non adeo contumacitcr obftrufri fuerunt , PhthiGcos non paucos , quorum fcilicetPulmones nondum valdc corrupti ulceratiquefuerunt, Hydro- picos nonnullos, in quibus colatoriorum Vifcerum tubuliadhuc inte- gri, & ab omni corruptione liberi extiterunt, ad priftinam (anitatem revocaffe, Inprimis quando in peculiaribus ejusmodi Affeftionibus fimul fpecifica quaedam in ufum diligentemmedicaminaftterunt trada, Quemadmodum in Paralyfi quidem Pulvereme Radicibut ImperatorU % AriftolocbU rotuni£ ver£ , AZgagropila, Cirmabari nativ. optim. &Sale volatil. quocunque concinnatum: in PbtHfi autem Pnlverem hRadic. Htlen. Sympbyt. majoris, Herb. Lichen. Petr. Vtronic. Ocul. Cancr. ppt. Sptcific. antiheS. Poter. Pulmon. Vulpis ppt. Compofitum : in Hydrope de- nique Pulvereme MilleVed.ppt. Diapbortt.Mart. Croc. Mart.aperit. Cor- ticibm meiian. Ebuli vel Sambuci , Radic. Aron. ppt. Radic. Sigiil. Salo- mon.Lapidib. Cancror. Sale Polycbrtft. vcl Onomd. Ctnift. contextum, felicisfimo cumfucccffu admifcuimus.

c 2

EXER-

20

Obfervatio XL

OBSERVdTlO X!.

Dn. D. THEODORI ZUINGERI.

De Fraftura Offium Cruralium multiplici cum JunSur* Tali dislocatione , feliciter curata.

T "T Enricus Plaitner Caupo Pagi Sanfen mUrbis noftne ditione,Hor- JLA reum quoddam aedificaturus ,D.28t Decemb. 1 6$j. a prandio in vi- cinam excurrit {ylvam, Fabros Lignarios in caedendis quibusdam Arbo- ribus fibi neceflariis adjuturus. Accidit vero tum;ut,dum casfa jam arbor humi proiternebatur , ejusdem truncus Cauponis incauti , nee fa- tis celeriter adlatera fugientis, crus dextrumarriperet , atque fuper in~ tegrum fere fimul humi proitrati hominis pedem devolvencio , in Femo- ris quidem Offe , pauld fupra genu,Fracluram transverfam fine vulnere, hinc maximam contufionem in Genu ; porrd in mediaTibiaFibuiaque contritionem infignem cum vulnere , atque fpinarum osfium prominen- tia , tandem & in Tali Junflura.dislocationem atque vulnus , cum Mal- leoli intemi eartilagine obtefti expulfione, atq.ue prominentia vifibili extra vulnus fufcitaret,ficque>£grumrigida hac anni tempeftate,poit largam fanguinis e vulneribus profufionem , femianimem relinqueret. CumqueLocus tanti infortunii dimidise propemodum horae fpatio ab sedibusPatientis diftaret,bihoriumelapfurn eft , antequam domum re- portari ,atqueChirurgorum curx fubmitti potuerit, Fuerunt autem illi c proximo noftratis Dkionis Oppido Lucis vallenfi Martinus & Sa- muelGifii, inChirurgicae Artis praxi fatis bene verfati,qui refectopri- tnumnonnihilperpropinatajufcula, atque traumaticum DecoSum JEgvo, fotibus eDecottione Herbarum Nervino - Aromatico-Vulnerariarum in vim facta,lae(as undique refrigeratasque partesprobecalefeceruntjacinter- ea ,quaecunque ad juftam deligationem tot frafturarum neceffariavidc- bantur, praepararunt. Tandem ad ^Egrum accedentes ante omnia elapfum Malieolum, quomodocunque poterant , in priftinum locum repofuerunt , vulneri carpta linteorum filamenta TinHiw* Myrrb£ * Jlocs. dbfyntb.&c^mtin&a. applic uerunt , Emplaftroque Opodeldecb te- xerunt. Poftea Fra&uram Tibige, abfcisfis , qux prominebant, Spir nis offeis, pofb extenfionem debitam fa£tam commode fatis adapta- runt, vulnus uti prius deiigabant ,\ ac poftmodum Empiaftrum difiu- tiens, quod poros minime infarciret, toti ferme pedi circumpofuerunt, hincque Lintea quadruplicata Vino , cui traumaticas atque baifamicas

Herbae

VeTrafturaOjfiumCrnralium multiplici cum JunBurt&c. 21

Herbas incoxerunt, immerfa ita applicuerunt undique, ut fine pedis commotione adimi atque bis quoiidie mutari , fimul ac ipfa Vulnera probe mundari, novisque remediis foveri pofTent. Tandem Sple- nia AfTulasque injecerunt, & mediocriter lig&runt , ita ut fanguinis circuitus per Va(a commode fieri pergeret. Quibus ita fecundum Artem, & quemadmodum paitis multiplex laefio ferebat , inftitutis, (ubi fafcia novem utrinq; capitum fic di£ta maximum praeftabat com- modum,utpote qua prxfente membri elevatio fub deligatione necef- (aria non fuit ) ad Femoris progresfi funt Fra&uram , quae , licet iti transverium contigerat, multum tamen negotii Chirurgis facefl~ebat> dum propter genu contufionem, reliquamque adhuc graviorcm pe- dis lacfionem, nefciebant commode mcmbrum extendere, ficque fra- ttumOs probe adaptare,faciliorem tamen reddebat operationem vul- neris abfentia, ita quidem , ut extenfo tandem quomodocunq, mem- bro, fratii Osfis extremirates adaptarent, ftatimc^ membrum Spiritu Vini Camphorato probe lotum , fuperimpofito Emplaftro contra Fra- Suras, cum Oleo Rofar. nonnihil macerato, ac fpleniis afTulistg probe munirent. Et poftquam fic quoque ipfumGenu7Yi7iwufico difcutien- te decoUo vinofo foviifent, toturn Crus longx admodum cavxcpAliu- lac in rem praefentem accommodatae imponebant, ac fafciis in genu aliisque locis ita ligabant, ut neutiquam five vigilans five dormiens ^ger genu fle&ere pofTet, Atque ita deligatus probe mifer Caupo doiorum,antea prope intolerabilium, levamen infigne percipere,me- liusque habere coepit ; przprirnis cum jam Le&o fuo peculiari im« politus fuiflet, ita prorfus accomodato, ut afTeitum Crus per totam fuurn longitudinem refla linea pulvinari e paieis fa&a incumbere, 8c quietum prorfus manere pofTet.

Pera&a fic prima deligat-ione , conciliatoque , ut moris eA decu- bitu,qud minus pes extremus ad quamcunque rem duram alliderc valeret, nox Inquieta valde fuceesfit , & fequenti Die 29. Decemb. febricitare jam -&ger incepit , fitire , cibos omnes faftidire, malique accepti enormitatem gravius fentire. Quamobrem Chirurgi prarter ufum Jufculorum Carnium oprmorum, Decoftique traumatici in- ternum , ad Venxfettioncm progresfi funt, quam non finc rationc credebant jEgrum quadragenarium, & fatis alins plethcricum athleti- cum, balfamica Maiiae humoralis» textura pracditum, probe fcrre pof- fe; Sanguinis hinc unciac (ex vel feptem circiter, ante mcum adven- t;um, e vcna brachii dextii fecata extradtae fuerunt, citta imbcciHita-

C 3 tem

Obfervatio Kl

tem iEgrotantis ullam , qui vires per noftem licet inquietam non pa- rum recoliegifTe videbatur. Ego vero ad Mgvum hac die vccacus accedens , eundem facis vegecum adhuc praeter fpem reperi , fed fe- bricitantem, infpec~Uque mifere affe&i Pedis deligacione , omnia fe- cundum Artem ,& Mali ipflus condicionem requirentemjnftituta per- a&acpeffe vfdij quamobrem Chirurgos ad continuandam fuam indu- ftriam fevere admonui , excerne praecer TinUuram aloUkam vulneribus continueimmictendam,adhuc Unguentum fufcumJVmtzii digeftiyi loco, nec non Stjpticum Crollii Emplaftrum iisdem fuperimponendum com- mendavi. Interne verd prxcer ufum DecoQi vulnerarii quotidianum , ad plures hebdomadas, imd menfes concinuandum, fimul prxfcripfi blanda Diapboretica , fanguinis circuitum , infenfiiemcp tran(piratio- nem jugiter confervancia , una cum MixturdCardiaco- Dmphoreticd ac- que Antifpasmodicd per cochlearia fumenda 9 fepiusque repetenda, Vt.^fntimon. diaphoretic. Ocul. 6p. ppt Rafur. ibor. ppt. Ungul. ak. ppt. Mk %8.Cinnab, Antimon. optim.^j. Mifc. F.pulv. in 6. dos. &qu. divid. & aliqu oties repetendus. Aqu . Borrag. Ftor. TiiU > Ulmar. Scabios* aa.

Syrup. Rub. idxi %ij. ConfeZk. AlL inc. Coru. C Pbilof. ppt. §/. Be- zoard.min.^S. UWifc.ad Vitr. & fingulis horis aut bihoriis exhibeatur eochleatim. Decoclum tr&umaticum pro interno ufu fuitfequens , Ra- dic. Caryopbyllat. \]. Herbar. Virg£ aure& cum Florib. Pyrol. Sanicul. Alcby- mill. Betonic. Card. bened. Vtronic.Agrimon. aa- Mj* Incifa probe invi- cem atque in pulverem grojfum reda%a d. adScatul. De hoc pulvere dein pugilli duo fumuntur , atque Vini albi veterk, &\_Aqu*fontan. aa. V6i8. ia- coquuntur aliquandiu in OM probeclausd; poftea de colato decoftomaneac vefperi cyatbmunciarum quatuor exbauritur. Externe eaedem Herbae una cum Salvid , Majoranl , Abfynth. Scerdio , Marrub. alb. permixtse , Vino albo femperincoquebanturpro fornentatione pedis. Diaetam prxfcri- pfitenuem fatis, a Vini, Acidorum, Flatulentorum , Salforum valde, Dyfpeptorum ufu ; a Triftitia, ab Ira , commotione corporis noxia, pror- fus immunem. Pro potu ordinario concefll DecoHum Radic. Filic. Herb. agrimon. & Paffular- minor. Alvus libera fervabatur Clysmatibus fub- inde, & interdum fuppofitoriis , quamquam frequentem ejus folucio- nem haud procurabamus,

Ufu itaque talium #que internorum ac externorum medicami- num diligenter continuato; intra fpatium quinque vel fex hebdoma- dar um , quod in talo erat vulnus , cicatrice prorfus obdu&um fanatum- que con(piciebatur,redeunteintereafimul ad digitos pedurnferru taftus,

qui

DeTYaftura Offium CYifYaliummultiplicicum Junttur* &c. sf

qui anteaprorfus abfuerat. Fraftura Femoris terna vice iterum ela- pfa reponi debuit, utpoto fatis flrmam proptermala inferiorispedis liga- turam minime ferens, nihilominus tandem intervallo trium menfium callum nacla cit rlrmum. Tibi^e autem fraclura propter magnam oflium in minuta fruftiila, fenfim ac fenfim prodeuntia, contritionem , ante elapfum femeitre integrum neqve callum fatisvalidum , nequeconfoii- dationem perfe&am admifit, tandem vero etiam integre curata , & proba cicatrice obducla fuit , ficcp iEger poft (emeftre demum |pedi tantillum infiitere, nondum tamen five in Talo, five in Genu fleftere poterat, quac tamen fle&endi potentia in Talo fatis commodc, quod tendines haud eflent mukum disrupti , in Genu autemtantillum laltem hucus- querediit. Atque ita per Dei gratiam , atqueindefelfam prseltantium Ch;rurgorum induitriam, Crus iftud integrum fuit fervatum , & vix femipoiiicis latitudine fano crure brevius rtmanfit , quod certe plurcs alii Chirurgi, in Galliis pnefertim , ftatim in principio amputatum voluiifent,

OBSERFATIO XII.

Dn.D.THEODORI ZUINGERI,

J)e Hiftoria FiftuU Lumbaris e Rene dextro calculofo fcatu- runtis (Jy Jubter cutim, mufculosque Ounis dextr* rept.:ntis?letbifer£; cum Qadaweris anatome.

JObannes Burcardm, Pannitonfor ac Gvis Bafilienfis , ftatur* parv*, cholerico-phlegmaticus , herniofus , Menft fanuario Anno 1693. qui fuit artatis ipfms circiter qvinqvagefimus , confilium auxiliumcg meum in gravi , qvo laborabat , aft eflione corporis imploravit. Accedens enim ad iplum, prolixa ftatirn narratione mihi exponere ccepit , fe ub a!i- quot jamretraannis , pro tenuions fortnnae exigentia , Viftus rationc fatiscrafsa, cruda, frigida atqve falsa uti coaftum fuifTe, eaqve pro- pter fxpius Nephralgia & Calculis laborafTe , imd jam aliqvoties calcu- Josminoresfabulofos cum Urinanon finecruciatibusexcrevifTe. Dum vero in iEgri praefentem mngis inqvirerem ftatum , audiebam mox ipium de immani quodam, tenfivo , pungente & pulfatorio dolore , dextra Hypochondria fub regione Hepatis occupante conquerentcm : hunc verd dolorem jam ultra fesqvi annum nunc intenfius nunc rerniflius du- rantem,perfenfit; nun^vam tamenaccrbius hominem aftlixit, quam

Cbfewatio XIL

cum Ufmae prodibant clarae , tenues , ttiinus turbidae vel turbatae ff verd eaedem craffas admodum ac turbidas exiitebant, dolor qvidemre- miiliorevafic, neutiqvam autem perfe£ie remifit; atqvetum Urinaeab iEgro excretae media fui parte fedimentum efHciebant craffum , album , purulentum, fed neqve fcetidum «eqve vifcidum. Pulfusfemperex- titit jufto debiiior & crebrior: Aivus praeterca qvotidie relpondebat, &appeticus ciborum utcunqve laudabiiis manebat : firis vc-rd modica faepe urgebat. Somnusfu.it necdiucontinuus, necmultus: vireseva- debantpaulatim debiliores , & habitus corporis diminuebatur. In hifce igitur cruciatibus iEger remediis non caruit five externis , fi veinternis , qvibus credebatur Ulcus internum ubicunque latens extergi- , atqve confolidari , eademque fimul opera dolorem lenki poffe, a(t in caffura fingula ufurpabantur : Utproinhac rationeemaciacusexcreme, ckviri- bus maxime exhauflus , ultimos Vicae haiitus fpirare videretur , cum interea in loco cruciatuum hucusqve perpefforum inflammatorius appa- ret tumor , Abfceffum pene maturum reterens , atqve Regionem Lum- borum dextram immediate fub coftis aothis o.ccupans. Tumor hic primd durus fuit, atqve parvus, fed au£tus,brevi eminendam nonle- vem acqvifivit , molliufcuiam , fub qva purulenta colluvies admotis percipidigitis poterat. Pradentehoc Tumore, ubipus jam alium qvse- rebat exitum , Urinae & parciores , & clariores mingebantur , fedimen* tocarentes, qvod jam validum praebebat affeclorumanteaRenumin- diciumu In tumente vero parte dolores acres & pulfatorii immane qvan* tum fsevi^bant, eousqve,donec etiam Convuifiones, fed lenes primum illas, mox verd univerfales graviores excitaret, qv£ licetnondiudu- rabant, imminentem tamen morcem facile prsefagiebant, nifi anody- nis citd remediis eadem anteverti , proculcg adhuc arceri poffet. Hoc igitur in Statu cum inviferem iEgrum, ac infimul Abfcefsus valde jam confpicui locum , magnitudinematqvemollitiemconfpicerem , neqve tamen figna deprehenderem ejusdem fponte rupturi* propofui ftatim illius incifionem minime differendam , ceu Remedium ad prgecavenda fc pejora accidentia , leniendumcp dolorem praefentiffimum. Sed dubius aliqvandiu hsefit iEger , utrum morcem feligeret valde propinqvam , velutrum admifsa Apoftematis incifione miferioris vicac ufum diutur- niorem prasferret. Tandem colle&o jam vacillante animo, captaque fubfeqvuturae incolumitatis meiioris fpe , praefencem Chirurgum fu& in Arte peritum Dn. Samudem Braunium , juffit fine mora Janceolam Ab- Iceffui in%erej qvo confeftim perafto, ingens puris finceri qvantitas

effluxiq,

De HiftorlaFiftaU Lumbaris clene dcxtro cdlctilojc &c 3 $

'Cffluxit, jEgroqve icvamcn dolorum infigne conciliavic Vulnusinfli- &um . Ulcusqve fubfeqvens pro tnore dcligatum tra61.ituir.qvc poltea fuit, fed, cum finuofum illud fiftulofumqjeirct , nullisfive internisfivc externis decergentibus , ficcantibus , confblidnntibus , ablorbentihus atqvetraumaticis, qvomodocunqvediligenter ufurpacis/fiinari pocuit; qvin ab ipfo adaperci Abfcefsus tenipore ad ultimos usqve vita: dies, ulcra qvadriennium fcmper, nunc purulentus , nunc aq vofus, nunc etiam tantillum fangvineus ichor copiose effluxic: fed ita tamen, ut interea redeunte appeticu inccgro ad vires paulatim furTicientes , & wat^nim tantum non prorfus fibi naturalem rurfus devenerit, urinascp nunq vam amplius purulentas , fed qvandoqve fabulofas , eascg elaras reddiderit. QvamqvamautemUIcusin principio ftatim finuofum exifteret, ftylura tamen profundiusimictere huud potuimus , propter curvitatemfinuurn in occulco decurrencium. Vcrofimile tamen nobis ex ulceris ficu & con- dicione vifumeft , finumilJiusad Rcncm usqvedexcrumcerminari, prx- fercim,qvoniama ccmpore f &\ Ulcensnullum ampliuspusper llrinam defiuebac , q vamvis Jar^irer derluentem , & ad yeficam fine incommodo progredientem. Imd jicct interdum Fiftulae oftium, fuperindufta tc- nui membranula > eoalerccret & clauderetur , nullum tamen amplius fe- rum purulcntum cum Urina excernebacur , fed illu J omne intrafinuofos FiituUe duclus cpacervatum, dpiores,prius)eni(Iimosdenu6fecitacer- biffim~s , eosqve tamdiu duran es , donec FiituU orirlcium disrupta membranulaiterum aperirecur , iiberumcppuriexicumdenud concede- rct. Temporis hinc progrefiu , cum iEger polt elapium annum fere femper lccto affixus tencretur ,ichorofumferum paulatim fubter cutim inter mufculosCIanis dtxzvi novos excavavit finus, tandemqve &ibi faccumulcerofumfecic, qvcmprofundiusincramufculosabfcondicurru cum natura aperire haud poflet, lcalpelloicidcm aperiri.pusqveomne extrahicuravimus,fpemqve tumaliqvalcmconcepimus, fore^ ut pure jam verfus mufculos femoris effluxurn confecuco, fuperius Fiftulse in Lumbis orificium clauderetur, & perfede confolidaretur ; aft contra- rium prorlusevenit: etenim ex ucroqve poftea ulcereconcinuc puru- lencus cmanavit ichor , ut non tantum indufium commacularct, fed 6c infimul le£ti ftragula perpetuis fordibus madefacerct, cicra notabilem fcetorern , nifi qvando diuciiis in talibus fordibus immundus obhaefit, lntcrje&o auccm tempore iterum emaciariiEger, viribus exolvi, acqj circa iniiium Anni hujus t ^5>8* fimul vomicibus aftligi coepic, primura (jvidem concinuis, cum Urinae, Aiviqve fuppreifione, anxictatc prx- DiQ. III, Akb. VII % © VI II. D cordio-

y§ Obfervatio XIL

cordiorum infigni ,atqve Cordis palpicatione haud vulgari : poftea verd rarionbus, & neqve tam crebro, neqve tam acerbe excruciantibus, Symptomata vero illa per o&idui fpatium continuabant , & manifelta Nephricidis indicia prxbebant ; ab u(u aucem Nephritico-Cardiacorum paulatim ceffabant, Alvus denuo aperiebatur, Urinseqve excerni rur- ius , fed modice incipiebant , tandem & melius profluere : atqve ita #>er fereexanimisad feredire paulum videbatur : fed cum Appetitus interea nihilominus maneret de je&us , & fitis augerecur , vomitus qvo- qve interdumredierunt, orifkiaFiftulae claudebantur , ac ne guttulam qvidem lchoris ampliusfundebunt. Tumverd inducla noviter macie extrema ,dolores j£gr.um univerfaies, Pe£torisanxietaces ,ficcacuflis , palpicacio Cordisaflidua, deniqve & ardor Interaneorum, cum crebris vomitibus , atqve Ifchuria nova , adeo corqvere cceperunt perrexerunt- qve,ut inde ad defperationem ferd adaCtus mifer,nefciret prorfusqvid agerec vel loqverecur, donec affumcafaepe Effentia narcotica,aninii tran- qviilitatem rurhis nanciCceretur, fub qva.dein ad beatam fefe analyfin prxparabat/eamcpetiam ex.voto Die 28. Aprilis Anno 1698. confecutus- eIt,poftquamfuum mihi cadaver luitranduma.vivens adhuc non femel commcndaflir..

Icaq\ e poftridie ad Cadaveris apertionem me contuli , in luftra- tionrs confortium admiflis Virh ]uvenibm Nobiliff, atque Prdftantiff. Do- minto , ]ob. Htnrico Hottxnoero , Tigurin. Lhirurg. & Mtdic. DeB^Gabrie- le Bdj i Belfort, Curid- Rb&to , Medic. Candid. Mauritio Sutero , Zoffin* gtnfi.. \3 MartinoBogdano , Bernenji, MedicXuitoribw. Cadaver au- tem prmo nobis intuitu comparuit undiqve emaciatum , cum Abdo- tnine depreffo penitus atqve velut collapfo, in cujus incifione tamen m adhuc tunicam, fufficiente axungia repletam notavimus. Mufeull qvoqve Abdorniuis haud adeo macilenti fuerunt , qvemad- modum antea credebantur imo aperto in crucem Peritonaro, Omen* tumneqveconfumtum, neqveadipe, qvi cineridi fuit coloris, orba* tum appafluic; Bepar autem jufto minore nobismole pracditnm vide- batur, fubiramiie fiiabilis admodura minuscp cornpa&ae, fed fiderat» |>K>rfu9, intus BXTWSK^ flmilie , coioris variegati. Veficula Fellis au- tem valde ftiapia tuit, bileque fluida qui(tem, fed admodum nigricanti repleta. Veniriculus Intellinaque prorfus exinanita , hinc inde fide- rataqvoqve. Cor, Puimones, Lienem, Pancreas, Veficam urina- liam omni labs carcncia deprehendimus , nifi quod in dextroCordis y.cnu;culo .raffus iatis, longcquc in Venas extraCor protenfus exti*

. W X? AVt ,iaf. .U\ Gt terit»

De fJiftoria FiftuU LumbarU e Mene fcxtro calcuhfo vf

terit Polypus, fine dubio Palpitationis atqve Anxietatis freqventis au- thor , qvam iEger ante mortem expertus eft validam. Rcn vero fini- fter naturali multomajor in pelvi quidem concretum tenuitLapidem, inaeqvalis admodum figurae, afperum , angulatum , falniiofum , ne- qveadhuc valde induratum , magnitudine Nucis juglandis; per ipfam veroreliquam Renis fubftantiam deprehendimus haud contemnendam fabuli calciformis ac friabilis qvantitatem ; qvx fabuiofa materia, vi- fcido interfperfa fucco., 8cpapy.ro ad exiccationemimpofita, in Lapi- des fatis duros concrcvit. Prarterea adeo numerofae in qvamplurimis ejusdem Kenis tubulis extiterunt arenulae , ut fubftantiam vifceris ad atta&um fere arenolam redderent* Ren dexter confumptus plane , omniqve parenchymate deftiturus * non nifi crafTas qvasdam , duras atqve tenaces tunicas , omnicavitate.carentes, exhibuit, Integumen- tis Lumborum internis valde adnatas , atqve intra fe tamen adhuc qvin- qve lapillos duriflimos , iHiceos , «magnitudine Piforum majorum con- tinentes. Fiftula autem , qva JEgcv laborabat tamdiu , ejusdem Renis fubftantiam tranfibat , &.ad.lumbares usqve vertebras progrediebatur , jam jam carie infe&as ; exterius vero tranfiens inter binas ultimas co- ftas nothas , obliqvo admodum du£tu perrexit , ac tandem cutim in lum- borum latere dextro penetravit, hincqve ulteriores agendo cuniculos fubter cutim divagata plures finus ulcerofos , inter clunium mufculos deflettentes, nobis confpiciendos monftravit.

QBSERVATIO XIII.

Dn. D. THEODORI ZUINGERL

De Ulcere antiquo in Meatu urinario feliciter Curato.

T^Um nuperManufcripta mea , qvorum magnum jam ab Abavo me& •^Tbeodoro Zuingero Pbilofopbo, Medico atque Polyhiftore ante centum ac triginta annos colligi inceptum , poflideo numerum, per concefTum ab occupationibus otium luftrarem , incidi qvoqveinter aliainObfer- vationes Medicas, magis minusve xuriofas , eqvibushac vicefeqven- tem notatu fatis dignam judicavi, qvarn Medica praxis Celeberrimi Viri> Dn.Job. Cafpari Baubini , CoUegil Medici in Univerfitate noftr&AnteceQQ- rfe@Pro/rj(M feqventi modoadcura-

te ab ipsa Au&oris manu confignatam.

Eliof N Auguftanm , annomm circiter 40. a decennio & ultra labo- rans puris ri «^af effluxu, occafione ulceris illis in locis vetufti, fa>

D z piiis

atf Obfervatio XIII. ..______

pius qvidem variis medicamentis tenjrati, nunqvamtamenplenecurati An. Chr. 1^42. d. 2i,Maji,& fequentibus, hifce ufus eft medicamen- tis. Die XXU. Maji Pilulas fumpfit. Extra3iCatbolic3j. Extraft. Ihab. gr vj OLftill.fuccin. q. f M F. PiluU No. XI. Deaurentur. Levi- ter inde purgatus f uit. XXi V. Maji. Vena brachii dextra feQa. XXVI. Curam fudatoriam coepit : fy.Rafur: Lign. fanTt.^vij. Cortic. ejusd. %iij\ Radic Chin.^vj. Aqu.fontan. V6xvj\ M Stent in bifufione per horas 24. in loco tepido , vafe claufo : Poft decoquantur igne lento ad confumptionem di* midii, d. aiufum. Sumpfit |v. ab initio, afcendendo ad |viij.circiterr mane , & copiose fudavit. Cibo ufus* ex affatis , cum panis non nimia q vantitate , pafTuiis majoribus r & amygdalis fub finem paftus ad r ab» ftinendo a juleilis & humidis. Camis qvantitas tanta eomefta, qvan- tum mediocris- columbx aut pulii dimidium habet; hac proportione habita eft vitulina, agnina , vervecinaygallinacea &c. Potus feqvens fuit: P/. Refiduum decotti prffcripti r Pafiular. minor.^iij. Radic.Liquirit, raf pj. Semin. Coriandr.ppt.%$. Aqu fontan. t£ XXII. Infufa ftent per horas 6. decoquantur poftea ad remanenti&m lbXVl Aromatifentur Cina* mom %iij> d. ad V pro potu ordinario. Qyoniam autem JE%ro videbatur pauloacrius,fequentidiluebat: Radic.Chiiu^ij.Gramin Paffular. minor. %vj: Aqu fontan. qf. M. F. decoftio ad l6iv: Aromatifetur Cina- moim$j d.aiVitr. D.XXVIlLmaneindilucuiojejunushaufit: iv. Te- tebintb.^iy ViteU. $vor. <y, Mettk£\y. Ducantur invieem in Mortario marmoreo , donec probk mixta fuerint, adde Vini Malvatic Aqu. Parie- tar. ll Mifc. ad V. Ea die aSWrfwt h porcione fudorifica , & aiiqvotics dejecit. Cum deficeret porns ordinarius 5 fuppetente, adhuc fudorife- ro , in fuMidium ejus D. XXiX.pr&icriptum (eqq r>. LignifanSi torno iemfi \\y Cortic. ejwd.Ridic. Chin. aa\ f& Aqu.fontan£Wxx. Stent. in Ar- fuji<vie per horas XII in ioco tepido,vafe probeclaufo, tunc additkPafful. whor/fyij.Ridi:. Liquirit raf pji Semin. Coriandr. ppir. %& Ft DecoBiQ ad remanentiaw Vb XVL Aromatifeatur Cinamom. %iij. d.ad V. Hocqve potu tamdiu ufus eft , donec fudoriferusiterumparandus fuit , & tum qvoq ve potus ordinarius ex refiduo parabatur , ut fupra : hocque iterum den(iente ifte.rurfus ,& fic porrdi D.ir. Junii. Pdulas feqq,fumpfit: j^. Pulverk vancbymagogl albi ( h e. Mercurii dulck) g&. Gumm.gutt. gr. IX. Terebwtb. q.f M.F. ViluU iVo, IX. Deaurentur. Inde femel atqV€ iternm dejecit hac die , & feqventi ter vel amplius. Dofis pulverispan- chymagogi eo usqveau6ta, qvoniam antehacgradatimeo usqveafcen* Tum & vifum , iEgrum hancdofia facile ferr^ po(Te. D, 4. Jun. Utalter-

De Ukere antlquo in Meatuurinario feliciter Curato. 4f

nisdiebus&terutcretui^liqvorhicccprsfcripcus : Terebintbin. lim* pidijf. xirf. Xitell. ovoc 3Hij. MeMt $ij. Xin. malvatic §& Parietar. Equifit. aa. $j. Mifc. d. ad V. Sumat fub vefperam , duabus horis ante cce? nam altera femper die , poftero mane fuciando. D 6. Junii. Cccpit uti inje£lione feqq tepide per fyring*m maneac vefperi horauna velalteri anteccenAm. Aqu. Equifet. Agrimon. Varietar. Viantag. aa.$iS. McUk rofjt. ^vj. Sief. albifmeopio £ /. iabflerjionk blandiorls cauia ab initio) Mifc. Quia tamen ablterlio levior videbatur , quam puris copia &fordesul- cerispoltulabant , hocce ufus eft : w. Aqu. Varietar. Equtfet aa.liiti. Aqu. Fl<uitsg.$i$. Mell. rofat. gx. tJM. In hac mixtuni diluat Unguenti AZgj- ptiaci, qvancumrerreadfenfum, fineinfigni dolore &mor(u poteft ; in cum finem pnefcriptum : Unguent. Mg^ptiac.^.d.adOft. Et hsec d.X. DieXl. Purgatus iterum : yi.Vulveris pancbymag. alb.gB. Gum. Cutt.gr. XI. Cum mucilag. Gumm. Tragac.q.f. F.PiluU No.lX. Deaurat, d.adfcat. Potentius quam prjecedentcs operabantur per vomitum & perlecelfum, Eodcm & feqq.diebus incepit uti candelis exLmplaftr. di Ranis Xigon. cumMercur. paratis , poft injeCtionem in Urethram inden- do , & qvamdiu rleri potefl: , retinendo , tempore mitiionis extrahendo, & hac finita iterum reponendo. Quia veromollioresnimis videban- tur , & a Chirurgo minus commode paratae , poftea talibus ufus , r> Ctre %iv. Terebinth. Spermat. Cet. 3/. Liquefiani una, pojtea fenfim infptrgc pulvtrtm fubtiiijfimum fequentium V-lumbi ufli ac loti , Tutu ppt Lapid. calamin.ppt.aa. 5/. F. IntinUio ftli , trabatur per cannulam aut ferrum foraminulentvM F. CandeU ut artis esl crajfitie catbeterk. Ciim & hac molliores & fragiliores , qvam ex re foret, juftus eft Pharrnacopceus in carum concinnatione addere aliqvid picis. D.XIII. XIV. & XV. funa- pfit fub vefpcram duabus ante ccenam horis: %L.Aqu. Varietar. Equifet. ga. lj. Xini malvatie. Xitell. ov.^j. T crebintb. 5ir>. MeUk ^iij Mifc. pro iofu qvx alvum & urinam potentermovit. D. XV. In je£tio reddenda cflficacior : Talis itaqve prxlcrir ta, qvaefimul praeter vim abftergendi, conlblidandi qvoqve lacultate praedita: &.Raaic. Liquirit. ^iij. Herbar. Sanicul. Mcotian. aa. <j*fi$ Abfjntb Agrimorr. Card. bcned. Plantag. aa. Mj. Summit.Centaur. minor. pij. Kofar.rubr. pj. Lupinor. contufor.^ij. Cortic. fabar. %iij M. F. DecoSio in Aqufontan. partib.iij & Lixiv part i.ln Calatur. \ ix. folve MtU. rofat. Sjrup. de Abfjntb aa. $vj. M. ad X. Tem- ^pore ufus mifceatur qvoqve Unguent- jEgjptiacum, uti fupra D. 6. Jun. D.XIX tt.Pulv panchjmag.alb. :,ij Gumm.Gutt gr Xl.Mucilag Gumm. Tragac. tx Aqud Rofar. q. f, M. F. L a.Pilu \£ x o. IX. Dtaurentur ac funnn-

D * tUTf

%% Ofervatio XHt

tarundvice. Idem inde effe&us , qvi D, i !. fecucus eft. Eodem die adrobur parcibus ulceratis conciliandumexteriusjuffus eftcal ide inun- gereRegionem Perinxi , ubi Paraftacae ficae : llnguent^ Martiat.£iij. Ol. Abfynth. Cydonior. Mafticb. aa, %& Mifc. lltatur calide. Sub vefpe- ram pafius EphemeraeFebris paroxyfinum , cum horrore, fiti , Sccalore infigni, uc & feqvenci die mane. Inhancrem bibicduobus hauftibus- Julepumfeqq. i^.^qu. Cichor. Fragor.aa,£ij Syrup.Citr. Granat.aci- dor. Sevber. Violar.purpur. aa. Spirit. Vitrioli adfuavem acidit, q. f. Mifc. ad Vitr. D. XX. fxpe bolum caftaneas- raagnitudine de feqvenci mixcura fumpfic : r>, Lonftrv. Rof rubr^vj. Citriy Rcob Ribiumaa. $8. Syrup. granator. q.f. CMifc, F. Ele&uarium ad formam Opiat*. D. XXI, denuolumpficpilulas Die XI.pra>kripcas,cum fimili operacionis effeftu. Pulvis feqq. inje£Uoni incerea continuaca? mifius , ad vaiidioremulceris ablterfionem: %i. Radic. Ariftol. roiund Ver.Biii8. Alols fuccotrin.% tiyrrh. 9*78. Mifc. F.pulvis tenuijfimus. D. XX V ii. purgacus eft ex pi- lulis die XIIX prxfcripcis. Ince im puris excretio fucceflive valde mi- nuebacur : hincD.XXiX. coniolidationiscausainjeftio feqvens in ulum vocaca: Rad. Confol major. Biftort. TormentiH. aa. $18. Liquirit. %ij. Herhar.Sanicul Pyrol. AlchymiU.aa. mj.^Atgrimon.Parietar. aa. <JM8. (abfterfwnisgratid) Flor.Rof. rubr pij. Salauft Malicor.aa.5i8. Deco- fuantur inaqu£ extinBionkfabrorumferrariorumq. f. In Colatur* ^viijfoU ve Trochifc. alb. Rbat.fine opio%ij. Ocul. 69. ppt. Boli Armen. ppt. aa. $ij. Gampbor. 9$. Syrupi de Plantagin, lj. Spiffus fuic Liqvor, qvi camen calefa£tus Syringam facile permeabat. Vena interim adhuc bis fefta fuic , ulcimd eciam Poplicis finiftrh Tandem D. XXX. Curam .riniit , 6c fefe libero icerum aeri commifit : fenciens tamen conatum qvendam cgerendi , ab humoribus acribus , irricancibus vim Inteftinorum expul- 1 tricem,feqvenshaufitd« VI.Jul, Syrup. Rofar fol. compofit. cum Rhah. K*Agar.%$ Senn.%U8. Aqu. Cichor. $vj. Aqu. Cinnamom, gf, M. Copio- fiflime dejecit. Hinc perrexit adhuc in afu candeiarum , & Bafiiea di- fceffurusfeqq. adhucmedicamina accepit : y Saccb.rofat.tabul.pj Ra- dic. Confolid. majoris ficct ^iij, Ocul,6^ ppt.^j, Lor.U rubr ppt.SantaL rubr.pulverk.aa. 9/. M.¥. pulvis tenuijfimus d. ad Scatul Ad internam confolidacionem firmandam fumat inde jcjunus cum pani > Cv>ftiin vino albo macerati buccella, cochleare circicer plenum, fk. Oki Hypericonk %iij. Terebinth. Bj. Emplaflri ftyptici *M4 M F. Linmentum , qvo canoelas inungac,locoimmiffurus. v^t.Aqu. aluminof %ij PUntag. Brunell: Sanicul. Pyrol. aa. \j. Irocbifc. alb. Rbas. Bii8. Lapid* h&matiU 5tf. Tut. ppt 9j. tJMifc, ai Vxtr. Ucatur cepide cum fyringa,

OBSER*

&VJLT

De Afrarago laticauli.

3*

OBS LRfJTlO XIK

Dn. D. GEORGII DHTHADINGII, SEN.

De Afparago laticauli.

ANno M. DC. IIC. Gullrovii Afpargus Jaticaulis, infolitse figursc,- progerminavit; cujushic figura, minori typo exprefla . proponi- tur ; cum vera ejus altitudo d. ig. Junii tres pedes Rhinlandicos & novcm digitos zqvaverit. Cacterum Figura I.eundeme terra primum erumpentem ; Figura II. ukerius excrefcentem prxfentat. FlG. L 8t II.

SCf/OLrUM.

Uod in Animalium gcnore non aded rard obfervatur , ut gemelli in V^unum corpus coaiiti exciudantur, idem in Vegetabilium qvoqve ordine haud infreqventer fieri notum eft ; id qvod etiam Plantac fafciattf five caule latiore praeditc? teftantur, qvas interdum ex duabusplantis, mediante fucci nutritii extravafatione concrefcereminus dubito : qvam- visfinehac etianr, & potifiimum, ex fbrtuitonaturx Jufu id contingere ; caufamqve in ipfa feminali marcria delitefcere verifimile videatur : Ict qvod in hoe qvoqve A fparago Jaticauli locum habere arbitror. Uti enim in gemelKs connatisnon femper, imo rariffime dtiorum fcetuum facla vi- olenta colffio , & hinc fubfeqva concretiolocum invenit,cum intimior ac tanta faepe tenellulorum horum corpufculorum unio deprehendatur, qvx absqve eorum interitu mihime fuccedere qveat, prxlertim ubi du- plicato taii in corpore unicum nihilominus cor ccmparens , impo/Tibi- lem caufx externx violcutiam ar^uit , ideocp iplb in ovulo materao info- litam iftam partium difpofirionem prxextitifTe evidenter evincit : ira in Afparagi hujus radice eam parcicularum feminalium a6plarrr> c^ircnr- fum , & dilpofiticnem adfuiffc conjicio , qva: deinde in germinationt lefehuncinmodum ex^ licare ckcaulem latiufculum , in qvonullacon- I cretorum duor.sm caulium veltigiacomparcnt, producere potuerunt. Non abfimile qvid flatuit Nobilift! Dn.Scbelbammerus nofter Dec 2 Lphem, barum Ann. 6 obfiio marerKC feminalis abundantiamarguens. Hu- midam etiam aeris temperiein multum ln proferendis plantis laticauli- buspoflecontnbuere , facile D- Tbom£ Ikirt holim adlentior , a qva nem- pe tum aliorum in plrntis monftrorum , cuminprimisMalvac falciatar, qvam defcribit , ortumin Voi, f , Ad. mtd. Hofn. obf irp.deduxit: qvin

&i;>(e

tl ^ ObftrvatloJUP^ _

& »pfc Anno 1.592. qvi plurima humidita.ee , atqve Vere imprimis & iEfUtecrebris pluviis nobis moleftus erat, prseter copiolum variorum fungorum proveatum, diverfas paflim plantjas, qvas lnter "Genifta Hh fpanica, Linum umbiiicatum &c. fafciatas obfervavi 3 lienimrnaere > ejuscg fobolepluvia, fpiricuofae mulcae lateant-parcicute, maior ralium ab ea crebrius deplua » alicubi confiuxus ac concentratio qvd mmus .contingere qveat, nihil obftat, qvae .deindeafpincu plantx infito agi- tacae , non cubulos tancum obyios mag^s extendere, fed novos etiam fabricare valent, Caeter&m Afparagi hujus radix utrum infeqvente an- nonovum ejusmodilatumftolonemprocruferic, non conftat: DeCo- rona qvidem Imperiaii fic cii&a, qvae pras aliis platttls huic vitio veHu- xuriei", tamqvo&d caulis Jatitudinem, qvam florummuicicudinemex- pofitaeft, notatCarolus Clufius Hift. plani ttb.2. cap. 1. (& cum eo Cl. D Job. Sigism. Ehbolzius in Flora CMarcb.p. 1 16. qvod apud nos etiam eveniffefcio, ) eandem feqvente anno ad ingenium redire, caulemcg rotundumproferre j qvodindiverfis qvoqveLilii albibulbiscontigiflc recordor , in praememorato tamen Lino c.ontrarium accidere , femen- qveab eodemfafciato qvotannis colle&um novasfoboles fimiliter fafcia- tasparcurire, ficcgvicium hoc in oftavam usqvegenerationem jamde- fcendiffe deprehendo: Num in Pifo comofo Johan. Bauhini, qvod in fummitate latum caulem oftendit, idem eveneric, nefcio, mihi fane cum primum Anno J69i,eflet transmiflum, caulem iftumamplrorem non protruferat; cujus tamen femen infeqventeanno, calemplantam laticaulem, & fic reliqvis (uccedencibus qvoqve annis, largicumfue* jat, h©ctamen Anno iyoo.prioremfaciemdenuo induerat.

(L.Scbrock.)

OBSJER VATIO XVI.

Dn.D. JOHANNIS GEORGII GRUBELII*

JOe Afaniaco curnto.

MAniamhorrendumefls.affe&um, necpauciscedere remcdiis, fed adplures feexcendere annos fatisnotum eft Medicis. Paueis ca- men,Deo bened.ame curacum remediis : Juvenem a^.annorum Mich. ©)renfnet) £el)n Neoftadii ad Orilam Anno U7s* Fcbr. qvi jam

tum 18. feptimanis eadem maniaatrocifTima laboraverat, qviqve manibus pedibusqve vinttus jacebac in terra, nealioslaedere, veftcsqvefaas dila-

cerarc

De Manlaco curato.

cerare poffet, apparebit ex feqventibus. Et qvia res apud illum erac angufta domi , furorem illius opiatis confopire itudebam appofitis :

Sirup. papav. errat.|j. Laudan, opiat. gi\ IV. M. Externeverdfeqvens unguentumapplicarejubebam :

Unguenti fomnif ufit, §ijg. ol. papav. expreff. 5j. Extracl opii gr, I V. M. f. 1. a. Unguent. temporibus applic, His vero incaffum adhibitis ad vomitorium fui transgreffus : r:. Afar. rad. pul ver. Jj. Mercurii vitx gr. ij. M.

qvod fuum probe fecit officium, cuiad viresreftaurandas hanc pracfcri- ptzpocionem:

V. Aq.anagallid. la<9uc. borrag. bugloff. papav, errat. an.fj. magift. anodyn. gr. VII. Sirup. fl. tunic. rub. idxi , papav. an. §i$.

M. Hac ufurpaca ferocia illiusfuic mitigata, cui d.ig.Febr. Sirupum

prxfcripfi feq.

ik. Extraft. theriac Laud. opiac. an. gr. iij. Sirup. papav. errat. |i3. M.

H6c duabus vicibus recepto paulo melius fe habere vifus fuit patiens* inde i. die Martii jisdem fere remediis opiatis continuavi, qvaie le- qvens erat;

Aq.anagallid.laftucpapav. errat.an. Extraft. theriac gr,V. laudan. opiat. gr. iij. Sirup. papav. errat. 3 j. M. Hifce delirium, praemiffo tamen vcnzfe&ione prius, utplurimum fuit fopitum. Inde ad purgantia fed progreffum , inter qvae erat primum : &♦ ExtraS. heilebori nigri gr. XV.refin. jalap, gr.ij. Sirup.rof.fo- luc.frM.

Cui hanc die feqvente pnefcripfi potionem alterantem :

&. Aq fl. borrag. anagallid. an. ^ij. Sirup. borrag. bugloff. an. £|3- Sir. roi; (olut M.

Hacaffumta, magis fe fublevatum cffe putabat. Ut vero reliqvias mali planeexpellerem,die 9. Marcii (eqventem potionemprxlcripli: &.Aq fl hyperici,anagallid borrag. bugloff.an. JP.Extraft.hellebor. nigri 9j. lap. laz ul. ppt. gfi. Sirup. violar. borrag. an. f>& M. Hifce adhibitis feliciflime rediitadfe, pannificii munus optimeperfol- Dec. lll ^nn. VIL gjf VIII. £ vit ,

34

Obftrvatio XP\

vit ,&pauI6 poft cumfponra inivitconjugiumfeliciffimum., Hanc er- gd veram maniacos curandi methodum , eamqve breviifimam efle , non lolum exboc ,fed&ex feqvente feiiciter curatoapparebitmaniaco.

Cum eodem anno die- 1 o. Augufti ibiciem ad alium juvenem 2 f . an- norum&unicum parentum fuorum frlium nominegfeffo^mann accede- rem ^illum Rttafc^ ferccis maximaqve atrocitate faborantem deprehen- di , qvi ex eadem .ratione parentem fuum interficere teatavit , fed hic fi- lium fuumfiaperans,nefcit,qvidconfiiii fit capiendum ? & tamdiuillum in hypocaufto conclufum tenet, usqve dum ilium vifito, qyem torvis ocu- liSjfacie rubicunda & maxime delirantem deprehendi , cui mox hanc potianculam anodymm prxCcripft f

A.q. anagaliid. hyperici aiwlij, papav. nymph. an. magift, ano* dyn. Mich- gr. FH; Sirup. nymph. papav.an.

M. qv& per intervalla adhibeatur. Hac ufurpata melius fe habuit adeo, ut parentes fuerint perfvafi, filium penitus efle rellitutum , fedmalum de novo incrementum fumens diei9. Auguft.iterum meum impiora- runt auxilium , cuihanc praefcripfi mixturam ;

Eflent. flor. hyperici , anagailid, an. 3i3* Spir* Nitri dulcis , Spir*. Vitrioliduk.an.gij.M.

qvx cerevifhe inftillanda & pro lubitu ebibenda, qva adhibita re&e f e ha- buit. Exinde parentes kerum de filii fanitate maxime exhilarati fue- runt. Unico enim remedio fi medicus tanti morbi ferociam radicitus extinguere potuiflet > illis fuifTet gratiflimus, nilqve niftmagna enco- mia & grates meruiflet pro more hodie fuperiores inter & inferiores ufitato. Verum hoc cum tertia vice rediret malum die 19. Septembr. ejusdem anni, meamde novo impk>varuntogem,cuipi^mifsaven«(e- £tione feqventem potiunculam praefcripfi ;

&. Aq. nymph. anagallid, hyperici an. ^j.fl. papav. errat. borragin» an. %S. magifterii anodyn. Mich. gr, Vil, Sirup. papav. errat. nyraph an. §& M.

Hac adhibita melius fe habuit patiens , cujus affe£rus faburram expur- gandam feqventem nodulum non fine commodo praefcripfi :

Fol. fenn. f. ft. rad. hellebor. nig. ppt. gj. rad. polypod. Jiift Tartari Vitriolati gji flor, hyperic, borrag. buglofft an# p, u fem.fceniculigij,

Inciia

P-3s

JtJ- XKIII

Obfervatio XV). DeFefoiJf>uartanamutationeacrsscuMa. 3f

Incifagroff.mod, D. qvx infufa ftent in loco calido,dc qvo deinde ali- qvot dies bibatur,qvo adhibito fuit feliciterDco bened.curatnsvmaa- fitqve impoflerumfanusatqve incolumis.

OBSERVATIO XVI.

Dn, D. JOHANNIS GEORGII GRUBELIl

De Febri Qiiartana mutatione aerts curata.

CUm Altenburgi freqventarem SchoIam,temporeautumni pernoni- meftre fpatium exdixta peiTimafebrecorreptus fui qvartanainter- mittence, qvx licetaiiqvoties ex remediorum ufu videretur eflTe curata» rediit tamen femper cum vehementiore paroxyfmo. Inde incafTum ad- hibitis omnibus remediis in patriam me confcrre , aerisqve mutationem, qvam omnes fere medici in hac febre maxime commendant, in mefu- fclpere fui perfuafus, neqve hoc irrito conatu. Vixenim eoredien- ti mihi paroxyfmus ita mitis apparuit,utvixilliusprxfentiaameFuerit percepta, qvi die qvarto, Deo annuente , penicus evanuit. Itainme latis fui expercus veritatem Hippocratis lib, i. Aphor. 2 5 . AZjliv£ quar- tan^\ diccntis ^maxlmampartem fiuntbrevcs \ autumnales verblong*, ma- ximetfuc , qu£ proxime abfunt ab byeme. Cum enim omnes intermitten- tesoriantur ,tefteKneffelio, exobftruclionevenarum la6tearum&du- ftus thoracici Pccqvetiani, de q vo in diflertationenoftra de Duclu chyli- fero Pecqvetiano, Refpondente Johan. Hadriano Slevogtio , jam Pro- fefforepubl, in Academia Jenenficeleberrimo, paulo egimus prolixius; Tempore vero hyberno exdem obflru&iones non apteremoveri pofc fmt , qvia cutis pori plurimum funt obftru&i , per qvos alias materia pec- cans in (udoris formapoteft expelli ,facile liqvet ,cur Hippocrates au- tumnales qvananas vocaverit iongas ; xftivas vero maximam partem breves ob continuam fcilicet macerix vifcolx a calore inftitutam refolu- tionem&per fudoris expulfionem. In his vero omnibus obflru&io- nem venarum la&earum du&usqve thoracici adeffe,ipfius febris infuitus horrorqve maximus prxcedens fatis ponatnobisob oculos. Indorfo enim& circa renum regionem imminente paroxyfmo fentiri horrores ratentur omnes. Hic nobis in his deficiunt rationes. Qyamdiu enim nateria vitiofa hxrct inviis, nec a natura agitatur dcin cor infunditur» am diu patientem bono animoeffe, nullum lentire calorem r gorem auc iiudillumvexarelymptomadeprehendimus. Hacverdcommota fta-

E z tim

Obfervatio XVI.

Um adeffe lernam malorum , pandiculationem, frigus arqve calorerrt qvocidie obfervamus. Pro materiacigitur diverficace nuncvifcofitate, acredine vel acidicate peccantis &in viis primis ftagnantis nunc qvoii- dianam , tertianam vel qvartanam excir^ri febreki cum recentioribus mericd ftatuim us. Sic toties paroxyimurn anticipare horam videmus , qvoties erraca commictuntur in vi£tu. Econtra li segroci fuerint ab« ftemii&parcius alimentarecipiiunt, tunc intermiffionem febris etiam percipiunt. Ita unicum vomitum in principio tertianae faepius eradicaf- ie febrem nobifcum obfervavic clarifT. Waldichmidius , & itudiofum vi- di Jense, qvi a primo tertianae infuku ad fecundum, jejunando febrem^ profligavit

scholium

AErismutationemin curandis morbis plurimumconferre,qvotidiana fatis docet experientia. fmd fingulis regionibus fuasfere infenfiies efle emanaciones . qvas Gneci ihomxBiotA vocant, morbifatis demonftrant endemii feu locum aliqvem freqventer occupantes. Sicfebrem Hun- garicam vexare Hungaros , Polonos Plicam Poionicam, Anglos fudorem Anglicum & Syros febrem Alexandretam diftam, obfervamus indies, Neqve Cairus ipfiusprovinciaB caput& celeberrimum emporium,ab hac lue eft libera , fiqvidem qvotannis febrepeftilentiali ab hyeme ad aefti- vum iblftitium miferearrligitur , qva> tamen ad primum Nili incremen- tumcefTaredicitur, Ita Romani phthificos & althmaticos ad Tabias lo- cum ficci aeris & fereni in Campania prope Vefuvium relegare folebant , ubi fulphureae montis exhalationes ad fanationem plurimum confere- bant. Aliis qvorum vires&rationes longinqvam navigationem fere- bant, ferenurn iEgyptiaerem commendabant. Ita Marcus Venetus c, ^3.duarum in finu Arabico infularam meminit,qvarumalteraa viris folishabitatur , afoeminis tantum alcera, qvodaiterutraincolisalterius fit peftilens. Sic notum eft , qvod Lufitani , qvi infulam St. Thomae in litore Africae occidentaH fuh ipfo jEqvatore pofitam , incolunt, raro qvinqvagenarii evadant , cum iEthiopes tam advenae, qvam indigenae ad centefimumaetatisannurn perveniant. In Indiaevero litoribusnimium crebro occurrunt loci peflilentes immanesqye morbi indeortL Ma- laccaqvidem opulentaelt, atfitu humili infelix. Bantama Javx ,Pedir Sumatrae , Mozombjqva merces qvidem eximias praebent; atnonfine \itaepericuIo petendas» Deniqve ubicunqve nafcitur piperaerem mi- nus falutarem expe&es. In inlulis qvoqve iftius tra£ius nonnullis ea

eftfofi

Ohftrvatio XI V/. De Flatu furiofo ladis ufu enrato* |J

efl foli effluviorum mal tia, ut.*dvenis terrx infiftere fit periculofum ; humi verd doimire lethalc. Jnde incolae penfilibus tanti.m domiciliis uruntur. Econtra Cieta& H> bernia hominibus falutares, venenata animalianonalunt. ItaFr fiiscum Danis & omnibus maris Bakhici ac- colisnimis famil arcm eflfe fcorbutumjLuem VenereamGallis&Italis Gemuiiam , fatis notum eft,

( Dresdi Augujiam Vind. d.i. Jan. An. 1699. mijf*.)

OBSERVATIO XVIL

Dn. D.PHILIPPI FR AUNDORFFERI.

De Flatu furiofo laftis u/u curato.

\7 Ir Podngricus&calculofus ,ante annos circiter duos tympanlticus feftus, (ed tunca me curatus, proxime incidit in fiatum furiofum , (Nakir vocant) qvo per omnes corporis partes , meatus , cavitates, imo etiam venas atqvearteriascum impetu tranfeunte, adeo doloribus, vigiliis, inqvietudinibus , conftipatione,inappetentia, fiti &c. debilita- tus&exhauftuseft,utjam jam depofitus videretur ; medicamentis five purgautibus, five aperientibus , five carminativis, five ftomachalibus, five praecipitantibus, five (udoriferis , five refrigerantibus , fivedeniqve cordialibuspro varia afte&us facicpraefcriptis ,nec qvidqvam folatii af- ferentibus. Huic tandem ; perpendens fermentum cjvoddam irreqvie- tum &per totum qvodammodo corpus diffufum, idc£ probabiliter aci- dum adefle, qvod forte Jadte copiofius hauftoconcentrari , figi , pracci- pitaricp poilet, lacbubulumco<Sumca!icfefumendumfuafii &ecce! di- ttum , faftum : affumplit per feptem dies continuos prsefcripto modo lac&qvidem qvotidie ad Iibrastres , die verb oftava medicamentum purgans ebibir , plurimacjve fcvbalaalba per alvum dejecit , &morbus nimiumqvantumimminutusefi: ; cominuavit lacper alios feptcm dies, &mcdicamentum purgans fubjecit j&ficetiamtertia vice, atqveffger plene convaluit»

OBSERfATlO XVIIT.

Dn.D.PHILIPPI FR AUNDORFFERI.

. De liwmento ad Serpiginem euporiflo.

A D Scrj i6ines , eriamrebelles & contumaces citd exftirpandas-, im<$ x\ unid inundtione delendas effitaciflimum eft linimentum ei GruJin* gio defumptum , q vod

E 5 *,Gum,

39 Obfervatio XIX,

Gum. Tragacanth. in aq. plantag, fcluc. gj.

aluminis

Mercuriifublimat. ana,gj. M,

Id gvodegomukoties probavi,&nunqvamnonprobatumreperi. OBSERVATIO XIX.

Dn. D.PHILIPPI FRAUNDORFFERL

&e muLiere nunquam in <vita fua menfes experta , & nibilominus fcecunda.

r^.Ommunis Sententia eft, & Clariilimus Sennertus Tom.4. Iib.4, ^ part, 2. fe£t. 4. cap. 2. docet : fuvencuU , g«i£/# wzew/W nondum ftuxc- mniy £2? feminx feniores , t^i£«* /arw rwe«/ftf deficiunt, ut quibm menfcs ob morbofam aliquam conftitutimem fupprimuntur , viragines , qu<e venas uteri angufta* bahent omncs omnino foemind quibm Sanguinis adfoetum formandnmnecejjaria copia deeft , non concipiunt & Hippocrates lib. de fte- r ilitate Arg. 4. addit : Si verb pauciores quam debeant menfes prodeant , ne- que fic prtgnans fit. His tamen non obftantibus , vivit in hac urbe foe- mina , qvae non tantum finc ullis pneviis menfibus fex viv«ciffimas proles eft enixa, fed qvae nec usqve ad prapfens tempus, in qvo trigefimum qvin- tum «tatis agit annum, di&um fluxum eft perpelfa-; imo qvse ipfiilima contraHippocratemqvilib.udemorb^mulier.arg g^notat: Poftpar- tum plerumque fan£ muliericontingit* utpoftpueU& partum , in quadraginta duobns diebus diuturniffima purgatio fiat , extra periculum autem eft etiam, fi viginti quinque diebus purgetur ; poft mafculi verb partum purgatiodiutur- nior fit in triginta dicbus, extra periculum etiam eft . qu& vigintidiehus coh- tingit , nec Lochia unqvam ultra 24. horas habuit, neqve propterea minimammoleftiam aut valetudinis jafturam perfenfit.

OBS ERVdTlO XX.

Dn, UPHILIPPI FRAUNDORFFERL

D.e altero tejiicu/o deficiente* XnO(cohicPrarnobiJemPuellum,qvianativitateunum tantum tefti- Cttlum eumcp dextrum obtinuit , altero Iiniftro,totaliter deficiente j

Verum

Obfervaiia XXI. Bepupillk ocuUrum cordiformibus. 39

Verum q vod nutura in numero negavit, iterum in magnitudine compen- iavit, eftenim tefhculus dexter duplo major, qvam pro praefenti setate effe deberet.

OBS ERVATIO X X /.

DrnD.PHILIPPi FRAUNDORFFERL

De pxnillis oculorum cordiformibus. l^TOn ita pricLm puellam qvinqvennem febre continua laborantem c u ra vi , q \ 2 a n at L\ : ti it< : p u pi lli s oc u 1 or um co rd 1 form ibus , i d e fl fl - guram qva pidores cor notare lolent , perfe&e referentibus, prscdita erati cajterum.rcde ,dillinde, clareo^ videns.

OBSERVATIO XXII.

Dn.D. PHILIPPI F R AUN DORFFERL

De Juvene fupra finijlrum Hjpochondrium caput hiforme habente. A Dduflus eft nuper in ha-nc Civitatem, publicorg fpeftaculo expofi- tus Juvcnis , ledecim circiter annorum , Nacione Italus , qvoad reliqya bene formatus , a(t a primo ortu fuper hypochondrium fini- ftrumcaputinformeproprio fenfuStmotu prxditumhabens ; Magnitu- do hnjus capitis erat utcunqve jufta , oculi claufi , palpebris & ciliis te- £ti, & plerumqve humore qvodam lachrymas referente madidi ; na- fusnuJius, (ediliius loco duo fubmento foramina; osclaufum, per- verfum; labia diltracta, irrcgularia , horrida j dentes flne ordine di- fperfi ; capilii longi , nigri ; prxter capuC etiam coilum & una ex ciavi- culis le(e obfcuro modo prsefentabat; item pars peftoris mamiilarum notis con(picua. De hoc capite & reliqvo eidem adharrente corpore non nulJxlolemries qyxfhonesmoveri poflunt, deqvibus alia viee.

(Brurd Auguftam Vind d. T2. Januar.Anno i6oQ.mijf£ Confcr. Hifto- rias Anatomicas lUujlris Bartbelini Cent. l.Hijl.LXVI,

OBSERVATIO XX III.

Dn.D. JOHANNIS CHRISTOPHORl BAUTZMANNI.

De Puluere dato, ad extcrquendam incendiarii con-

feffiontm.

H^Ec apprime qvadrabit ad Clariffimi Domini Doctoris Samuclis Lcdem obfervationemLXXXVIil, inDecadis II. Anno VIII.

ubi

Obpvatw XXIIL

ubi vero llle de contrario eiie£tu agic. Hanc beate defun&us Pareas meus , qvondam ex ore Pharmacopceae Studiofi , qvi tum temporis Rendsburgi in Holfatia fervierat & Pharmacum praeparaverat, notavit * qvse ita fe habet : AnnoMDCXil, mutilus qvidam mendkus , fimul incendiarius8c homicida, Sagebergsetorrarx lubjiciebatur. Hic cum nullo modo ad confeilionern cogi poflet , adfuit Conful Rendesburgen- fi> nomine ttOM 2lr{fettY juflit,ut prius torq veudo omnes Capilii abraderen- tur ; poftmodum tergotenus malefkum aggreflus eft , ne faciem Confu- lis viderepoffet , juffitutin continenti ieqventem potiunculamhauri- ret , qvae conflabat ex Maftiches , Myrrhas , Aloes Epaticse & Viridi *ris anaticis parcibus , cum Aceto vini mixtis. Q^a epota , Carnifici mandabat, uttorturse fubderet hominem , qvofa£to, incendiarius & Homicida hic evomere omnia fatagebat,ab eje£b autem materia exfur- gebatSpiritusfamiliaris, fi non malignus , forma miiitis , caligis oeru- leisindutus, qvifeChriitianumFridericum (maloomine) appellabat, qvem Latro adhuc torturae fubjeftus ita alloquebatur : Quo tendis Ghriftiane ? itanemihi. qvondam promififti ? cui Chriltianushic , mini- me Chriftianus : Cogor ut te derelinqvam&difcedam! hocdidto, di- fparuit phantafma. Ex hoc cafu videmus q vanta fit poteftas Dxmonis in filiis iniqvitatis , & quomodo ipfe miferis his hominibus qvidem rnul- tapromiccat, tandem camen lllis malitiose illudat.

OBSERVATiO XXIV.

Dn. D. JOHANNIS CHRISTOPHORI BALITZMANNI. De Fcetu in utero exficcato.

ANnoMDCLXXXIX, circatempusPafchale , UxorTabellariino- ftnHenrici ©c5to!)cr0/ex fupprefhs hattenusmenfibus & infeqven- te motu Embryonis, gravidam fe efle percipiebat. Circa fdtum au- tem Pentecoftes, per duas nodtes infeqventes horrores Febriies patie- bacur , & motum Embryonis ab eo tempore Mater non amplius fentie- bat , tumorq ve ventris indies fubfidebat , aded ut veftimenta ftri&iora, ha&enus remota, rurfus capeflere potuerit , caeterum tamen nullate- nus male habebat. Qvid fit? menfisjulii fine, partum edebatmor- tuum, icaexficcatum, utoffeus plane, cute faltem (uperdu£tus appa« reret , Lochiis parcius, aut fere nihil rluentibus , nec Latte in Mam- misaccrefcente, nullisqvealiis Symptomatibus infecucis.

EXER*

DcLMorbo ex incantationtLMirabUL

4i

OBSERVAT 10 XXV.

Dn. DJOHANNIS CHRISTOPHORI BAUTZMANNI. DeAforbo ex incantatione Mirabilu

ANna Elifabetha , Jacobi Adami^lefcl^/ Regiarum pecuniarum col- ledoris Dicecefios qvondam nobilis Monafterii inHarsfeld, filia, Pueiia fedecim annorum , haftenus purgationem menftruam non ex- pcrta, pollqvam Anno MDC. LXXXV , Dominica Judica, cum Pa- rent;bus facra Synaxi idafucrat , eodem die malehaberccepit , indies or- dinariorum e-culentorum appetitu deftituta , nihil appetiit praeter fa- charata, Poma, &Mu!acitria. Feriaautem tertia Pentecoftes, hora vefpertina Septima plane aphona per qvadraginta o£lo horas jacebat. Dccimo Julii, hora matutina feptima, horrore & metu perculfa evi- gilabat, & taleSymptomafingulis horx qvadrantibus patienteminva- debat , d urabatqve per intervalla qvadraginta octo horas. Interea tem- poris per duodecim dies obltru-tiionibus aivi laboraverat, quae nullis la- xantibus, purgantibus vel clyfteribus cedere volebant , qvorum co- hors cumaliis Medicamcntisa Chymico famofo Domino Micha&Ber-1 told de Gilcno , Harburgi tum tcmporis degente,transmittebatur Tandem proprio motu foeces, fed cum maximis doloribus ejiciebat , qvos pari cruciatu fentiebat patiens, qvando Urinam reddere fatage- bat, ubi Saxo rigidior per dimidiam horam jacere cogebatur. Pra> terlapfis fupra nominatis qvadraginta o£to horis, per triduum mifera claufis oculis, ratione deitituta, fine cibo jacebat, prseterqvam qvod pauca cerevifia interdum reficiebatur. Finito triduo, intenfiflSmos ciuciatus fcntiebat, ita ut exclamarc cogebeatur : Ah ! fentio ardo- lcin & iclus a:uum circa prxcordia & in abdomine ! qvx anxietates pc-r intervalla Gngulis (emi horiis eam invadebant, ubi manus adftan- tibus porrigcbat, eas hrmiter tenens, donec dolores ceffabant. Pofl Paroxyfmos hofce, non potis erat mifera puella in prxfentia cujus- cunqve hominis digitum, ne dicam manum aut pedem movere, ab- (cntibus autem, motu pollebat. Si polt paroxyfmum ei potus prxbe- batur, vociferabat: Eheu! fiammam in gutture & Stomacho ientiol Poft hxc iingulo crcpufculo, horatertia, iteratos (entiebat ru&us , qyos motus convuUivi, cum fero ejulatu preffo pede infeqvebantur, q\i admeridianum tempus durabant, polt prandiurn libera manebat, Dec, ///. Ann. VII. £J VllU F ad

4*

Obfervatio XXV.

ad tcrtiam matutinam usqvc. Principio julii abfentibus Parentibus , e Leclo in cutam prope ftantem devoivebatur, de qva fine dubio in terram prfcctpkata fuiffet, nifiFrater prasfens cafum prxcaviffet. Au- dito tumultu & damore Filii , Pater continuo aderat, filiam compre- hendens , & in ledlum deferens. Illa contra Parentem torvis oculis intuebatur, anxieqve paiietem adfpiciens exclamabat : qvae(o ne me auferatis \ tum fub lodice fe abfcondebat , mox refiiiebat, tandem ftrangulari videbatur; inde exclamabat : Ah ! obefa illa me occidere conatur? Ejusmodi infultus in tertii diei horam matutinam feptimam fe protrahebant, ubi ceffabant, & puella, fui compos, Paftorem loci accerfiri petebat, eui iila fola cum folo , dicebat: adfuiffe duas Vetu- las, qvx illam- occidere conatae, peffime unguibus lancinaffsnt, mon- firato brachio dextro, ubi tumor aliqvis apparebat. Pergebat: Ve- tulas hafce inter fe muflitaffe : fi jam prompte eam non oceiderimus , impofterum nihil efficiemus, Ab illo tempore per dies nonnullos in- tatla manebat Patiens, qvibus prxterlapfis,graviffimaTusfis eam ado- riebatur, ubi nec Vinum, nec Cerevifiam oblatam3 fed Lac «cidum appetebat. Principio Auguiti menfis, de latere in latus Lefti cito motu provoluebatur , ut continuo adeffe oporteret aliqvem , qyi pro- hiberet neCaput graviter lateribus fpondae Le£H, aut parieti allide- retur , qvem motum lamentabili cum voce & gefhbus perflciebat* Accidit etiam binis vicibus,ubi eam propinqvi in intervallis folam re- Jiqverant , qvod patiens e ledto in pavimentum defcenderat , qvando autem cuftodes cubiCulum intrabant , illico in terram procidebat & rigida jacebat. Ab illo tempore morbus Tertianam mentiebatur, in cujus ardore delirabat , circa qvintam vefpertinam autem, febris de- ciinare videbatur. Parens, cum aliqvando Le£to adftaret, &Fiiiam percontaretur , ut fe nunc haberet? anne mox reftitutio fanitatis fpe- randa ? utrum etiam Vetuhe adfuiffent? refpondit fufpiriofa : vrtiqve me macerant, & impofterum gravius tra£tabunt! haec loqvendo tru- culentos infultus patiebatur , ad horae qvadrantem durantes, qvibus ' attonkus & moerens Pater adftabat. Poftqvam ad (e rediiffet , rurfus Pater inft ibat : qvid in hoc Paroxyfmo fentiifti? iHa: non audeo di- c re, refpondit. Qy8n*s parens hae viee acqviefcebat, qvoniam or- dinarium paroxyfmum adventantem prsevidebat, Poft hanc Parens novira e avidus, blandimentis aiiqvid elicere conabatur» cui fllia re- fpondic: Q^ixfo finas, fi Sagas illas adhuc femel nominavero , debi- tds pcenas luam. Hoc di£to, in contiaenti e^traordiaarie affligebaH

tuu

DeMorlo cx incantationembalili.

tur. Alio die argra aaxfa & muta in Le£to fe volutabat, intcrjunftis manibus ,agonizantis inftar difficulter refpirans. Appropinquanrc Se- ptembre, rurfusaliacrat rerumfacies,nam pot intervalla & ceitis dici horis,immotisoculis,pollicibus firmicer intra pugnum coticlufis, (pu- manteore, Epilepticae inftar jacebat , cujus paroxyfmi hurx qvadran- tem qvidemnonexcedebant.fcd Parentes tanto tnagisarfligebant. Pau- lo pofl Abdomendiftendebatur in duritiemTympani,facies acl fcapu- hs; brachiain tergum ; alcerpedurnantrorfum, alter retrorfum cletor- qvebatur. MenfeO&obri fipiusper integrashorasmortux fimilis jaco- bat, adeo ut adfhntesBalfomo &Aqua apopledica Patientem rericere opus haberent. November alios excruciandi modos habebat, nam primum valde detorqvcbatur , poftmodum qvafi extafi correpta , immo- ta jacebat. Vigefimo qvarto hujus menfis , cum freqventiafufpiria emit- teret,Paterpercontatuseam(xpiusqvid effet , fed nulium tulit refpon- fum, cumauteminfiileret, relpondit illa : Omifera ! jam tertiaaccesfit Vetula i qvam nominerenus indigitabat , hxc dicens, illico tam atrocitcr traSabatur, ut nihil fiapra. Pofthac adfhntes nunqvam aufi fuerunc qvidqvam de Vetuiis loqvi, nam talia audiens /Egrota , ipfo momento atfligebatur. Infeqventibus diebus fingulis bihoriis ru&us maxnna vi afcendentes, cumlamentabilibus ejulatibusprodromi erant infeqventis deliqvii. Mcnfe Decembri mane hora tertia iterum incipiebant iupra defcriptirutbas 8cclamores, qvi poflmedix horx fpatiumremiuebant, usqvcadfeptimam matutinam infeqventem, ubi tingulis bdhoriis qvle- tos paroxylmos patiebatur, Nunc a vigefirno primo Decembris ad vi- gefimum lextum usqve , (ingulis horx q vadrantibus citd & indcfineuter lnLefto de lateie in latus provolvebatur, utcunxcuminfantibusfb- Jent, cum maximo& hadtenusinaudito clamorcut etiam vigefimo fex- to,hora vefpertinaqvinta , vicinaPaftoris Uxor, clamoris commilerata accureret, tumxgracapiilos , informam corculi aut pulvinaris, in qvo mulieresacusfuasrecondunt , fiimiter involutos , in qvibus adhuc faiu- culustlraminis & duac acus tortuoix reperiebantur , evomebat. Vi^e- limo leptimo , eadem hora , lutum vel argillam cum una Acu evomebat. Vigefimo octavo , eadem hora vefpertina in prxfentia Paftoris loci & ejus Uxoris , Palcas, Veltucas lineas , Capillos, omnia .n (ormafn C( i\ u !i con* farcinata& novem aciculisper omnes angulos pertcxta evomebat De- fuperfruilulum hliaurichalcei,adhuc globum pilorum, coru frufto cum fetis Suillis concifis intermuxtum. Iterum vigefimo nono , liora vdper- . tini confueti , pixfenubus Paftore & vicinis , vomitu bborabat cnormi-

F a ur,

44-

Obfervatio XXV.

ter , & tandem pilos caninos , filamenta virgultorum , ex qvibus corbes conficiuntur, fyndonis fruftula, fceni caiamos ad digiti longitudinem convolutos , infixis feptem acubus , reddebat. Infuper cannabim cum virgultis ,unaacu,fcenoobduciam. Hscc fupranominataomniakera- tis vicibus cum tanto conatu rejecit, ut etiam poftea mortuse inftar ja- cuerit ,inec refpirationis ea figna adeffent , qvx plumam movere poffent. Finita hac Tragcedia , dolores aliqvomodo celfare vid ebantur , aft trige- fimoDecembris,hora nofturnafecunda, praimisfis ru&ibus , clamores foliti per qvadrantem horx audiebantur, ceflabant poftea, &qvieti fe dabat patiens , qvas autem non diudurabat, verum circa feptimara matu- tinam leviter qvidem recrudefcebant, uti etiarn circa oftavam infequen- tem, Cum ad fe rediret, Pater de ftatu fuo Patientem percantabatur , utrum ne meliora fperaret ? quibus nihil refpondebat , inftante ulterius Parente i tandem in hoc aenigma erumpebafc : Videbar mihi in fomnio vi- dere difcelTum duarum Felium ( fufpe&as Vetulas intelligebat ) rema- net adhuc tertia, & miht minatur ftngulis no&ibus paroxy (mum gravem. Plura muffitare conabatur , verum trivarius acceftus paroxyfmi vocem praecludebat. Poftquam Pater prx mcerore difceiTerat, &Filiam cum Matre in hypocaufto reliquerat , finitis paroxyfmis Filia Matrem ita al- loquebatur: O me miferam ! egone fatis fuperque angor ? quare me ipfam excrucior ? fi tacuiftem non hifce intolerabilibus tormentis fub« jedta fuifTem , impofterum cautior fa£ta , tacebo. Quibus prolatis circa duodecimam meridianam mente 8c loquela privata jacebat, omni dilucu- lo paroxyfmos fortiores duos , fingulis autem diei horis leviores fufter- recogebatur. Anno fubfequente MDCLXXXVIII , primo Januarii, horafecundamatutina,cum foiito more miferabilicer excruciata fuiftet rnifera > Parens aneillam jubebat,ut fibi auxiliaretur, quofiliaminhy- pocauftum e cubiculo deferre poftent. Inter portandum Anciilae ma* nus Acupungebatur, quamipfaexindufio segraeeveliere cupiebat , He« rus autem prohibebat , jubens prius ut candelam accenfam afferret , qua allata, in limbo inferiori indufti inveniebat filum nigrum cum nodo, ternis anfrac~tibus fimbriae interfutum , acum autem fartcriam non repe- riebat. Quinto Januarii Acu pun&oria indufium puellas cum linteami- ne lodicis conjunftum apparebat. Nono Januarii , horadecima ante- meridiana tormina Ventris fentiebat, 6c exonerabat cum excrementis Acumfartoriamincurvatam, cumduabusaliisacubus flmiliterincurva- •is, Poft bihoriumrurfusfeceftumparabatcumtorminibusgraviflimis , & tres Acus dejiciebat > quqd etiarn decijgo tertio Januarii mane hora*

quertS

De Morbo ex incantatione tJMiraHli.

4S

ouarta fiebat. Hacvefpera Patienti Medicamentapropinabantur,qux Crenerofiflimus DominusKerckringius, Magni Tofcanise DucisHam- burgi Refidensmiferat , verum poft aflumpta, ut antea,femper gravio- res fentiebat cruciatus. Nunc plurima quidem verba proferre incipie- qat, fed eavaldepueriliternecullumadfhntium, Jicet antea bene no- tum,nomine proprio vel appellativoalloqui valebat,fed omnes indi- fcriminatim btl ^Snfcmc vocabat, multade pediculisgarriens! Qax Klfe bit. iufc n00(J, SimuIqueFaciem, Peftus&Manus abftergebat* Quando foliti ru&us e ventriculo alcendebant, diccbat cum hocrore. 2ld) t>at funt bittcre £ufe ! Dccimo fexto Januarii Matrem ita alloqueba-

tur : Soot Docfc be Qlbc ^Mifemc Dat cnfcbc tuq Mtfen lect / un giffit fo t>cel @elt

u iv ct be!)i mi) Docb nid) ! quam Mater increpabat , dicens : auxilio Dei & Medicamentorum eam (anitatem priftinam recuperaturam fore. Cui ac-rota regerebatt gi>$23afeme/icf tvcet rDOlI/ct hclfrmr; nldt)/ct tDiflbcc^ tir^ra en. Plura loquitcntabat, verum graviflimi eamParoxylmi , de- cics itcratis vicibus invadebant , ut vix refpirandi locus inter efTet , qui- bus remirtentibus , lenioribus adhuc fexies vexabatur. Hora quinta vefpertina foliti paroxy fini redibant prxfente Domino Paftore , cum ve- road fcrediret, argram Paftor blande alloquebatur, Filia mea.numquid cras, fiDeoplacuerit^mecumTemplumintrabis? atveroilla: !£)C J?U* fe bit. Tum Dominus Paftor : Parentibus (alutaria medicamenta pro- pinabit. llla: ®t> nufl Coon/ tt t)0l|t tnt) Dod) ntd). Hsccdicens: fex cxtraordinarios Paroxy fmos patiebatur. Poft abitum Paltoris , Patiens hocmodofecLimratiocinabatur : v3u nu tr»Ci(l icf Ct bod) ^OOH/folDe tcf mi)ncolbcQ5a!eme&to anncSuDc rmicfen? ©u nu tvd tcf Dodbbcnofec! plura infupermuflfcabat, ejuae inteliigi non potuerunt , quandoquidem vox prxcludebatur ab invadente Paroxyfrno graviflimo , qui miferam de laterein latus vehementiflime volutabat , retrorfumq ue fxpius convelle- bat & attolleuat, quocirca mceltiflimi Parentes iterum Paftorem accer- febant, ut tanquam ocularis teitis preJbus & confolatione aflilteret. Caufam fuperius allati ratiocinii & perpefli mali , hanc putabanr Paren- tcs : Dominus Baro Bidahl, quondam poifeflbr ejus loci , fratrem pro Se- reniflimoGallix Rege Refidentcmhabebat H&mburgi, quihujus Puellac caulacum Generofiflimo Ddmino Kerckringio fermones mifcuerat , qui frmul curiofitatrs & opis fe*ends caufa petierat, ut PueliamHambur- gum deferrent,qua dc caufa Parentes e riila icifcitaverant de confenfu itineriSrCui annucrat. Dccimonono JanuariixgraordinariosParoxyf- moihoraHiatutinaterda fenaebati hcra quarta Alvurn dejicere cupie-

F 3 bat,

46 Obferv&tia XXV.

bat , ubi cum fevisfirnis doloribus prodibmt Acus incurvatse tres. Vi- gefimo primo Januaril hora verpertina Sexta , itcrum feceffum appetens, cumgravisfimislancinatiombus^tres ilraminis cuimos,Iongitudine di« giti excernebat. Vigefimo tertio, media nodead pnmamusque i in- folito modo angebacur ,nam iinteamina Lodicis duollcata ori firmirer admovebat; moxin Ventrem pronam fc projiciebat, faciem Cervicali invoivens ; tum ambabus manibus afe abigeoac , clamans indefmenter : ©aroeglQanu^! Vigefimo autem fexto, hora feptima vefpertini la«» mentabiiicum cjulatuejiciebat cum excrementis acus incurvatas tres* Primo Februarii , hora tcrtia matutina eadem rr.ethodo ut vigefimo ceii tio & vigefimo quinto Januarii torquebatur , & fexta veipercina cum ve- hemenusfimis tormimbusalvumdeponebat , fimulcjue cum excremen- tis Acusincurvatastres. Indies per intervaila finguiis horis acceffurn fentiebat , & in quovis accefTu nonaginta concusfiunes ferebat, ubi ad quamcunque clamabat : ft>eg! WCg! Tum obfervabant Parentes Cor- dialia propinata nihil efrlcere ,nifi Patiense Cubiculo inHypocauilum deferebatur» Quarto Februarii Parens Tinfituram quandam a Domino Refidente Kerckringio transmifTam, applicaverat Patienti, undemore folito longiores & graviores Paroxyfmos patiebatur* Decimo quarto, praemisfis atrocisfimis doioribus, cum exaementis tres Acusincurva- ras dejiciebat. Decimo fexto > hora fecundafupramodum Paroxyfmum patiebatur, cumclamoribus^lBecjr^BeglSvUD^g! velatocapite&ab« lconsa facie,qui utplurimum ingravefcebant,cum Parens iter medita- batur pro faluteFilise ,nam in noitram etiam Urbem fpe auxilii Patien* tem deferre conabatur, ubi qualia perpefTaPatiens a 17. Februarii in Martium usque, propriis vidi Oculis. Praeter fupeaus allata Parens cbfervaverat , quod mifera Fiiia a quarto Februani in hoc usque tem- pusfingulishorisquinqueParoxyimosperpeiTafuei: it,& in quatuorpri- oribus concusfionesSexcentum, qu^autem ia cpiintp aa LXX. redaiti fuere; tum rurfus incremenu fumfere , &quoviSaccdiu, qaps in ho- ra quinquepatiebatur, ConojfTamfuuTe iv£G>£ £. ri ibus, c jmciamori- feus totidemvoefl! W$l Cumrelpirare paulisper coucedebatur Patien« ti, cum ejulatu querebatur : 0 ftHW b i/Oe oii)« :S5fente fuflt me& 30?0'1 giejf rmrt. 3)4 $4feme |6 v D it \<\ eat 9)1 ^le (ventrem indi- gitabat) fce <g>t5cfec unff iht h&iHeB btttti (coILo & dorfi Vertebras intelligebat) OSSefrme mt\ ru ef anntep mc etfel un tt>e tt\\) fg/nwi tacte o I lltb jziv* 6efe. Tum geuua %miter peitori admovebat 5c •alimo^ comprhnebat, Cum ae Par|oi;es vidcrcnt , Medicamenta

De Morbo tx incantationemirabilt.

47

nihil proficere, tantd ardentius precibus publicis & privatis, tam in Tem- plishujusCivitatis quam ruri incumbebant & Patientem iterum inrus deferebant , Deo totam curam commirtentcs. Igitur indies Paroxyfmi diminuebantur, adeb ut ialtem (exper totum diem pateretur, quam pri- mum autem aliquid medicamento analogum propinabatur , pejus ha- bebat.

Trigefimo Aprilis Anni MDCLXXXVII , circa vefperam inter vi- vosefledefinebat unaeVctulis fufpettis, ubiitatim paroxyfmisegrotar> tisnoftrx minuebantur ad hovx quadrantes tres > necadeoclarc vocifc- rabatur fuum mcg ! tvcg ! PrimoMaji querebatur , ea no£te aduodccima ad primam nodturnam us^ue rnaximasanxietates perpeflam fuifle , nam dicebat: £g n?arengivci) $rommc!fd)ioo,cc getvefen/ £)te bactcn cin blanct runt)2)mo(5CI)abt/ba|tclbi.qe batten |ie nt*l gcbalten/ unt> ct trare cucb ntcht flc|iajtfK'TK SDrauf hatu fid> ein ptdcr tigerfterl feben laffen/ mit einet QJeruquc unt> fammeten SKocf / mtt filbernen tfnfipffen/ roeld^er abcr etneri fcbeu§Ii<J)Cn (fu§ flCbabt (ad qux relata contremifcebat) fcraitf fcp (itt ffiatfiregjugorubert Fommen/tn roelc&em fcrep SOfuttec mtt fo btel $6a> ter aeroefen. ©ol*em fty eine &ut<$e gefolgct/ Mt roclcfcer Wer Smgct gefpannet geroefcn/ raelcfoe Dreo ^cine aebabt / unD fcfceuglicfce 21 jgen/ (rurfushorror eam concutiebac) in ber tfutfcfcen bflbc etneQRlltttr mtt jtner ^ochtecngefefien/ Deren e:ne ned> Sungfer aetrcfcn/ fo ber prdcbttgc #erl alie frcunMi* emrfangcn. SlWDann l>abe ^er Jferl angefangcn tanfcesi/ unt> &k 3 ngfevn mchr seliebct aW We 2Beib er / tt ?tcbe aDefamt im beitea habite newcfen/ om gefireueten £maim 2i?enn bet jferl mit einct redtf aetanfcet/ fo bdtten fri* anDern rScftrerts 8etan£?t/ todren barnacb auf bie befti*eDre$bemifltc^ , Quamvis ha£lenus nullum nomen proprium proferre potuit , nihilo mi- . nus Parentes ex hoc fermone colligere poterant , quinam rUx fuerint , ; quarummentioncm6Iiafecerat. Paulopoft Matri dicebat : J)u 35d; , feme/aiff moeenS):Hcf/ Dat tDtHtcf upmpnen jtopfitten. Victamalbam t intclligebat , nam ha&enus ne ullum Capicrs tegumentum perferre po~ y terat. Patri vero dicebat : DtlCtDe! SBofaba HinUtoDf/ftttttittfcrteeil t df*tS(imebrtanebmen/0VOrtt»iDntnnuvreMbeIpen Dir5¥aicba bet De . 5?tlrf ufffttmdtc*:. TertioMaji e paroxylmisunusremittcbat. 0£ta- :Ji vo tterum , quod etiam fiebat prima , fecunda & tertia feria Pentecoftes*. l5l Vi^efimo fexto omnes Paroxymi ceflabant. Vigefimo quarto Jnnif, 5 feftoSanfti JohannisBaptiiiar , fibi nihilboni promittcbatParens, quia pg ex communi crrofe vufgt, hanc noctem srque I ufpeftam habebat ac pn-

Ofervatio XXK

mim Maji, nempeX^alpurgis noftem, idcirco fibi vigilias indixerat. Asfidens itaque foco, circa mediam noftem videbatur audire confa- bulantes Vetulas, appropinquat propterea Janux domus, vifurus quid rei fit, tum e longinquo horrendam , fed indiftinfitam & ignotam vo- cem audivit. Cum autem attentus januae excubabat, duodecima ho- ra nodturna fonabat, fimulque filiar ejulatum perclpiebat, igitur ad- Yolat hypocaufto, & q«ia accenfam Lampadem reliquerat, filiam in maximo animi angore, tefta facie, fudore diffluentem videbat, a qua facie perterritus Pater , Librum precum arripiebat , recitans Canti- cum facrum Beati Lutheri : Cgtne vefte3nv 3 i\l tmfec (5 (Dct. 3>tcm/ 32fu metnc $ceube * Quibus fmitis , eciam anxiecates Filiae remicce- bant, jacebatqs quieta, led rigida plan£. Pater interim indefinenter orando pergebat usque ad horam primum no&urnam, ubi brachium quidem aegra removebat loco cum fufpirio. 2lcf) ®Qii ! plura ex ipfa , licet concufsa non elicerevalebat Pater, igitur eamDivinztutela? com- mittebat,& cubitum fe recipiebat. Mane expergefafto Parenti dice- bat : roo gtunbe mt) 6fer ^acfet/ fo f enncn twDbcc up De eifcfren SDtngec to gecebeti/ man ct m$ liracf 6 rce&uer n>eg ! un t\l$t$ mcc Dar. Huc us-

que in fimplicitate fua & virium defeftu jacuerat , quorfum eam depor- taverant vel depofuerant Parentes , fine ulteriore Paroxyfmo. Decimo quinto vero Odobris, qui dies Sabathi erat, hora o£tava vefpertina, Patiens dormitum fe recipiebat ,dormiebatquein(equentem vefperam eandemque horam usque,apomeridiana vero hora tercia,in o£tavam usque , diverfas concusfiones fentiebat aegra , & prsefertim horS o£tava tam gravem artuum tremorem & axietates , ut nihil fupra , quibus vifis , Parens rurfus preces fupra recenfitas pro falute Filisc orabat, & paulatira ceffabant anxietates , Patiens etiam quafi fomno fepulta per quadrantem horse jacebat, tandemterpfcitandopandiculabatur, hinc iterum paulis- perjacebat&Patrem afpiciebat, dicens: S3abcc tt>atum ffin ^t) wn rtt0

gaan/ un (>cbt mt) t>on Dett e&fcfcen £eetl ta &cm langen @rafe fo iagcn la# tcn ? %JlQ f ua bentcl> f cigen Sfecfl m&n bun t 5?!eeD/ &a$ icf an baDDc/bat feel mit enf? t)on mt) rceg/afletf/ <2Bam6/fKoGf/©cto/©trurnpe/&at frea I)C* Sttu ttill tcf upffan / un CCn anbcr MUt> t)«bfccn* Tum Pater eam arripie- bat, tentaturus quid poffet, in terram demittebat ,verumnecpesnec manus officium fuum facere poterant. Ad focum igitur portari defide- rabat,huic cum asfideret, undequaquehetabunda &fubridens circum- Jpiciebat, cumque obfervaret Mergetes Cereales tribulo fubjetfas in acrio jacentes, iatec verba erumpebat : Ecce gramen illudlongumia

quo

9t±Morb* e# tMcantationemrabUi.

quo ita cucurri , hoc jam aridum fa&um , in hoc incidebam , cum afpc" £tu cerribilis iUe me profequerecur, hinc mei artus dolent & debilica- ti funt, non enim aegroca fui, fed praecipicatus curfus & ex eo iapfus fa'.tcm in caufa fuitv Incipiebat enim cum hac phanfafia morbus . &. Deo fic volente, ad finem perdutfus eft,poftquam mifera cum mifc- ro hoc morbo per duos annos & menfes circiter o&o confli&ata fuc- rat. Poftquam itaque hasc xgra fojius Dei beneficio (qui pias preces undicpinSacrisCceribu jerTufas exaudiverat) pedetentim vires acqui- fiverat, Hypocaultum ramen intrare & portam illius aperiendam finc horrore perlongum tempus afpicere nonpoterat, quipropter per to- tam fuperftitem hyemem in alio cubiculo degere oportebat, donec eam Pater circa fettum Pafchatos Hamburgum trausmiccerec , ubi per quinque incegras feptimanas apud cognatos fuit , & tandem domum, reverla, invocato prius Numine Divino hypocauftum, quod ei quon- dam pro ergaftulo fuerat , intrare rencavit,& cum bono Deo^fine ulla labe eftecit. Cum in hac en^rrat/one nulla fit fafta mcntio edulio- rum, ne Leftor tocalem abftinentiam fibi perfuadeat, monendum , quod segra (emper tecte & non obfervantibus aliis comederit, & ea quje defiderabat, per Sororem fex annis juniorem inlciis Parenubus peti curaverat. Videmus ex enarrato cafu quanta Satanas Deo per- mictente, proptcr pe.cata noftra in homines poteftate poileat , nec femper ( ut nonnuLis Do&i^fimis viris placet) ejusmodi cafus rebu« naturaiibus auc phancafix adfcribendos effe, Orandum igitur meri- to, ut fit Mens una in corpore fano. Hxc quondam aegra & osfibus vix hxrens, nunc fatis robufta eft , optime valet & plurium Libero- rum feiix Materk£to, quam DEUS impofterum cura fuis fervet t voveo.

OBSERVATIO XXVI

Dn. DJOHANNIS CHRISTOPHORI BALITZMANNI.

De Pene monftrofo.

ANnofalutis recuperatx Millefimo fcxcentefimo nonagefimo quin- to, Cerevifi* coclori & Civi noftrx Civitatis Johanni -JMlft/ Elius primigenius nafcebatur, cujus glans Penis inverla erac, cum inferius pendulo przputio, focno vero (uperius vifibili. Glans ut naturaliter debebat, in apice perforata non erat, fed in regione irsnj per par- DtQjlL^inn.VlL&VUL G vulum

fji 2^ Obfervatio XXVtl

I

jj/ulurr£foramen Urina paulisper fcaturiebat. In radice Penis autem, /sibi fufroiis aliquis fub offe pubis formatur, in confpe£tum (e dabat fif- fura trarjsverla, inftar Vulvae, cum rubicundis iabiis, in cujus rundo e duobus oriticiis copiofior quam a glande Drina propuliulabat. Id- circo hic Puer nunc triennis ( prscterquam quod propter continuum vagltum ab acredine Urinae excitatum , fibi Herniam inguinalem con- traxit) adhuc Urinae incontinentia laborat.

OBSERVATIO XXVlh

Dn.D. JOHANNIS CHRISTOPHORI BAUTZMANNL

Ex Dyfurti extinSi Anatome.

HAdenus in praxi mea, fi ritememini, o&o fe mihi obtulerunc Patientes , Dyfuria mortaii conflidtantes , quibus non folum a me, fed & aliis Praellantisfrmis Medicis (taceo Medicaftros) fruftra leva- mina, etiam omnis generis,adhibita fuere. Fateor etiam quod cafus ille, quem Magniricus Prafes Dn. D. Lucas Schrockius in Decadis. II. anno VIII, Obfervatione CCXXXII. recenfet, me farpiflime an- xium detinuerit, quale de illis ha6tenus traftatis Patientibus progno- fticon proferre debebam. Non femel etiam dolebam de perverfo il- lo hominum plerorumc^ more, nolentes aperturam cadaverum fuo- rum propinquorum concedere, quorum ope noftra experientia frr- mior reddi poiTet. Tandem autem illam obtinuw concedente in vi» vis Patiente, & poft mortem Parentibus , An. i^8-die quinto Apri- lis in corpore Georgii Nicolai t)0H (Staben/ fllii maximse Spei & indo- Jis Secretarii Regii Confiftorii. Hic puef tredecim annorum cum femiiTe , in vita lua per complures annos dolore Renum Abdominis, Dyfuria, dblore in Glande Penis (quam continuo comprimebat) ve- xabatur, tandem in Hefticam inridebat, & per intervaik cum Uri- nx ftiilicidio maximoque ardore Urinse pituitam lentam in fundo ma- tulx adhaerentem tenaciter excernebat. Aperto Cadavere, Veficam Pure fcatentem, cum Lapide 5iii& inveniebam , qui propter afperita- tem fuam ,orificium veficae continuo veliicaverat , & ad excernendrm onus, (ed fruitra, compulerat, & Veficam macula nigra , forte Gan- grana incipiente notaverat, unde etiam continuae vormtiones biliofje ante difceffum ex hac J^iieriarum yalle^ Rems dextri parcnchyma|

pemtus

Ex Dyfuria extinfti Anatome.

pcnitus confumptum erat, & facculus reliftus, pure cofto refemn apparebat, Ren finifter valde flaccidus , tamen a putredine inta&us manlerat., carteris Vilceribus fanis Sc iilxfis. Ex quibus conjicere po- teram, Renem in principio morbi calculis refertum fuilTe, qui afpe- ritate fua (uppurationem ibidem fecerunt, tandem autem per Urete- rem in Veficam defcendiffe, ibidem per fubfequens & deftillans pus & mole tartarea indies au&os>in unum corpus coaluhTe, Credo igi- tur citra pracjudiuum tamen aliter (entientium) omnes iltos Dy(u- ria laborantes , quos haftenus tra£tavi , qui dolorem illum fympathi- cum in Glande perpeffi fucrunt, & Pituitam lentam excreverunt, fi non calculos in Vtfica aiueie, faltem fuppuratos Renes habuifTe.

OBSERFATIO X%V1U.

Dn.D. JOHANNiS CHRISTOPHORl BAUTZMANNI.

De Verme in Lapide reperto.

SOciam Obfervationis XCiX, Anni IV, Decadis III , hic propone- rclubet: CumhicStadx inDucatuBremenfi Anno MDCXCV III, in foro ma^no Armamentarium novum exflruerecur,& Lapicida duode- cimo Septembris ex lapidibus quadratis , qui ex ruinis Caftelli Bremer- vorde, quondamSedis Archiepifcopalis remanferant, Arcumpro por- ta regia , conftruere vellet , propter conformitatem operis autem anti- qua ornamenta, qux non fatis integraerant , ad pollices duos dedo- lare cuperet, in fubftantia hujus lapidis, fine ullo veftigio vel fovex, vel rimx alicujus , invenit parvum , unguis longitudine , viventem Vermem, qui ibi in foveolaledem (uam flxerat. Hunc Collegameus Dominus Dr, Lipsdorffius Phyficus Stadenfis, cum aliis inofficinuLa- picidx viventem non (blum vidit, fed&domiciliofuoadhxrentem fibi pro munulculo redemir. Luftratus Microrcopio figuram Aurelix ha* bebat, clarusalias & peliucidus, coloriscitrino-pallidi, autftraminei. Quo p~tio autcm hic Vermis in huncLapidem pervenerit, me latcrc ootiusfatebor, quam multafruftraphilofophari , cumNobiliffimus fi- :nulac Dotiuhmus Italus Francifcus Redi , &DominusStephanusBlan- ^irdus, nulh mfedti ex iblaputredine nafci flatuant , aditus autem in lunc locum cuivis infetio prxclufusfueric, quo fuafeminaaut ova in lanc cavitatem de ponerepotuiiTet. Habent igiturilli queis meliori lu- :o rinxit pixcoicua Titan ,quo ingenia fua exercerepoffunt,

G z OBSER-

Obfervatio XXIX,

O 3 SERVAT 10 XXIX.

DaDJOHANNIS CHRISTOPHORI BAUTZMANNI.

De fecali temulento.

HUjushoc An.MDCXCVUI , iteratis vicibus Novellae hebdomada- les mentionem fecerunt , cum quibus quando conferebam Clarifli- miDomini Doftons CamerariiObfervationemCXXXlII, DecadisIII, anni III* Ephemeridum Curiofarum Germanisenoftrae, rumor etiam in vicinia mea obrepere cepit , quod homines de Secali recenter pifto & comefto temulenti & vertiginofi fadti, de Capitis dolore , tumoreto- tius faciei & naufea conquefti fuerunt. Cum igitur , ut hujus rei cer- tiorfkrem, hinc indeinPalaeogajanoftra&PraedioKuhla, circaMona- fterium Jpimmel * ^foiten in veritatem rei inquirerem , refponfum tuli : propter inclementiam Coeli pluviofiSc frigidiorem aeftatem non folum- modo fatapaticosprotrufnTeculmos, verumetiaminlupergranaparva Scpaucx farinx manfiffe , multascg cecidtffe Nebulas venenatas , quas vulgd$}ed* ^fydU vocant, unde miasma hoc malignum, fiquod effet, eveniffe putant , de ipfo fa£to autem &rei veritate , altum erat filentium. Credo aucem , licet talismodi Veneno in quibusdam locis infedtum fue- ritSecale, efFedumtamenejusfedulooccultariapoffefforibus, nepre- tium frumenti , quod propter rariorem proventum hoc anno fupra mo- dum accrevit , & confequenter ipforum crumena detrimentum patere- retui\ Si haftenus in Noveliis relata veritati confentanea fuerint, nullus dubico, fore curiose do£tos, quihujusrei veram Hiftoriam no- bis communicaturi funt. Interim meo loco nihil defuturum promit- to, fi quid impofterum de rei veritate expifcari potero. De ratione temulentiae non ero follicitus, cum ClariiBmus fupra nominatus Dn. Camerarius , non folum mihi , verum ut puto , plerisque Do£tis , abun- de fatisfecerit , dum Sulphur fumofum , Spiritus obfufcans & ligans , acrimoniamque in fanguine faciens,accufat , cujus opedumSanguis te- naxnimium, effervefcit , TubulosMufcuIorum fupra modum exten- dere , & hoc modo Tumorem tum Faciei , tum Capitis caeterorumque Artuum producerepotiseft,

OBSEl-

Ohjcrvatio XXX. De Sciuroalbo mortis nunao. f3 OBSERPATIO XXX.

Dn. D. JOH ANNIS CHRISTOrHORI BAUTZMANNI,

De Sciuro albo mortis nuncio.

DOminusPfanncnftiel , Prxtor hujus Civitatis e Lcgatione Stock- holmienfi hoc anno MDCXCVIII, redux , fecum attulit imagi- nem Sciurialbi, manu (olertiflimi& inpidfcura experientiflimi Domini Klokers abEhrenftrahl depicti. HicSciurus fex menfes ante non fatis deplorandum obitum SercniiTimi quondam noftri Regis CaroliXI, a Servo Stabuli , prope Palatium ruraleKungsohr captus, a Regina Vi- dua, nunc Avia , aflervatur , &depingiclementiflime jufius efh Co- loris fupra modum candidi fuit , oculos habens rubellos , micantcs ,'au- riculas rubicund£ diaphanas , caudamautem, nonfolito moreaverfim nexam vel incurvatam , fed fingulari modo ad cervicem in apice , mo- re Canum retortam gerebat, Referebat etiam Domtnus Praetor , ejus- dem figurx & coloris Sciurum ante obitum Regis CarcJi Guftavi Glo- riofiflimx memoria:, codemloco& temporecaptumfuifle. Rem non adeo mirandam,in locis Septentrionalibusalbos Urfos, Vulpes, Lepo* rescfle, notisfimum quidemeft, verumdehifceanimalculisalbismihi longe aliter promittit Curiofitas Regia, cum Celfisfima Vidua, fiquid quotidiani& ufitati fuiflet, nontantum curae impendiflet, utadvivum ab hoc Apelie feptentrionali depingeretur. Portenta ejusmodi & mor- tis prxiagia muJta dari , tam notum quam notisfimum e(t , ut csetera ta- ceam , & tantummodo de Rofa alba, Lubecse in Choro Cathedralis Ecclefis, & fubfcllio Canonici , qui mortis Candidatus erat, inveniri quondam folitahic commemorem, quorumcaufam invefiigare fuper- fedco, cum Dci Omnipotcntis arcana perfcrutaii temerarium , mira- cula & laudes vero propalare aequum fit & juftum.

( Per LxceU. Dn. D. Scbelbammerum Kilia mijf£ NorimUrgam d. i/. Januar. ^in. 1 699. )

OBS ERVATIO XXXI.

Dn. D. AMBROSll STEGMANNL

De Partu in utero materno putrefafto.

HOminem jam jam inutero materno putrefaclioni & vermibus eflfe fubje&um , inter alias lcquens eihibet Obiervatio, Cum nu-

G 3 per**

S4 [ Obfervatlo XXXII. ^ _

pcr ad illuirrem Puerperam ex SecundinarurnretenciQne mord proxi- mum , Gerbftadium vocarer, infimul ad paupereulam tbldem loti uc venirem, anxierogabat. Recentebacilta mihi : Gravid.mn ;i primo ad fepdmum usqueingravidacionismenfem bene, aflipofthuncraalefeha- buhTe* Nam ex improvifo terrore prorurifle infoiica menftrua , fce- tumamotuantehac vegeto plane abftinuifle, ventris accesfi (Te frigidu- Itatem , dolorem circa umbiiicum fenfiffe gravem , parces extremas li- yidas ac frigidas apparuifie, faciem felabia palluiffe, mammas fkcci- <ias extitiffe, fpiritura foendum fe a dle in diem rnajorem exhalafie, horrorem febri.lem corpus fuccusfiffe, animi deliquia, itomachi ac •Capitis dolores continuos efie paflam , ante aliquot horas proftuxiffe ab utero aquam foecidisfimam ,& fentire jam doiores partus vehemen- tisfimos cum lipothymia conjundtas. Propinabam icaque illi confor- tantia,pellentibus commixta, bahamica^aliacg Cor prasmunienti.a, icem- que Ciyfteres uterinos per vices injiciendos, & furfimenta fomenca- que adhibenda ordinabam, hinc faftum, ut tum fecundinae, tum fce- tus ex toto putrefaftus fruftulatim inter fumma animi deliquia exclu- derenxwr, fuperftice t&men puerpera poithac fana & incolumi.

OB3ERVATIO XXXII.

Dn,D# AMBROSII STEGMANNI.

De Partu in utero materno verminefatto.

ANte biennium & quod excurrit , ruftica quaedam ex proximo pa- go J^efffta me convenit & retulit : Se ochvo menfe jam gravi- dam fentire in infimo ventre motum vermiculantem : & fei) ntcf)t au* i>er$/ afe roann &er untere £etb fcoilet 2lmeifett n>cb\ Gerebat quidem haec fcemina ventrem praegnantem, ied ex toto marcidum, nec ulla fcetus vivi , vel moventis indicia edentem , hinc potiiis ex obftructi- one menfium, quam ex ingravidatione intumefactum efie vencrem harioLbar. Ne verdfcetui, fi quis adeflet , nocerem, corrcboran- tia, uterum refpicientia , & alia in ejusmodi cafibus dubiis proficua illi ordinabam, & jubebam , ut fi quid iiniltri acciderit, mecum com- municaret, Abfoluto nono menfe accerficus ad ruiticam hanc, con/j vulf im fine intelle&u & voce deprehen- iebam , propinabam itaque il- li opiima quxvis, ut aliquo modo refociliaretur. ilinc, cum ad rem ipfam inda^andam cuin a parience, cum ab adftancibus aumonerer , ta-

c-to ab-

De Vartu in utero materno ytrminefaUfi*

£lo abdomine,obfervabam molcm verfus pubem prorumpere ingen» tem, atauc ndmodum mollem, partes vaglnse internas deprehende- bam ficcisfimas, nu)Iamque uteri aperturam veJ pariendi conatum alium. Abiens (uadebam, ut Juteum liliorum incoquerent juri gal- linx , &oleo Anvgdalor: pingue redderent, ordinabamque pellen- tia cum confortantibus mixta per vices adhibenda. Aitero die poft revifebam argram , illamque doloribus partus infufficicnubus, Jangui- dis , & pcr longa intcrvalla recurrentibus oneratam vicebam, hinc forticia pellentia illi propinanda , itidemque fomcnta applicanda & linimenta emollientia ad infinuim ventrcm, lumbos ac regionem cir- ca os (acrum , peitinem , offa pubis, pudendaque cum cervice illinen- da ordinabam , a quibus parturiens in vehementiores partus doJores incidebat , quos non lange poft hiatura uteri aliaque partuj inftantis indicia fequebantur. Cwm autem pariens admcdum debilis , nec tan- ta uten apertura adcffct, ut foetus ab obftetrice apprehendi posfit , hinc illam fupinamreclinato capite, elevatis coxis & polterioribus lo- candam fuadebam: Obftecricem vero inftruebam, ut obflea-icantem manum oleo deiibutam Icnfim fenhmque in uterum immitteret , alte- raque parientis abdomen leniter comprimerec. Diftis obcemperans Obftecrixyreferebat: Inftare quid quidem utero> fed nullum effe par- tum , neque manu poffe extrahi. Jubebam, ut quale quale unco ap- prehenderet, illudque leniter & paulatim extraheret. Hinc maxlrno molimine & Jongo labore protrahebat Jacculum quendam Obftetrix (qui membrana erat exterior foetum includens, yjpov dicla, adtr.o- dum dcnla & p. n. craffaj ex quomnumera vermium progenies fi- gurae lata? & coloris rubri in confpectum venfebat , qui totuirffcetum exceptis paucis oflkuiis >, confumpferant. Sccundinae admodum re- torrids r ac fi iafornace piftorio toftx fuiiTent a^rxrcbant firmiter huic membranae, & vix Jj. penderebant. Nuiftm adkfem pucipera- !cm neque ante,neque cum,ncque poftpastum exclufit hxc foemiaa Lochiaveroa datis medicamentis demum poft qvintum rfte excrevic diem , cdidirque poft annum incolumis & fana lanum fcetvm rurfus in lucem.cum quo iterum,quod mirandum, aliquot viginti ejusms- di fupra dictorum vermium absque tarnea tofiohe rratns !k fimul exclufit. +

0B5ER-

5*

GbpvM XM7/7.

OB S ER VATIO XXXIII.

Dn.D, AMBROSII STEGMANNL

De Falsa ingravidatione &flahtum>locofa:ttis exclujiane.

PArturiunt mcntes, nafcetur ridiculus mus: Sic farpe fpes falfa alit mulieres,ut non rard per tres Anni quadras & ultra , ventres ge- ftenc prsetumidgs, aliaque experiantur ingravidationis figna alias in- failibilia, in quibus tamen uterus mentitur ingravidationem , 6c loco partus legitimi fpurium excludit fpiritum, quale fatum hic Islebiac paupercula quxdam Neoftadienfis etlam experca eft, quae a primo ad ultimum usque geftationis diem temere credidit de ingravidatione. Accedit itacp nonus menfis, recedit & adhuc fernel, aft de foetus exi- tu altum filentium , crevit tamen interim venter a die in diem majo- rem in molem, ut ruptionem etiam exinde metueret mifera, quia continuis laboribus corpus movere illam ex aeceffitate oportebat. Ac- cidit autem, ut muliercula hxc, poft elapfos 2. Annos & tres menfes, ficque completos ter novem menfes, a Cerevifiario quodam , num ex joco, vel alia, nefcio qu£, caufa in terram projefih e mole & falfo fuo partu ex improvifo liberaretur : Cum enim ex lapfu pofteriori- bus luis nimium quantum conquateret terram, ex utero illius rlatus quidam, bombardae minoris ad inftar fonitum edens, erupit, fecutis- que fiatibus aliis venter paulatim detumuit, & priftinam ferme for- mam recuperavit.

OBSERVATIO XXXIV.

Bn. D. AMBROSII STEGMANNI,

A Terrore & confteSu Agonizantis Suppreffio Afenftum , & ex bac Djfenteria letbalis.

Clvis primarii Islebienfis uxor iterfaciensDresdam,inhofpitioquo- dampublico viditmilitem agonizantem, excujusmiferabili conlpe- ftutantopercutitur terrore, ut lllico Lipothymica redderetur , men- ftruafluentiafupprimerentur,&altero die poft, Dyfenteria afficeretur. Hinc xgra domum reverta unius & alterius Medici peciit confilium, tanderruue variis fruftra adhibitis & meam imploravit opem. Cumau-

tem

OhfervJtlo XXXV. De Duplicati Vulvi. 57

tcm jamjam adeflcnt Convulfiones&malignitas major Dyfentern, ae- graque medicamenta omnia refpuerec, faftum , ut non longe poft vitam commutarec cum morte, & fai fexushominibus do&rinam relinq :e- ret inmemoriam, ne purgamentauteriflocci pendant, & nafutuly tcm- pore fluxus omnia recognoicanc.

QBSERVATlO XXXV.

Dn.D. AMBROSII STEGMANNI. De DuplicataVulvd.

IN Ephemeridibus Dec. III. Ann. IV. Obferv. CXill. ex relationC Amici cujusdam, Clicoridis perforatae feci mentionem. Cum au- tem ante aliquoc feptimanas lafcivam hanc Corinnam ex inflammaci- one meatus urinarii, & obdruftione urinae totali graviter decumben- tem vifitare, & mirum hoc phaenomenon manibus & oculis indaga- re data mihi fuerit poteftas, operar pretium effeduxi, exacYus jam curiolam iltius flrufturam cum plane aliam deprehenderim , depinge- re. Sita itaque erat Ciitoris confucto fuo loco in (uperiori nimirum pudendi parte. Situs etiam erat meatus urinarius fupra vaginx ori- rkium inter nymphas.*^ Alt (i.) Clitoris monftrofa fua excrefcentia & magnitudine ndh folurn in utrisque lateribus crafliores efficiebac Nvmphas, fed & longitudine & craflitie fua ovum coiumbinum fer- me fuperante meatum urinarium tegebat. (2.) Loco meatus urina- rii, in flatu naturali craflitiem alias calami fcriptorii obtinentis, fifl 2- , ra deprehendebatur , qua: latitudine 2. & longitudine 4. transverfos d;gitos praster propter scquabat. In hujus fiffurx oriflcio meatus uri- narius naturali craflitie pradicus confpiciebacur , qui jam ob nimiam inflammationem tantum excitabat dolorem, ut lalciva hxc vix effec fua, nec ego interiorem hujus fiffurse fubftantiam (qusc tamen mcm- branacea & fibris carneis transverlalibus intertexta mihi videbatur ) ■ ob exinde obortum tumorem ritc indvigare pofTem. Sub hac flffura, vera uteri vagiqa ioeo & partibus fuis iegitimis dotata, deprehen.le* batur.

OBS ERVATIO XXXVI.

Dn.D. AMBROSII STEGMANNL

De P/ica Judtorum.

PLicam Judaris admodim familiarem, & illam exinde nomen etiam germanicum, ^juhcu 3^p|f/ adeptam effe, nullum fugerc autumo. Dtc.lII.Jnn.Vil &f'III. U Cau.

Obfervatio XXXVL

Caufam hujus Affeftus quaefivi ex mulcis Judacis, nacionis fuac Medi- cis &ScholaeMagiftris,nullus aucem illorum fcivit, vel voluic ullam. Nuper me conveniebacSenex, antiquiflimae cradidonis Judaicac, & lingux facrae peritiflimus Rabbi, qui a me de una acqve alcera re me- dicapetebac confiltum ,&incer alias eciam plicae faciebat mentionem, referendo : Hunc affedtum tam enormem exiftere in ucrumqve gen- tis fuse fexum, uc non folum illorum capillos fed & faepe pilos fub axillis, & in pudendis complicec in plicas longiflimas & monftrofas,, Amicis hinc iiium compellabam verbis, uc caufam hujus Affe£tus, fi quam haberec, mihi feereto aperiret. Diu hxfitabundus candem re- fpondic: Referam cibi, quae ex antiquiflimo hebraico MSco olim me legiffe memini: DEUM nimirum affe&um hunc mex gentis homi- nibus dediffe in pcenam, qudd mandaco Divino concrarii neglexerint prsecifionem , & ioco praepucii in adulcis ob mecum exquificiflimi ex- iiide oboriencis doloris, lanuginem membri virilis, ut faltim in con* fpeftu adftantium. pro forma aliquid feciffe viderentur, prxciderint. Hinc DEUM omnes illos inobedientes , & ex his falso prascifis pro- gnatos utriusque Sexus Homines plica puniiffe, & in pofteros per traducem quafi derivalTe hunc Affe£tum. Hinc & exinde refultare racionem*. Quod iapidibus fakim plic^ abfcindi debeanc, quia nimi- rum praspucium olim (& adhuc hodie) collifione duorum lapidum acucorum abfcindebatur* & inobedientes illi Judaei falfam fuam^prae- cifionem tapidibus eciam peregerinc» Micco has nugas, cum fciam , Gentem hebraeam tradicionis vanae, fabularumque effe amanCiflimam,. & figmentum hoc forfitan ex hiftoria Ziporae Exod. 4, v. 24. Origi- nem (uam craxiffe mihi imaginor. Judico aucem, quodPlicaJudxo- rum potius a Cache&ica &. pucredinofa illorum maiigna difbofitione exoriatur , quae in corporibus difpofitis impuricacem cachecticam ad peripheriam eorporis , & imprimis illas pattes , in quibus fuligines ex- halare folent, expeliic, Nam malignicatem piicsc in corruptione Maf- ix fanguinear, in acrimonia & viicofitate excedente latitare, nemo negabiv. Expertus etiam in tribus monftrose plicatis didici, qvod Plica, corpore rite purgato,& arfedtu lege artis curato,abso£ damn» & vitx pericuio , cukrc tonforio abfcindi poflit.

OBSLR*

Obfervatio XXXVII. DeColicaPcriodica. S9

OBSERVATIO XXXVII.

Drt. D, AMBROSII STEGMANNl

De Colica Periodica.

NOn folas febres intermittentes, fed & fa?pe alios morbos certis fuis paroxyfmis & periodis gaudere, Obfervationes hinc inde at- teltantur Medicx. Feci Medicinam euidam Studiofo Theologix Con- naricnfi, qvi per aliqvot Annos qvavis fexta feptimana, poft qvadra- gefimum nimirum diem , tam atroci aftl'geb?.tur colica , ut per tres & plures dies ob exqvifitos dolores, vix mentis compos efTet, nec nifi fuperveniente Diarrhoea, ab illa citius liberari pofTit. Multis hinc inde ufus eftMedicis, bibit & ex illorum fuafu unas atqve alteras thermas , abscp tamen ullo erTeftu. Prxteriti Anni vere cum me con- veniret, propinabam illi Vinum antifcorbuticum laxans , interpofitis meis pilulis Marcialibus , & EfTentia Pini Martiali, oleoqve AiriydaL dulc. intra fumto , & Clyfteribus anodynis acrimoniam ex Inteftinis revocabam , a qvibus Medicamentis ^antam (aburram Vitioforum humorum exonerabat, ut magicis morbis fuum etiam adfcriberet af- fetium xgrotus. Hinc , cun\Cacochymiam fcorbuticam plane e cor- pore educlam concluderem , Carminativis & theriacalibus anodynis tonum Ventriculo reflituebam , & fic tam exoptatum finem impone- bam huic morbo , uc uscj ad hunc diem liber & immunis vivat a Co- lica, lludiofus.

( MiJJd hlebia Norimbergdm.d. 26.Januar, Anno Jdpg.)

OBSERVATIO XXXVIII.

Dn,D. PHILIPPI JACOBI HART- MANNI.

De Genitalibus VituU monftrofis.

/^\Btigerat Amico Vitula, qvam Anno i 6 9 8- d. 13. Mart. Anato- " mix (ubjeci: Caudi minnta nata ftercm i$ urinam tx todem fora- tiinc emittebat.

Se&io detexit,exemtis genitalibus cum Vefica & inteftino reclo,

H x foramen

£o Obfervatio XXXViH.

foramen iUud magnum .per quod excrementa exkrant, non ani aut inte-

ftini recti , fed vagin£ Itteri fuijfe.

Vagina h#c tres digitos transverfos, citra ullas rugas cum lacunis paucis , munda & aiba facie , clitoride in luperiori parte manifefta, comparebat :

Jnteftwwn vero reftum obliqve Vagmn infertum erat , e regionc iuerum aliorum minorum orificiorum, qvorum aJterum ad Uterum, al- terum ad Veficam tendebat.

Inferio autem lnteftini illo memorabilis,. qvod rugae in longaspli- cas definentes angufto forarnine, vix calami olorini capaci, colle£hs coarftarentur , per modum annuli , citra magnam protuberantiam tamen , ut inftar fphin&eris inteftinum redtum laxari & conftringi poffet.

Urethr& orificium qvod f n. longiufcula incifione diftinguitur, 8c ab orificio uteri antrorfum qvodam intervallo diftat , hic rotundo & segre confpicuo foramine, fine oblonga incifione, orifkio uteri juxta erat fitum.

Poft Vagin£ & Inteftini reHi perluftrationem aperui orificium ai Uttrum tendens ; patefa&um non ad collum Uteri, fed ad amplam ca- vitatem, qu& ovum gaUinacenm caperet, deduxtt : Cavitas fimili tuni- ca qva Vagina inveftita erut , citra iacunas tamen ac poros; orificium vero hoc piicse eontrac-tae inftar burfe formaverant, qvalem & intefti- ni recli infertio monftraverat/

Jncisd Cavitate fecundum longitudinem verum CoUi minoris orifi- cium cum -protuberantia annulari, interius papillis duabus prominen- tibus, tertia latente, confpicuum redditum.

Antrum commune Uteri & cornua plena cotyledonibus extantibus. In tavitate illa ovi capaci liqvor erat mucofus j In Cornibus gelatina in- ftar alhuminis Ovi.

T eftcs carneae faccidae fubftantiae, nullis veficislis diftinfii.

FIG.HI.&IV.

Explicatio Figurae IIL

Genitalia VituU monfirofa.

A. A. Inteftinum re&um» i, Parsligata;

1

7)t Gmtalilm Vitult mnnfirofis* 6t

2. i, 2. Pars apcrta.

3.3. Infertio invagrnam , piicis in fbrrr.am crumenac difpofitis ad con- txahendum & laxandum,anndoqve qvafijoco (phinfteris colle- £tis , in qvem omnes plicae terminabant.

B. B. B. Collum Uteri cum utero ip(o fecundum longitudinem non-

dum apertum.

1. Cornu Uteri alterum, fine Tuba & Tefte depi&um,

2. Cornu.

3.3, 5. Tuba Fallopii» 4. Membrarnu Tefliculus.

6.6. Fundus Uteri divifus, in qvo ut & in Cornubus Cotyledonum

congeries.

7.7. Locus proprius, ubi verum orificium colli aperti deprehende- barur, qvadam afperitate cutis reduplicatx, exterius diftin&us.

g. g.g. Proccffus coili monflrofus, multis tunicis involutus, & inte- ftino re&o atqve urethrac arcle connexus, utnulla cavitas, qva- lem poftea npertus monltravit , in illo deprehendi poffet, licet laxior hxc pars eflet , prx illa fuperiori , in qva 7,7. verum ori- ficium colli minoris poftea eonfpiciebatur,

C. C. C Vcfica Uteri cum Cervice,

D. D. Vagina Uteri aperta*

a. a. Clitoris.

b. b.b. Lacunx vaginales in laevi tunica, mftar plicarurh.

c. €. c Pili circa marginem Vaginas.

d. d. d. Orificium coili, cum anulo qvafi ex reduplicatione tunicas.

e. e. Stylus orificio Colli infertus.

f f. Stylus orificio Urethrac infertus.

j.g.g. Annulus rotundus, qvalis orificii Colfi juxra pofitus,qvo h#c duo orificia diltinguebantur, quum alias orificium urethrs ob- longo fulco diftin^uatur.

ExplicatioFigurae IV.

Uteri VttuU monfirofi Colhtm putatttium 9 cum Oi tficto pntatitto o vero.

A. Stylus orificio cotti putatitio infercus.

H| B.B.Va-

6t

Obfemtio XXXIX,

B. B. Vagina uteri aperta.

C. Infertio orificii putatitii aperta,

D. Infertio Urethrae orificii non aperta.

E. E, Plicae Orificii putatitii inftar crumena?.

F. F* Proceffus Urethrae non apertus,

G. G. Cavitas qvae ovi gallinacei capax erat,tunica laevi, in qvam tan-

qvam collum, minus orificium putatitium transmittebat.

H. H. Orificium verum colli minoris claufum, prominentibus qvafi

foliolis.

I. I. I. Orificium verum apertum cum teduplicatione cutis , in qva

qvincp obfervabam foliola qvafi tnari Cretici , cujus figuram & denficatem referebaiit. K. Stylus Urethrae immiffus*

( MJfe Serolino Nbrimbergam , per ExceU. Dn, D. Mentztlium d. i6.Febr. 1699. )

OBSERVATIO XXXIX.

Dn. D, PETRI ROMMELII,

DeQlyftere innoxie peros rejeSo.

QUod utplurimum perkulofum , imo funefturn qvandoqve eite folet , illud tamen non femper & ubicp tale exift t ; cum etiam, uti notum , non raro in Medicina etiam Monftra contingant. Foe* inina qvaedam nobilis, parvx qvidem ftaturae, bonae tamen conftitu- tionis , tempore hyemali , fuafu ordinarii ejus Medici, ob leve aliqvod fymptoma, clyfterem domefticum ex jure carnium, ovi vitello, oleo 6cc. concinnatum,fibiadplicari curat,illum optime retinet,poft horac circiter fpatium verd, majorem illius partem, fuperne per os & vo- mitum, una cum portione bilis rejicit, odore fapore & colore cly- fterem prius injedium id effe, teftantibus. Summ6 ob hoc pcrterri- taDomina patiens, mortemcg fubitaaeam fibi imminere pertimefcens, propter abfentiam Medici illius ordinarii , me acceffit , qvae rejecic monftrat, inter qvac praeter alia oleum manifefte confpiciendum fc praebebat, cum tamen interrogata, per plures dies, fe nihil oleofi» vel aliorum pinguium eduliorum comedhTe, adfeveraret, metumqve fuam de mortis inftantis periculo,multis verbis, anxie explicaret, fi- mulqve remedium, qvo inftans vit» periculum evitare valeret, fum-

r

De Cljflere innoxii per os rejeBo.

mis precibus eftlagitaret. Ego omnibus circumftantiis probe confi- deratis, nihilqve qvod fingulare periculum minabatur , (aliterac in Duerulo illo; cujus in Decur. I. Ann. 9.6C 10. obf 94. p.24f. Mifcel- Ln. Curiofor. mentis fit) obfervans, & accidens hoc, aliqvantulum validiori aut violentiori, juftoq* celeriori clysmatis adplicationi & im- mi/Honi, valvulaeqve ob hanc & flatus in inteltino colo retentos, di- tentx, 8c non uti decebat connivente, adfcribens; bono animo effe, netumcp omnem excutere jufli, fimulqve qvo fecurior ageret, me- dicamentum aliqvod llonnchicum & Confortans prsefcripH, & fic opti- tne confolata, (pcm meliorem concepit, gratias mihi egit , & fine amni ukeriori fanitatis incommodo, rei fux domeftica!, laudabiliter Drscfuit. Conf. Mifcell. Acad. Nat. Curiof. Decur. H. Ann. s- obf. 195-. um Schol.Magnif D. Prxfidis pag. ^90. feqq.Th.Barthol. Hift, Anat. Ccnt,4.obi. 6s. v, 369.&C.

OBSERVATIO XL.

Dn, D.PETRI ROMMELIL

De Pica in infante > &c.

MUlieres gravidas, fceminas item alias, & virgines , qvibus men- fes (qvi ordinarie alias ftuere confuevere , fuppresfi funt, Pica aborare, rarum non eft, 6c qvotidie, non dicam a Medicis, verum 1 mulierculis , oblervatur. Sic novi fceminam , qvae gravida , panem tercoribus humams fcetidisfimis ex cloacis eductis , probe intinftum k illitum, fine noxa valetudinis, cupediarum inftar expetebat & dc- wabat. Vid. Mifcell. Acad. Nat. Curiol. Decur. II. Ann, 5-. pag, 16. Kppendic, it. Bsrell. Cent. 3. Obf. 2.

Ante biennium , Comitifta, qvardam gravida, fubinde Cretam, |va ad llribendum utimur, per plures feptimanas, fat copiose fine illo illius aut foetus difpendio, comedebat, & jufto tempore flliolum >ptime formatum & pulcherrimum , candidisfimi coloris, in lucem :didit. Rarius tamen virgines qvibus Catamenia rite fluunt, hoc af- edu vcxantur , qvanqvam exempla etiam picantium virginum non efint. Ante paucos annos illuftr. qvundam vinrJnem BaronifTam , lm viduam, novi, qvac hinc maximo flagrabat dcfiderio vefcendi ce- S, & qvoties occafio dabatur, appetitui fatibfaciebat. Illuurisfima lia qvaedam nata Comitiffa, mihi narravit, (eiplam non minus in cce-

libatu

Obfervatio XI.

libatu magnam faepius ceras, praefertim flavae, qvanricatem comedif- k , tantoqve flagraffe dsfiderio, ut eciam a cereis facratis, fibi tem- perare jion potuerit.

Adhuc rarius hoc in grandaevis obfervatur ; alio vero jam.tem- pore, vetulam intra fexagelimum & reptuagefimum aetatis annnm jam conftitutam, diuturna pica affliSam , & qvotidie certam qvantitatem Cretae abligurienrem , ftitimus.

Magis tamen mirum yideri poffet , Infantes etiam pica laborare, illorumqve Appetitum» Phantafiam & Guftura, #qve affici , deprava- ri 6c vitiari poffe. Hiitorix picantium infantum hinc inde obfervatae &adnotatae reperiuntur , qvibus hanc noftram obfervationem fuperad- dere , forfan noa ingratum erfc.

Illuftrisfima qvaedam Domina Baronifla de B. nata Comitiffa de P. filiolam mihi monftravit qvatuor circker annorum , qvas casterum fana, Pica laborabat, ita tamen, ut appetitus ejus non ad unum fal- tim, & prout alias utplurimum fieri confuevit, determinatum obje- dum ferebatur > (ed plures & diverfas res inufitatas , & ad edendum ineptas,apperebat; Calcem n uurum ex muris & parietibus abrafamj Carbones ; terram ; arenam j repurgamenta item conclavium , ba£ ffiity ticfjf ober ©etlift/ avide deglutiebat, & qvidem fatis copiose, & per plures feptimanas im$ menfes >fine notabiii fanitatis difpendio, adhibi- tis , a Prg&icis commendatis , ied paucis remediis , ab hoc affe£Yu li- berata fuit, jamqve adultior facla, prseter pailorem in facie, (qvi ta- men non ingratus illuftribus hujusmodi virginibus effe folet) bona fanitate fruitur.

Viros etiam pica vexari tam rarum non eft , novi ipfemet virum ex ordine literatorum, qvimire efu muci narium delectabatur, illum* qve fubinde ex naribus, & vifcidiorem pituicam ex ore .olligebat, manibusqve tamdiu traftabat, donec exinde giobulos formare poffet, tuncqve deliciarum inftar deglutiebat. Fcemina qv«dam pariter na» rium mucum ficciorem, in deliciis habet, iliumqj naribus extractum, ori (macim forfan effe fibi imaginans ) avide immiitic & edit. Conf* Greg. Horft» lib. 4, obf 7. Oi Jenburg. A&. Phil, Ahglic. pag, 446. feqq. Thom Bartholiu. Hift, Anat. Cent. 4. obf. 6g. pag. 369. feqq. Mifcell. Acad. Nat, Curiof. Decur.I. Ann. 1. obf. g^. pag. 199. feqq, Item Ann. 6.&7. obft 1 ,9. pag.202. feqq. Itein Decur li. Ann. I. pag» iiq. & Ann»2.pag,77.fe jq. item Ann. j. pag. 1 87 & Ann. 8. obf. 6^. pag.171.feqq. ltem Dcgur.UI. Aun.IU* pag. 106. Append.&c. Ifaac

Schook

Oifcrvatio XLl. Defatcunja fine menftruis. 6 r

Schodk. in Centur. Probl. problem. 23 . p, 20. Ehxenfried. Hagendornii Hift, Mcdico-Miyfic» Centur. ^Hift^f, p.410.

OBSERVATIO XLl

Dn.D. PETRI ROMMELII.

De foecunda Jtne menftruis.

J% Pud mulieres non folum , fed etiam anud viros coeteroqvin dt^ jl \ dos, in proverbii quafi confuetudinem abiit : Arborem frudhis ferre non pofle, nifi prxfloruerit ; qvod innuere volunt, fceminam ad generanduin 6c concipiendum plane ineptam efTe, nifi etiam lunare inenltruum debitum , ^xtra graviditatem rite perfolvac , & cui cata- menia debito modo non fluant, Menfium enim fluxusnon folum ma- t-uritatis , fed edam fbecunditatis rerum habetur indicium.

Hoc tamen mulicrum adagium, non efle perpetuae veritatis, nec menftruorum defefturn femper caufam fterilitatis exiftere alibi ni fallimur probavimus* qvando mulierem viraginem in fcenam pro- duximus, cui nunqvam, neqve in juventute & ccelibatu, neqvc ad- ukiori fa£te 6c in conjugio menftrua rluxere,- imd qvae qvid menftruus 'fluxus fit , plane in feipfa ignoraverac , & nihilominus tamen , felix aliqvot liberorum mater exltiterat, in partu pneter paucisfimum fan- guincm per muliebria nihil excreverat , & iochia, ca*terum optime ana, nunqvam vklerat. Aliam nunc liftimus, Martini Ziegleri uxo- rem, fceminam optime temperatam, ftaturx ordinarix evfarcam & ucciplenam, in flore actatis conftitutam, formsecg haud inelegantis. ^uic, pollqvam aliqvoties,& qvidem aliqvando fatis laboriose pepe* ^ifTet, tandem menies cmanere & prorfus deficere coeperunt, fine ul- o etiam minimo valetudinis difpcndio, vel muniorum muliebrium >beundorum impcdimento. Integro qvinqvennio hoc modo elapfo, lenuo gravida fa£ta,.& annis fubleqventibus aliqvoties feliciter pepe- 'k, ficpuerperia rite experca eft. Conf. praecer Schenck. Panarolum, 'iuil. Fabnc Hildan. Heron. Reufner.&c. apud Velfch. etiam Thom, '•arthol. Hilt. Anat. Cect 4. obf. $7. p. 3 99. item Mifc. Curiof. Dccur. I. vnn. 3. obf 1)2. p.14? Dccur.f. Ann. 6.&7- p. 92. Decur. II. Ann. I. bf 41* p. 114. 117. De^Cir, U. Ann. 4 obf. 116. p.^.feqq. Decur. II. Liui. f.p.242. itemGeorg riieron. Vdfchii Chiliad.il. oblcrvat. obL ;a.p.3ij. 6cc.

DtcMl.^Ann.Vll^VUL I OBSER-

€6

ObfiwatU XLll

03SER VATlO XLll.

Dn.D.PETRI ROMMELI I,

De fuperftitiofo puerperarum nonnuUarum , fomnum conciliandi modo.

DAntur etiamnum homines, qvi cum Junonc & Diana exiftfmanf » longe homini beatiuseffe dormiendo nutriri ac pinguefcere , qvam vigiliis confeftum attritumqve colliqvari , frangi , ac tabefcere ; qviqj fomnum pro fummo bono > fummaqve felicitate reputant ; non cu« rantes Ariftidis di&erium, qvi fomnum acerbisfimum nuncupavit pub- licanum , propterea , qvia dimidium vitas a nobis exigit, & extorqvec, qvippe qvi vitam nobifcum ex aeqvo dividit, ac difpertit.

Non male, noftro qvidem judicio dixerit, qvi mulieres , millena- rum fabularum ac fuperftitionum inventrices > fautrices & propaga- trices dixerit: Vix morbus vel fymptoma aliqvod datur, cui multifciac illae , non fuperftitiofum aliqvod remedium adhibere & epponere no» .runt. Imprxfentiarum faltim qvomodo puerperfe (non exclufis aliis mulieribus) nonnu!lz, vigiliis nimis defatigatae , has arcere, fomnum» *|ve recreatorem & nutritorem membrorum , conciliare fatagant ; & qvod ipfimet aliqvoties apud hujusmodi obferraverimus, brevibus exponemus. Re61;isfim£ aliasCodex ille facer, five Biblia facra animai pharmaca nominantur; exinde enim qvid nobis, ad temporalem & xternam felicitatem conducibile, plenarie & perfedtisfime addifcimus. Inveni tamen aliqvoties, (&: forfan adhucdum inveniuntur) tam ma- leferiatas mulierculas, qvas non verebantur, hoc faluberimo ac divino animae pharmaco, fuperflkiose abutir Ubi enim vigiliis nimiis vexan- tur , vel etiam , qvando Iibentius longiori fomno indulgerent , tunc (acraBiblia,ad narcofin efficiendam.puivinaribus & capiti fupponunt, maxime fibi perfuadentes , hac rationeplacidisfimum Deorum , fomnuna fcilicet, 8c conciliari, & diutius protrahi poffe; juratd afferentes, efc feftum hunc faepe farpius,fe expertas effe, & praefentisfimam vigilia* rum propulfatorem deprehendiffe. Et licet errorem & non toleran- dam fuperftitionem prolixe ipfis demonftrare conati fuerimus* vir tamen ab aiiqvibus , ut in pofterum ab howr gbflinerent , obunerc potuimus.

Alix, tempore puerperii , alio, non rninus fuperftitiofo vemedio, fcmnum promoveri ac conciliari poffe gredu/tf : faccujp eaim qvo fa-

riw

De fuptrftitiofo puerperMrnm MrinuU&rttm fbnifltm eonciliandi modo. 4f

finatriticeavelfecalina continebatur, inverfum , etnctl umgefefyrtett (CC PCn tfflcd t ©acf/ culcitris fubfternunt , eundemcj effeclum experiuntur, fomniqj Deaftrum, hac ratione fibi propitium reddunt.

Iterum aliae, pro certo fomnum provocandi experimento fummfc tollaudant : fi poculum vitreum , aqva replotum , infra Ie£ium puerpe- rx, aut alius vigiliis moleftatsc , ponatur ; placidam qvietem & iomnura •xpetituminde fibi infallibUiterpromittentes.

Eoderenitcredulitasdicam an fuperftitio , mulierum qvarundarru Chamarleonte mutabiliorum , ut non dubitent affirmare , fi puerpera fo- mno prolubitu gaudereneqyeat ,&modo inverfoin ledto fecomponat, ita nempe , ut pedes locum lftum , qvo caput reqviefcere debebat, occu- pent; caput vero vice verfa ibi, ubi pedes jacere opportebat, cubet; tunc placidiflime dornr re , & blandiflimo fomno fe refocillare , imo ron- chiifarepoflic. Sic aliqvandoadpuerperamaliqvaminvifenti,conclave ingreffo , lectum accedenti,& periftromatis remocis, mulierem fuper pulvinari, loco debito cubantem noninvenienti 3 &ubimorareturfci- fcitanti ; illa in Cachinnum foluta , ex inferiori ledh parte, falve Dominc Docloradclamavit ; mihiqve dehocinconvenienticubandimodo &po« fitura miranti , refpondit : Ne qvaefo mireris aut mihi fuccenfeas Domi- ne! aliqvot jam noftesinfomnestransegi , frojitalia, epithemata,oIea, & linimenta, alias adfomnum conciliandum egregia, in vanum &fine fucceflu adhibui ; propterea fuafu cujusdam vicinx mcse', modum cuban* di mutavi , & ficuti vides, inverti , ficcp ex voto dormivi , nullumcp jam aliud hypnoticum defidero, Nuilomodo ipfi perfuadere valui,erFc- &um hunc potius vans credulicati & anili fuperfticioni,qvamnaturaIi operationijcffc adfcribendum..

Non inconfuetum alias efle folet , ut culcitris Sc pulvinaribus fungi tynosbatorum , (qvi propterea^djlaff ^^un^en & (gcf)(aff *3lepffel no- minantur,) item auris vel pellis leporina , recens detratia, necnon craniumhumanum, fupponatur, &fic(omnus8camicaqviesprocurc- tm\ Conf. Decur.L Mifc. Cur. Ann. 6, & 7. obf. 171. pag. 234. item Decur. II. Ann. f. obf. 93. & 94^. 199. 200. Simon. Paulli Quadrip. Bot* £• f*. CiuiIlianiFrancifciPaulliniLagograph.p.2f7.6(378.&c.

€)BSM*

n

Ohftrvafto XLIU.

OBSERVATIO XLIII.

Dn. D. PETRI ROMMELII,

De Hypnotico raro.

INfiniti fere dantur fomnum conciliandi modi, proptertfa, qvia fomnus (licetaPoerismortis frater &confanguineus dicatur ,nihik)minus) egregium& dulcifiimum curarum laborumqve levamen adferre folet, &nemo (exceptis nonnullis rari£fimisexemplis) fine maximo fanitatis difpendio, diuillocarerepotefl, juxtatritiffimum illud: Durabilenon eft , quod caret alterna requie. Idcirco etiam recreator & nutritor mem- brorum , imo pdrs buman& meliorvit£, vocatur. Unde mirum non eft, homines in fano nonminus qvam morbofo ftatu , ne infomnes agere co- gantur noftes, maxime efTe folicitos, inaumerabiliaqve fere medica- menta fomnifera, fomnumqve inducendi modos , excogitaffe & inve- niffe ; inter qvos non pauci etiamfrivoii , fuperftitiofi , minuscp proban- di&imitandi, cenferidi funt ; deqvibusnonnullainpraecedentibusacf- duximus, qvx nobis talia traftantibusinmemoriam revocarunt ,hypno- ticum , forfan non ubivis obvium.

Cantui&Muficxinfantes &adultosindormirefolere, notius eft, qvam ut verbis opus fit : ilrepitum aqvarum , & coaxationem ranarum $ CantumitemGryilorum&Cicadarum, inftar fomniferi eife , neminem fugit : Ai\ Titillatione vigilias pelli , fcmnumqve aliici poffe, non ita tritum efiTe exiftimo , eo magis , cum titljlatio tanqvamdolorificavolu- ptas , fornnurn potius impedire , & fomnolentiam excutere foleac, ron- chiffantes enim & flertentes levi titillatu evigilant*

Ante airqvot annosiliuftriflimae cuidam ComitifTa? DD. a W\ ob vaietudinem tunc vacillantem, medicancio inferviebam , cui mulier ad hoc officii genus eonducla,no£tu iedtum ingreflae ,per horx qvadran- tem, vel etiam ulterius, pedum piantas leniter fricando, vel titillan* d*> potius, fomnum provocare folebat; abscp hoc enim titiilationis of- ikio,aut fervitio, qvod aliis alias maximemoieftumforet,non>velad- modum aegre obdormiebac

Recordor meaiiqvandoapud Scriptorem qvendamRerum Turci- carumiegifle, qvodqvidamexeorumlmperatoribus , magnisSultanis diclis (utrum»Solimannus vei alius fuerit, affirmare non aufim) con- iueverit, ubiqve, etiaminitinereformofospueros, fecum in lectica ha- ber e , eum faltem in finem , ut titillatione & blanda plantarum pedum frt-

gatione,

DeHypnotico rare.

catione , fomnum , curarum profligatorcm , & qvo itinerrs txdium evitaret , fibi conciliarent ; pro qvo officii genere lauto falario fruc- buntur.

In bello tricennali , & forfan etiam in nupero , militibus in more pofitum erat 9 przter alios a miferis nnmmos extorqvendi modos , etiam plantis pedum falem adfricare , eascg fale confpergere ; qvem deinde per capram vel hircum addudlum, deiambendo iterum delingi curabant, miteiloscpita adcachinnosinvoluntarios, & qvafi internecinos obliga- bant , ficcp pecuniam, & qvicqvid voluerunt , hujuscemodi ridibunda tortura cxtorqvebant.

Utruminteromniaanimaliafolushomo titiliationem fentiat, eicp obnoxiusfit, propterea, qviafolushomorifibiii qvalitategauderedici- sur , hujus loci non efb inqvirere,

OBSERFATIO XLIV.

Dn. D, PETRI ROMMELII.

De Euporijlo Emmenagogo.

MAgna uticp pluvix & neceflitas , & prseftantia eft } q vippe qva fine, non vegetabilibus faltim cun£tis,verurn etiam pecudibus, grami- ne qvac nutriuntur, qvin & hoininibus ipfis , tandem ob nutrimenti defe- dum pcreundum elfet. Pi aeter alias q va pollet , virtutes , non minima efie videtur , de qva in fubfeqvemi obfervatione dicetur. Ad Catame- nianon ritefi jentiavelfuppreJla, in ordinemiterum redigenda , infinita mulieribus nota funt remedia , qvorum qvxdamExperientix qvidem re- fpondent, qvxdam vero minus. Non prolixi erimus in iisenumeran- dis, fed unicum hoc, de qvo loquuturi fumus hfcfufficiet , qvo de fr redte meminimus frnile qvid leg ffe , vix recordamur. Casus qvident iron prorsus abiimilis mentio rit in Decur. I. Ann 6.6C7. Ephemerid* Acad# Nat.Cur obf..iS8- p. 2f 3- ex Hoechftetero & Tackio , ubi namturdc moniali virgineOrdinis S.Dominici, qvod nempe illa rore farinaceo, ???eeU^i)autii6to , qvi fpeciespluvia: e/t menfes remorantespromove- ric. Hxveronobis nondetalirore, fed vera pluviali aqva fcrmo eftV, Mtifeqvicur.

Novi aliqvot virgines , & inter ilfas non Ita pridem A. C. E. q vx de» ficientibus & lubfiftencibus menlibus , miifis ahi^ medicaminibus , (olius aqv* pluvialis repetito potu, priftinum flu.xum fibireftir,werunc,& hoc

I 3 fimpH»

ibfervktio XLV.

fimpliciflimo remedio , nonnunqvam plus effecerunc, qvam decancatif. fimis aliis emmenagogis fpecificis. Ucrum vero femper & in omnibus optacum effeftum habeat & fuccedat hoc remedium , de hoc dubitare li- cebit, Incerim virtucem aperitivam coelefti huicliqvorinon denega- mus* Pluvias enim , praefertim menfe Majo vel fereno & aeftivo cempo- re cadences , plurimo fui generis fale efle pragnancisfimas DD. Simoni Pauli, in Qvadrip. Boc. 6c Digreff. de Febr. malign. ita cenfenti , aliisqj facile fubfcribimus. Plurimae aliae in menftruorum fuppresfione,pro- pria urina rccenti , repecicim epoca, ipfa ref ticuunc.

De Varietate circa fecundinas in partu gemellorum*

On jam diipucabimus ucrum fecundina? , vel uc q vibusdam nomina- re placec , hepar ucerinum , five placenca uceri fic pars foecus nec ne, fed falcim nonnulla , diverfitacem harum fecundinarum , qvando gemelli generancur , concernencia , in medium proferemus. Plurimi Medico- rum olim & nunc in ea verfancur opinione,acfiinparcugemellorum,

{>ro diverfitace fexus diverfimodeeciam fefe habeanC fecundinae , icafci- icec: figemelli fincdiverfifexus , fecundinae cunc eciam fincgeminacz, & quilibet foecuum , peculiarem obtineac placencam j fi verd unius ejus- demqve fexus fuerinc , tunc fecundinas effe unicas & fimplices.

Qyam maxime verd hallucinati finc talia ftatuentes,& adhucdum hallucinentur , qvotidianaferecommonftratexperientia, qvaeNacuram ( ignofcice qvae(o , qvibus Naturae hoc vocabulum fordec ) nunc fimpli- cibus fecundinis , pro pluribus foecibus , non unius cancum ejusdemqve, fed eciam diverfi fexus , concencam e(Te, mox vero duplici placenca in gemellis ejusdem fexus Iuxuriari,docec; proutpraeter alios , Magnifi- cus etiam &longe mericisfimus Academia? Casfareo Leopoldinae dignif- fi,hus D. Praefes, tcftancibus id Ephemerid. Acad. NaC. Curiofor. ob- fervavit.

Tempore (abfic jadtantia verbis) praxeos noftrse lat amplse , utrum- qve aliqvoties nobis eciam obfervare licuic. Trium jam recordamur puerperarum, q varum fingulz gemellos unius fexus,nunc puellos, nunc f bemellas , utroqve foecu propria placenca gaudence, in lucem feliciter ediderunc; concra vero non pauciora exemplaearumnumerarepofTu- gius, qv* gemelios diverfifexus pepererunc,unicamqvecajnen8cfim-

OBS ERVATIO XLV.

Dn, D. PETRI ROMMELIL

plicem,

De VarlttnU circafccundinas In partu gtmtUorum. f t

plicem,utriqvefoctui communem habuere placencam. Sicancepau* cas feptimanas denud accidic , ut Conjux D, J, C. E. S. X. puellum puel- lamqve uno eodemqve partu felicicer enixa, fimplices tantum fecun- dinas, cum duplicibus chordisfive varis utnbilicalibus edideritj itata- men, (utplerumqveheriaiTolet,) utplacenta,peraliqvalem ,aftno« magnum hiatum, in duos qvali lobos aliqvantulum divila adparuerit. Ambo gemelli opcima adhuc fruuncur valetudine, qvos Deus ulterius fervet. In illuftri qvadam alia fcemina,ante paueosmenfesitidemgc- mellosutriusqve fexus, unica&funplici communi placenta gaudentcs obfervavimus, qvorum unus vivus, alter vero vita carens, abortive prodierat, Qui diverfitatem hanc fecundinarum , nunc funplicium, nunc duplicium &c. diverfo conceptionis tempQri adlcribunt , noftr# judicio non prorfus & fcopo aberrare exiftirnantur.

OBSERVATIO XLVL

Dn.D#PETRI ROMMELII.

De Ctcitate poft Vcn&fe8ionem.

A Liquottriiliaexemplainfelicitercelebratarum Venaefe&ionum alifc vicibus in EphemeridibusNat. Cur. exhibuimus, quibus jam fc- ^vens fubjungere lubet.

Uxor Chriftophori 9t0U$€I1 Hortulani , actatis 6tf. annorum ob fc- ttium aliq vali visus debiJitate correpca , menfe februario anni 1 698. pro- prio confilio , pro more non plebis tantum , fed etiam eorum , qvibus dc mcliorilutoTicanprzcordia finxifle, exiftimandum eflet, non praepa- rato prius corpore,venam brachii Cbi tundicurat,aftinfelici fucceflu: ftati m enim a Venxfetfcionc, Vifus magis magisqve imminutus , & qvx antea ccec uckLar, fpat io crium fepcimanar um.fere omnino axccecata fuit, itautnibij videre, vixqvediemano&edifcernerepotuerit, in lucefive loco luminofo pofica cfolorem haudlevem fenfit,qviinobfcuronullus crat. Die Jii.Martiidetnummedicum petit confilium, & utrumfom- ticutas conveniat q vxnt ? prxfcriptx tunc fuere pilulx Cephalico-Oph- thaimic-e; vifum&caput roboranria, cum ufualibusaliis &c. fed finc fuccefiu , fonciculo qvidem non interdiximus , fed ejus ufum pocius ( qvi tamcn omifTus fuic) iuafunus , non qvidcm qvod fpem recuperandi vi- fum , jam plane amiflunu , in irtum poiuerimus , fed falcim , qvo majoreia *d ocuIosadfluxum,Ydp»oxyfnaujBapoplcSicuinavcncrcinus. Nul*

lum

Obfirvath XLPll,

Itim jam amplius dolorem fentit , & mifera fua forte contenta vivit. In

oculodextrofuffufioadparetiugra,qvi tamen ocuius, ante V. S. prsefi* niftro, femper erat fanus, in qvo, ( finiftro fcilicet) ja*n ab anno & qvod excedit, macula alba apparere coe^erat, poft V.S. vero, fubita* neum incrementum fumfit, quod coecitas fubfequuta eft. Conf. Rumle» n obC7o.p/4ranSyl!ogt G.H. Welfchii. M. Joh. Georgii Schiebelii

£ft. u. %lftot\fd)m £u\h %mft$ pag. iti. % fycnoib &$mtx$ $af*U vv^Den numB^, p. n.

OBSERVAflO XLVIL

Dn,D*PETRI ROMMELIL

De Gul<e coalitu h Variolis , Lucanica fublato.

OUla five Oefophagus, infundibulum quafi eft, per qvod cibus & ^ potus in yentriculum amandatur , qvo obftru&o, inflammato , aut qvocuncgmodo Isefo ,deg!utitio impeditur ; qwx deglutitio, utrum acxio namralis , an verd animalis fit? difpiciant, quibus volupe eft, hujuscemodi concroverfiis cempus impendere*

Non rardaccidit in variolis, ut ab iftarum copia fauces & pha- rynx praecludantur & obftruantur , ut argrotantes £gerrime,interdum plane nihil, per illam fiftulam cransmiccanc, imo haud rard fuffocati- onis periculum fubeant ExernpU \oco fit puer fex vel feptem circi- ter annorum. G. J. textoris filius, tam foede avariolis copiofiifimis , & tandem confluencibus deturpatus, utmagis curpificacum, toco pra* xeos noftqe Cfmpore vix viderimus; caput praegrande & cumidum duplo majus adparebat ; facies praetumida; oculi ardiftime ob infignem palpebrarum tumorem claufi, ica uc ne minimum eorum veftigium, ubi lacerenc, adparueric; aures, nares, iabia & os, in-& excrinfe- cus variolis fcacebanc, univerfumqve corpus nihil alind nifi puftulac pus & fanies, uc nullibi non fbedatae cutis, tantum fpadum qvod pifi vel lentis magnitudinem fuperaffet, invenire potuiftes &e. &c. Ob nares obftru&as osqve tumera&um & fere claufum anhelitum xgerri- me trahebat; nihil vel cibi vel potus pcr pharyngem uadiqvaqve va- riolis obfeiTum, tranfire, & vox rauca vix verbum inteliigibiie pro- nunciare pocerat : in iumma horndum fpeclaculum, monftrum po- tius, qvam hominem dixuTes Gula efium ob ruptas puftu! is omni* no quafi coaluerat , & quia vtfes , tam mu^nicudine & malignitate morbi ,

quam

De GuU coalitu a VariolU , Lucanica fublato.

n

quam ob denegatum alimentorum 8cmedicamentorum tranfitum,de- ficere incipiebant, res intra facrum & faxum jam conftituta , planeqi defperata videbatur.

Rebus fic pefTime ftantibus , quidam cognatorum, puero xgro- tanti valde acceptus, mifelli mifertus , inter alia illum interrogat, num lucanica illi arrideat? SDaniel mocf)tefl ntd;t eme &rat ^SBurft ? fciebat enim tale edulium ipfi volupe effe. Audito nomine lucanicx, puer qvafi ex alto fomno expergefa&us , qvi ad interrogata alia , ni- h\\ hatienus refponderat, ftatim , balbutiente qvidem,& vix intelligi- bili, m?.gnum tamcn lucanica vefcendi defiderium teltante voce re« fpondir. jft; Opportune aegrotum tunc invifentes interrogati t utrum Iucanica effet concedenda? facillimeannuimus, ftatimqj ut ad- portaretur curavimus, (perantes, qvia tam enixe expeteretur, fore, ut deglutitione eduliitam defiderati , guls coalitE aliqvalis violentia inferretur ficqvc fauces prxclufae denuo aperirentur: nec fpes fefellit, ftutim enim ac lucanica adferebatur, porrionem iftius, nihil cernen- ti , ambabusqve arripienti porrigebamus , qvi flagrantiffimo defiderio, non fine violentia & dolore ori intrudebat , vixcp tentata mafticatio- ne, non fine difficultate ac dolore , abliguriebat, fimulqve pus & fa- niem ex puftulis ruptis deglutiebat; fico^ fubfequuturo cibo & potui lter lihcrum dcnuo reftituebat, vitaecp jam imminens periculum feli- citer evitabat. H:ic ratione lucanica prsdtitit, qvod neqjSyrupi vel jintius, neq$ oleum amygdalarum dulcium, aliacp praeitare poterant; brevi enim omnino & fciiciiTime convaluit, &adhucdum , adultus jam optime vaJec. Conf. Thom. Bartholin. A&.Med.Hafnienf. Volum. i. Pag- 159- item Mifceil. Acad. Nat. Curiof. Decur. II. Ann,IX. p. 8a-

OBSERVATIO XLVIII.

Dn.D.PETRI ROMMELIL

De Tertiana la9e fepius recoSo , fublata. A Liqvot jam Annis & Tomft fuperioribus, extraordinaria febrifu- f*ga communicavimus, quibus aliud, qvod fuperftitionem aliqvam apit, hac occafione fuperaddemus:

Quum infinitac fere febrium dentur fpecies, nemo Mcdicorum, |vod Iciamus , f!bi pracfumfit , certum earum numerum definire* qvod amen Medici »iac in re determinarc ac decidere aufi non funt, id Dec. Ul Ann. VII. VIU. K plebs

74 Qbferv&tio XLVIII.

plebs, imd valgi fex, impertinenter fibi arrogare non erubefcit, cer* tumcp febrium numerum, fua au&oritate ( fi Diis placet) conftituit, ita ut nec plures nec pauciores, ejus fcih opinione, reperiantur, qvam feptuaginta feptem ; qv£ opinio tam altas apud plures egit ra- dices , ut difficile , quin impoffibile foret , ilJam ex eorum aaimis ra- dicitus exftirpare. Eapropter non rard febricitantibus ex feptuaginta feptem diveriis plantis, graminibus , frondibus ac foliis, omnibus fi- mul co&is, deco£tum praeparatur, qvod deinde febre laboranti, tan- qvam infallibile febrifugum propinatur, & ita voti fui compotem fie- ri ja&abunde gloriantur.

Johan.Schmidii textoris noflratis filio, febre tertiana decurnben- ti, mater ejus, ex confdio cujusdam vicinae, remedium antifebrile, iteratis experientiis (uti jadtabatur) probatum, feqventi modo exhi- buit : Recipiebat nempe lactis Vaccini dimidiam circiter menfuram , illudqve rn fartagine feu pultario fuper igne aperto bullire faciebat; ftatim vero ac bullire incipiebat, ab igne removebat, & paulo poft> remittente ebuilitione, denud ebullire finebat; & tali modo feptua- ginta feptem vicibus opus hoc reiterabat, femperqve , qvoties ab igne removebat, carbone lineolam fuper focum ducebat, qvibus nume- rum ebullitionum computabat. Tot demum ebuilitionibus abfolu- tis, qvod rcliquum inftar pukiculae remanebat ,febricitanti calide ho- ra feptima matutina propinabat. Sumpto hoc fsepius recofto la&eo pharmaco , puer in profundiffimum fomnum incidit, ut nullo modo» qvicqvid cum iiio ageretur, expergefieri potuerit , non fine fumma matris medicaftrae , cordis anxietate, confcientiae morfu, plan&u & moerore; ita ut pluries exclamarit» fe filium fuum,hoc, ut dicebat toxico , interemiffe, ejusqve infanticidam exftitiffe. Puer interea to- tam dkm , ctim nodis dimidio ftertendo & ronchiftando confumfit , donec tandem , circa duodecimam nofturnam, ipfa noftis meridie, poftqvam fomnum ultra fedecim horas continuo protraxiffet, fponte fua evigiiaverit, e lecto furrexerit, cum parente luferit, & non mul- to poft , le&um repetendo denud cjbdormiverit, & dehinc nullam ampiius febriiem acceffionem aut paroxyfmum expertus fuent, ver- bo, prorsus convaluerit.

Notandum, hoc evporifton (modo hoc termino hic uti liceat) iie intercalari & apyreto ftrifle exhibitum,- lac tot repetitis ebullicio- ibus (pijTitudinem & confiftentiam pultis acqvifiviffe ;puerum affum- .0 hoc aacipyreto pharmaco, ftatim indormiifte, & coatjnuo ftjdaffe,

imo

De Tertiana lafte fepius recoSto , fublat a.

7t

imo fudoreqvafi diffluxiffe, ita uc eundem abftergerc continuo opus fueric; pro commodiori fudoris abfterfione puerum aliqvoties in fi- cum & pofituram fedentis erigere oporcebac, qvi camen nihilominus iiormiendo & ronchiffando , nihil horum fenciens, pergebac, usqvc ad noctis mediurn , & p-ftqvam evigilavic, & uci di&um, cum pacrs lufic, nihilominus vald^ fudando concinuavic, ut fudorem a facie 5c fronce, linccis fubinde abftergere opus fueric.

Nocandum infuper, fi qris hujuscemodi febrifugo lacteo (qvod per nos unicuicp licebic, licec ipfTmct eo prorsus abftineamus) uct vclic, uc fflnd infcio xgroto, (fcilicec uc nefciac hoc Canqvam febri- fugum ipfi exhlberi) fiac oporcec, ficuc hoc in cafu faftum effe ipfa febricitancis mater, cum omnibus haftenus enarratis circumltantiis, fufiflime nobis aperuic & explicavic* AliafeminaCauponis apud nos uxor, idem hoc remedium, pari fucccffu, fe aliis fvafiffe , eundemcjj fere cffe&um expercum effe, nobis teftabacur,

( An. 1699. d. 2 j. F*&r, UlmdAuguftam Vini.mijf^ OBSERVATIO XLIX.

Dn. D, VITI RIEDLINI,

DeAfania btreditaria.

MAniacum nunqvam in vita fua vidit, qvi Maniam inter gravifll- mos& horrcndos morbos numerandam effe dubitac , dum enim hominem non jam fenfu qvodam nobiliore , nonmocu, auc qvadam a&ionc vel fumme neceffaria, fed co ipfo, qvo a brucis differc, raci- one ncmpe privac, & qvidem fic privac, uc bcftise qvam homini fic fimilior , non folum alios qvosvis fac auda£ler aggrediacur, vcrum & fibi ipfi violen.as injicere manus cencec, alimenca inftar befliarum de- vorec, pudenda non cegac, leftum commaculec, & fi vinculis coer- ceacur, plcrumqve D EO hominibusqve maledicac, cocqve homine prorfus indigna commitcat,ut nifi facie" adhuc referrec, nemo pro ho- minc ulterius agnofcerec, qvx graviora , qvse magis horrenda de illo morbo dici poffcnt? habec aucem is & id mali, qvod nonnunqvam irt pofteros qvoqve propagacur , cujus rei feqvens hiftoria teflis erir. Vir qvidam, qvem plures ob integritatcm vitse commend^runt , cum aliqvot Melanchohx gravioris infultus deviciflec, candem in Kfaniam cam jjravem incidtc, uc& ipfa iou vix fuffecerinc, ad eundem avio-

K 2 lcntis

Obfervatie XL,

lentis a&ionibus decinendum , unde multi multa de eodem , uti fieri folet, retulerunt, inter ea vero, qvae ad aures meas devenerunt, notatu digniflimum videbatur, qvod notatum a fide dignis fuit, ejus- dem Patrem olim hoc ipfo.morbo xqve graviter decubuiffe, & fra- trem ante qvosdam annos, cum,qvi eum obfervare debuiffent, recef- fiffent paululum , per feneftras fe prxcipitafle , & fic ante tempus vi- tx filum fibi abrupiffe, imo & fororem Maniacam illum olim habuif- fe, ex hoc enim non ita male colligu qvod hoc malum hxreditariis interdum annumerandum fit, vix quisquam dubitabit; & in hac fen- tentia me magis confirmavit Melanchoiicus qvidam , propinqva mi- hi cognatione conjunctus, cujus Pater olimMania laboravit, &hinc ad hoc malum, qvod f#pe Maniam praecedere folet, fine dubio non pa- rum contulit, avertat Deus,ne&in hoc tandem Melancholia in Ma- niam degeneret, Ex hac autem obfervatione difces , illos , qvi a Ma- niacis Parentibus (unt progeniti , pvx aliis effe obfervandos , fi Melan- cholici qvid patiantur,"cum facilius in maniam incidere poflint, hinc- qve haud reprehendi poteris,fi generofiora qvoqve remedia talibus Melancholicis adhibueris , fi vel maxime aliis, non opus effe, vide- atur, hifce enim in principio ftatim' adhioitis , ne fuccedat mania, fe* iiciter avertes,

OBSERVATIO L.

Dn.D. VITI RIEDLINI.

De Ifcburia pun9ura in perin£o mrata.

QUod in Ifchuria, cui Mercatorem qvendam fuccubuiffe , anna tertio , dieFebruarii fecundo Linearum mearum medicarum re- truli , apertionem Perinxi fed frullra fuaferim , ibi, fi reliqvas lineas , fine dubio legifti, qvia nempe nec Chirurgus tum adruit, cuj fat tu- to operatio haec committi potuiffet,. nec segrotus in eandem confenti- ie voluit,mentem tn. meam, ficfervari nonnullos tam gravi decum- bentes malo poffe , propterea non mutavi , qvin in fententia mea ma- gis confirmatus fui , cum haud ita diu poft Francifci Tolleti , Chirm> giParifienfis,egregium deLithotomia tradtatum evolviffem , qvi huic rpfi operationi totum caput XXI. deftinavit, & tum inftrumentum, qvo, tum qvomodo fit inftituenda? pluribus defcribit, ut adeo, fi in pofterum taiis iterum caius mihi obveniret, modo adeffet^qui com*

modaret

De Ifcburia punSura in perin&o curata. 77

modarcc manus, Chirurgus, eam (uaderc denuo, nullus omnino du- bitarem , cum prarfertim interea Nicolaus Menageot, Chirurgus Cae- farcus meritiffimus , hiftoriam feliciter pera&x hujus operationis re- cenfuerit , qvam hic repeterc non prorfus nbs re erit. Sunt plures jam anni, qvod Viennse fcribae cujusdam filiolus , pucr optimx fpei in I/churiam incidit, qvx pcr aliquot dies inftans , nulliqve remedio vcJ minimum cedens,omni fpe, eundem e mortis faucibus eripi pol» fe, Parentes privavit, accidit vero forte fortuna, quod Chirurgus , cujus curae demandatus fuerat Puer, eundem adiens , in via orfcndit modo laudatuin Menageot, cui, quia familiari ejusdem amicitia gau- debat.cafum rccenfuit ,utque segrum fecum adiret , rogavit, nec de- fuit hic ejusdem petito , cumque omnia diligenter exploraffet, tumo- rem inxqualem ab urina in abdomine fubortum notaffet, & penem a tumorc tam diftortum invenilfet,ut nulla arte Catheter applicari po- tuilfet, de punclura Perina>i cogitare ccepit, ne vero aut audax ni- mium videretur ,aut vi morbi lubfequens mors foli operationi adfcri- beretur, fine Medici confilio eandem inftituere detredtavit, qua ds caufa Celebris quidam Vir, cum quam periculofum fit, in craftinum expetlire, uti quidem Mater voluerat, demonftraffet,. eodem adhuc die vocatus fuit, qui fibi imaginatus , Chirurgum in pubis regione, ubi vefica urina repleta aliquantum protuberabat , apertionem hanc moliri, cam quidem aliquoties infhtutam fe meminilTe, at nunqvam felititer cefliffe, eidem in aurem dixit, at cum hic modum, qvoPe- rinzum perforare velit, indicaffet, ftatim confenfit , unde paulo poffc inftrumento hunc in ufum parato , qvod Troeart Toletus nominat, fcliciter veficam aperuit , & immiffo Cathetere flexili urinam tum in Vefica prarfentem evacuavit, nec hunc denuo extraxit ,donec &cau- fa obitru&ionis hujus fublata fuit , ut nempc int^rea fempcr urinam per hanc viam reddere poifet, hxc vero pene dcmum detumefcente innotuit, qvi tum infra glandcm exulcerari ccepit, pcr qvod ulcus Calculus , qui ha&enus urinx viam confuetam intercluferat , extra- ftusfuerat. Utut autem extra&o Cathetere, tum per illud arte fa- &um , tum ab ulcere excavatum foramen aliqvamdiu puer minxerit, cicatrice tamen paulatim lcefis his partibus indu&a Dei gratia fic con- valuic , ut de qvo conqueratur, hunc usqve in diem non habeat. Si- :uti vero hic fine dubio,nifi tali modo eidem fubventum fuiffet, fer- irari vix potuiffet, ita (ane, ubi inprimrs certum imminet vitac pericu- um, Medicus ab extremis talibus remecuis tantum non abhorreat , ut

78

Ghfervatio Ll.

ea nunqvam prorfus in ufum vocare auderet , cum fclicite* in ufum dudorurn plura qvoqve non defint exempla,

OBSlnr/ATlO LL

Dn.D.VlTI RIEDLINI.

De Cervi ventre falva wita globo trajeSo*

SUnt qvaedam vulnera fic comparata , ut primo intultu tam certo lethalia pareant, ut iisdem confpeftis idencidem mortem potius jamiam inftantem expe&emus, qvam de remediis convenientibus fo- liciti fimus; verum enim vero, judicium effe fallax, & hic non raro experientia nos docet,cum vel gravifHmis vulneribus qvosdam adhuc fat diu fupervixiffe, non paucae hiftoriae teftentur, fic Ventricuio lxfo multi parvam admodum convalefcentlac fpem habebunt,at qvot,qva> fo! & poft hujus vifceris vulnera adhuc fat diu integra gravifos fuiffe fanitate conflat? fi vero in homine ejuscemodi qvid notatur , muito magis in vivacioribus quibusdam brutis contingere poffe , credemus, inter qvx cum tantum non ab omnibusCervus imprimis numeretur, mirum non eft , hiftorias hinc vide recenferi , ex qvibus elucefcit , vulnera fat gravia eidem aut non , aut faltem non tam cito ut aliis le- talia extitiffe, extat qva Cor in his ipfis Ephemeridibus noftris hifto- ria notatu digniflma, in qvibus a SerenifFima Eleftrice Brandenbur- jicaglobulo traje&um defcribitur &depingitur, unde Cervus qvidem inftar mortui proftratus , revivixit tamen ; & per tria aut qvatuor affuum millia aufugit, ubi tamen is , qvi feqventia fuggesfit , cum ujus hiftori» mentio injiceretur , fubjecit; novum non effe, qvod Corde trajedto Cervi ftipervivant , & non per tam multos qvidem , per tentum tamen & plures paffus profugiant, & longe citius eosdem in« terimi, fi aut fupra aut iafra Cor penetret globus , qvas autem qva Ventriculum fic laefum itidem tum n^rravit, jam repetam. Eft autem Vonator, qvi pertinacisfima alvi obftru&ione decubuit, cujus ergo cum afiqvando de inteflinis in aliis inde laefis[,& excrementis per ea- dem, abdomine qvoqve aperto, depofitis, fermo injiceretur , fubje- citj fi vifcera fua fic conftituta efient, uti Cervorum effe, nofcat, fc absqve hsefitatione , ut abdomen aperiatur, conceffurum, imprimis autem nocatu dignisfimum effe cafum , qvo in hac fententia magis .€oafirnptus fuerit,curn enim ante iuud ita lon^um temporis fpatium

fiJitii

De Cervi ventre faha vita globo trxjeGo.

79

filius fuus fibi indicaverit , Cervum fe in fvlva non ita procul ab Ur- be diftante vidifle, ut huic retia tenderet , & qvse practerea reqvirun- tur, in parato haberet, fe jusfifTe , & paulo poft hlium jam jufla exe- qventem fublecutum fuifle, omniaqve jam ad votum parata invenifle, cumqve non ita diu in loco a filio denotato ftetiflet, in confpeclum fuum veniffe Cervum pluribus Cornuum ramis confpicuum , qvem iJiico in peclore fic vulnerarit, ut mortuus in terram prociderit, ac- cedentem deinde fe invenifTe veftigia vulneris olim jam abdomini hu- jusCervi pari modo infli&i , & hinc curiofe eodem aperto in ejusdem exitum indagafle, notafleqve, qvodVentrem, qvem Ariftoteles ma- gnum nominat , cuiq? ipie nomen germanicum SBSanfiCS impofuit, quem in ruminantibus , quales & Cervi funt,fub primi Ventriculi no- mine defcribit eruditibfimus Peyerus, globus haud ita magnus ex utraqve parte penetrarit, qvem etiam haud ita procul a cute depre- henderit, fic vero utrinqve labia vulneris cum proxime adjacentibus mulculis coaluifle , ut illud vulnus in nofterum Cervo nullam ornnino npxam inferre potuiflet, diuqve adhuc fupervixiflet , nifi fatalem in eum globum, qvi h*c in ipfo confpexit, explofiflet. Cautos interea nos & hacc in judicio deVulnernm lethalitate ferendo reddant, & in homine enim qvaedam interdum contingere pofle, de quibus ne per lomnium qvidem cogitaflemus,in procemio jam innui.

(An, 1699. de2. Martii exhibit£.) OBSERVATiO Ltl.

Dn.D. PYRRHl M ARlyE GABBRIELLI.

De Viro feptuagenario , tribus quartanis laborante , Borex valide effianti expojlto , cou- walejcente.

Ql.darn nervofx complexionis, (eptuaginta rnn-s agens, tribus Quarttnis anno elaplo, Menfibus Novembn, ac l;ecembri qvx maximo accedebant cum rigore, laborabat. Ovca ini-ium Januarii, flante Borea, cum efTet ex accidenti fab dio expofkus, eum prehea- dic rigor febrilis adeo vehemens , ut minimd potueric, nili poll duas horas, qvibus maximum frigus fuit paflus propter ventum frigidisfi- mum qvt violenter erflabat, domum fuam reverti# Tuncdecumben» Ve ipfo in Leiio. calor febrilis fuit muico minor qvam in paro.\y(mis

craiis-

Obfervatio LIL

transa&is. Febres dux feqventes fuerunt reliqvis confimiles : Tertia rero die, in qva debebat febris correfpondens feeundum ordineni qvartanarium accedere, nulla fupervenk ; unde Patiens cum vidiffer, le tunc effe afebri immunem , data opera die fequenti fe Borex expo- fuit; accesfit tunc temporis febris, fed minor ; ob id iterumque ter- tia vice adivit locum apertum , ubi borejlis venus plurimum effia- bat;Sc nedum febrilis accesfio fuit minor,fed fequentibus diebus nul- k accesfit febris , & perfe£te convaluit.

( An. 1699. d.7. Martii Senis^uauftam Vind. mijfa.) OBSERVATIO LllL

Dn. D. GUSTA VI CASlMlRl GAHRLIEP.

De affe3u gravi ac diutumo, uariis Symptomatis&ac- cidentibus comifato , inter alia Cerafi nu- cleo cum urind reddito.

QUem modd Curioforum cenfurae fifto ,cafus,non efl propriae ob« fervationis, fed ab amico Medico eximio, Phyfico Rupinenfi , Domino D. Friderico $;effenbad) / iiteris 6. Novembris ft. Jul. anni prasteriti 1698. manu patruelis fui, Medici quoque Licentia recens inaagurati , ad me datis , & quidem verbis fequentibus communi» catus.

Foemina f f. circiter annorum , fanguineo melancholica, inordi- natae dixtx variisque tempeftatum generibusob peregrinationes expo- fita, menftruum fluxum per decem annos non experta efl, nec affve* ta venxfe&ionibus , bis tamen peraetatem admifit, caeteroquin fana, nifi quod aliquando tenfivos dolores, circa lumborum regionem & ardorem urinae perceperit , quos tamen fub laboribus minus curavir* PraeterlapGi autem aeftate ardor urinae cum doloribus , circa lumbos prefforiis , lancinatoriis adeo affligit patientem, ut Medici auxilium fubire cogatur. AdhibenturaMedico hanc in rem medicamenta,qux tamen urinas ardorcm non compefcunt, nec dolores tollunt; fed con- tingit, ut cum urina coagukm fanguinis dimittat. Id intuensMedi- cus, quae ad hunc feopum valent, remedia adhibet, fcilicet exhibet Juba^ringcntia,fanguinern difcutientia&dolores demulcentia. Abeunc

dolor@«

Dc afftdu gravizc d>u1urnQ . variis SjiGptomatisty accidentibui $r

dolorcs circa lumbos, manct famen ardor urinx , fcd pauiulum im- minucus, imo ad iter necefTarium inducias aliquales corcedit. Vol\ aliquot dies pacienct commocx admodum & ambulando & iuccuflan- do excurru, inopinati dolorcs ardentes , intcrpungcntes & prefforii inpedine, ardores urinx recurrunt, guttulxqve aliqvot finceri fangui- nrs iterum cx urechra excidunt ftiliacim , ardor urinx& dolores adeo lancinant atqve excruciant, cam circa lumbos,qvam pectinem patien* tem , uc Ie£Uim pecere domum ex itinere reverfa fit coafta. Medi- cus fufpicatur & vcficx renumcg ulcus, & adefTe calculos, dum uri- na lapillulos confpicuos , mucoremqve fanguine ftriatum exhibuit. Hinc diurctica baliamica ut baliamum Sulphuris terebinthinatum , cum pulvere ex lapidibus percarum&cancrorum , terebinthina co&a .& (inabari Antimonii ex prxlcripto alius Medici in ufum trahuntur. Exacerbantur Symptomata & phlogofes faciei aliqvando percipit , imd tandem frigore &horrore poftea exxftuare in inferioribus parcibus in- cipit,manencibusfurerioribus (tri<5tis & fubrigidis.defervefcencepoftea antu, nihil fubfeqvicur fudoris, fed urinx effluxus cum ardcre auge- tuf aded , ut vix illam continere qveat. Rebus fic ftantibus acci- dit , ut ftatim a cibo potuqve aiTueta ad veficam rcdundare fcntiat, imd urinam inv oftam maximo cum cruciatu emingat , alviqvc fuci- tas feu obftipatio temporaria femper comitetur , cadit appecitus, vel potius fdtidium& naufeam pro cibis liqvidis , potuqve cerevifix fi e tepidx five calidx capit, hinc folo deco&o hordei cum Cornu Cervi conrenta q',\ , & urina fub hoc ftatu tum lapillulis quafi refractis , mo- do aibis inftar lapidum percarum, modd ruhris inftar arenularum, fi- ne numero , tum materia fubcruenta qvafi ex pure , cum mucagine inftar albuminis ovorum,quod ex tefta ftndio excrahicur , referca eft. Sympromaca hxc per paroxyfmos non flatos fed vagos qvotidiccon- tinuarunt aliqvot hebdomadas : Obftipatio alia parcim per fuppofito- ria, parcim per Clyfteres emollientes & ltimulantes centatur & cum I referatur eciam cum fcybalis fanguineis, vel potius fubciuenci colo- ris qvicqvam exprimit , imd mucorem fubcruentum exfpuit, & ca- put d ;iet. Ceffant hxc fymptomata paululum , poftqvam rere per lex hebdomadas patientem excruciaverunt : interim usqve in hunc diem 9. hebdomadis continuant circa lumbos & pe<ftinis regionem doiores lancinatorii, preflorii, pun&orii, urinx ardor, liccicas alvi Ittoinporaria & urina calculofam, mucolam , limolam ac lubcruent m materiam exhibet. Licet Medicus hxc fymptomata, leniflimis diu- Dtc ///. Ann. Vil. rj r/lll. L rct

82 Obfervatio Llll.

reticis (nam acriora & calida & fortiora minus ferunt ) & balfamicis , doloresqve mitigantibus , item emulfionibus, fimulqve renum & ve- ficae infiamationibus inferviunt, oppugnaverit; attamen maximo cum cruciatu in hunc usqve diem patientem noftram aftligunt, hinc con- filium de hoc ftatu morbi &auxilium efflagitant cognati omnes.

Hacrationein partes curae vocatus, confilium pro fcienti2e& ex- perientiae modulo pluries dedi, fed non eodem femper effedtu aut fucceflu, de qvo dum iteratis literis me certiorem reddit, alia inter refert, eodem, qvo nuperrime cafus transmiflus fuerat, die,aegram nucleum Cerafi cum urina reddidifle, qvem & inciufum iisdem lite- ris mihi transmifit. Erat is e numero ceraforum vulgarium, nigro- rum, acidorum, qvae fi re£te memini Adlia Romanis vei Aftiana dicla fuerunt, exficcatorum & co&orum ejus figurae & magnitudinis , qvam Schema inferius delineatum fiftit. ^jj^

Sufpeftasjmihi erat fidei hiftoria, ed, qvod vias, eventriculo in veficam diredtas, qvantum mihi qvidem conftat,Naturaagnofcat nul- las, aded praefertim patentes , ut nucleum ejus magnitudinis transmit- tere poffent. (Nam ut hoc,occafione hac id fuggerente, in parentheft qvafi addam , utpote non femei eade re a nonnullis interpellatus , licet Decade U. Ephemer. Naturae Curioforum anno I. obferv.78. mentio fiat fe£tionis anatomicae a me faftae , ac inventorum du&uum qvorun- dam ab inteftino caeco deorfum ad veficam vergentium ; ingenue tamen fateor, feflionem qvidem illam a me peraftam, ac fpedtatorem qvoqj Dominum illum Vefenfeld, cujus in obfervatione mentio fit, fe&ioni illi interfuiffe; fed du6tus illos qvamvis a me non femel $ occafione, dogmatis Helmontiani , urinse nimirum tinfturam feu colorem flavum non a bile, q vae antlqvcrum fententia, fed a fermento qvodam ftercoreo, nt illud appellat, ac in inteftino cceco hofpitari afferit, inde in renes derivato ortum trahere praefupponentis,qvafieri potuit, etiam in praedifta Cadaveris Francofurtani anatome fedulo qvacfitos , fed nunqvam inventos effe. Num beatus nunc ille Dominus Vefenfeld me forte abfente tunc,fuerit beatior,adeoqve illos invenerit, me ve- ro inventos celaverit, ne in manes illius fim injurius, nec affevera- re, nec negare auflm. Sit fides tantisper penes authorem ) Ideoqj refponfo dato dubia qvaedam in contrarium , atqve cafu forte in le- 6tum y indeqve in matulam incidiffe, aut in indufio aut alibi in vefti- mentis haefiffe objiciebam ; veriim ille literis denuo ad me fcriptis agmiffo paulo poftpatruele fuo Med, Lic; omenusrefert, qvinto

anee

De affeSugraviac diutaruo , variisSpnptomatis & a:;iient\bus &c.

ante excretum nuclcum dic argram cerafa coc-la comediffe, & forcc forcuna nucleum unum inopinatd deglutiviffe, fuperveniffe pofteafpe- ciem aliqvam diabetac cum ardore urinse intolerabili , beneficio Croci Martis attringentis , cum fpeciebus diaplantaginis Mynf. Effentia vul- neraria D. Mich. & tindura fulphuris Vitrioli, Deo bcnedicente rur- ius fedatam a qva qvinto dcmuma deglutitione die; nucleum illum cum urina in urinaie incidiffe , Calculorum aliorum prxterea cum urina fucceflivc redditorum numerum ad tria circiter millia extendit. Lumbricum etiam circa 20. Novembris, fed per pofticum eliminatum narrat. Aft cum ne fic qvidem incredulitati meac fatisfecilTet , ipfe tandem Dominus D. ^teffenbacf) cum negotiorum aliorum causa huc Bcroiinum excurriflet , me convenit, & confcientiae fuae fidem inter- pofuit, juratoqve afferuit, fe prxfentem fuiffe aftui, fuisqve propriis auribus delabentis a vefica in matulam nuclei (onum percepiffe, nec ullum vei fucum vel dolum intercedere potuiffe, cum a tempore de- glutitionis aegra multoties tam veftes qvam indufia mutaverit, & vel ▼iciei de die ftratum propter impatientiam aegrae ob immanes dolores mutandum & aliter fternendum & accomodandum fuerit, nullum a qvinqve diebus inletloaut indufio nucleum aut uspiam alibi haerere potuiffe: Coa&us itaqve fui huic, mihi alias «JW™ fidem.qvam to- ties negaveram , qvadantenus adhibere. Verum qva via praeter ordi- nariam, qvae nucleo tam grandi invia 6c impervia, tot obftaculis, & impedimentis obfita, tot gyris & mseandris intricata, non capio, cui- yis inrerea credendi aut non credcndi aut qvidqvid tandem cenfendi libertatem concedens.

Plurima inter, qvx tam praedi&i ordinarii ejusMedici, qvam meo ac aliorum fuffragio , varid fed utplurimum irrito fucceffu adminiftra- ta funt remcdia, a nullo majus dolorum & ardoris atrociffimi fenfit levamen, ipfo D. Tieffenbachio diverfis literis & coram qvoqve fa- tente, qvam ab anodino Helmontiano a me fuppeditato, qvietas ei no&es & de die qvocp Halcyonia qvaedam qvandocp procurante. Vi* xit interea,ac milcram ob urinae incontinentiam , ftranguriam & ardo- res identidem recrudefcentes, vitam ad medium usqve Februarii, an« ni pracfentis traxit ipfa morte, qvkurn illam tunc commutavit, in* tolerabiliorem.

L % -OBSER.

I

84

Obfervatio LIV.

OBSERVATIO LIK

Dn>D,GUSTAVI CASIMIRI GAHRLIEP.

De Lumbagine feu Dorfi & Lumborum rigiditate cum dolore atrocu

BAro qvidam viginti qvinqve circiter annos natus, 'caftra aliqvam- diu fecutus, & ad Centurionis ofrlcium eve£tus, exercitu in hy- berna miffo , media bruma eaqve valde rigida, ultra odtoginta milia- ria Germanica veredo emenfus, Berolinum negotiorum qvorumdam caufa advolat, altero ab adventu circiter die priapifmo cum dolore exquifito tentatur. Vocatus Medicus cum Chirurgo luis eum Ve- nereas infimulant, & ptyalifmum , ceu facram m ilia lue plurimorum anchoram fuadent, tandem conftanter negantem, poft applicata qvae- dam topica deferunt. Vocatus & alter & tertius, eandem ei canti- lenam occinunt, qvos indignabundus ipfe ablegat, interea dolor ille, forte ab applicatis topicis paulatim mitigatur qvidem illo in membro; at per, ne!cio qvam , metaftafin in lumborum vertebras translocatus, ac fenfim inibi ingravefcens , rigorem iliis ac dolorem gravem atqve rnoleftum inducit. Tandem & ego ad illum accerfor, dum circum- Itantias omnes mihi propofitas examino, caufas prse(ertim anteceden- tes , iter eqveftre longinquum ac feltinatum , fuccuffationes diutinas, frigus & incommoda m itinere perpefla , caufas qvoqve itineris ani- mum fimul cum corpore affligentes &c. perpendo, non fine ratione fcofbuticum affe&um effe judico, & contumacem & diuturnum nec remediis nifigenerofioribus patienter ufurpatis facile vincendum prae- dico. Unde , cum diverforio eflct exceptus , parum ad curam fiib- eundam aecommodo , mutare illud, utut vix absqve maximo in- commodo poffet , Puadeo : In aliud itaqve commodius holpitium, non fine exacerbationemali, le£tica deportato , ac in le£tum colloca- to, fpina dorfi integra a colH vertebris ad os usqveSacrum , adeb ri- gida fa£ta fuit , ut ne transverfum qvidem pollicem cervix cum dorfo fte6U aut a le£to fuftolli potuent absqve immaniffimis doloribus & cru- ciatibus,tam fsevis, ut dlorum impatiens , non ftmel durantemorbo me rogaverit, ut plumbeo globo ipfum trajicerem & vel fic a dolo- ribus illis intolerabilibus liberarem; verum nonMedici hoc effe offi- cium, fed aut hoitis aut milius, mihi alia methodo procedendum,

aliis-

De Lumbaginefeudorfi&lumborum rlgiditate cum dolore atroci. g;

aliisqve remediis utendum regerens, curam propitio Deo aggreflus, trimeftri circiter fpatio , parcim internis alteranubus & evacuantibus, ut & antifcorouticis, partim externis ac topicis, Gratia ac beneditii- one Divina afliftente, cui fit omnls honos ! ablolvi , ac fatis feliciter illum in integrum reltitui. Inter medicamenta interna, panacxa , fic di£ta, Anvvaldina,prxcipuas fibi • artcs vindicat, utpote cujus qvoti- diano fere duorum, aut trium ad fummum , granorum ufu, dici vix potdt, qvot, non uncix miasmatis fcorbutici , pulveris nimirum cu- jusdam rolei plane coloris, impalpabilis , fub fpecie urinx faturato ru- bentis, mox vero in magmatis illius rolei ledimentum fatifcentis, (ed librx toto morbi decurfu lecciTei int , mitigato fic fucceflive ac pau- latim dolore illo vehementi, Inter externa & topica balneum aqvx inter repidam &calidam tunperatx, aperientibus nonnullis refolven- tibus & difcutientibus medicatx , pro tollenda prxcipue & mollienda rigiditate illa dorfi & lumborum , qvo fex feptimanarum pofteriorum fpatio bis dietim ufus eit, & in qvod initio qvidem a qvatuor robu- ftis Viris lodici inltracus inter cruciatus, ejulatus & vociferationes ftentoreas e lefto fublatus immittendus, ac rurfus eodem ritu exi- mendus acqve reponendus erat.

OBSEKVATIO LV.

DnfD,GUSTAVI CASIMIRI GAHRLIEP.

De Foctus pr^ter opinionem fej3 intentionem parentum adtmranda m utero Alaterno conjer- vatione-

DEcadis V. Ephem. NaturxCurioforum, Anno VIIT. obferv. f$f* arix adducuntur hiitorix, qvibusfruftrane l>s in excurbando fce- tutamartis,qvam Naturx conatus narrando, difnculcatem provocan- di vel dire&e vel indirette abortum afiruere fatag;.c Author. Haud multum abludens ab j llis notabile aliqvod exemcium mihi qvondam obfervare cont^git.

Anno i 6 6 6. ad Juvencubm ProfefToris cujusd.iin juvenis fan- guinei ac toroii uxorem , qvi hanc comprivignam fuam paucos an e menles duxerat, vocabar, de colua &motu qvodam, ut ajebat, prx-

L 3 CCt>

$6 Olfirvatio Llr/.

ternacuraii , in ventre & fub hypochondriis aciliis conqverentem , ac meum de iliis judicium ac confilium expofcentem. Re probe pen- utata & cum confticucione ucriusqve Neonupcorum ac cempore nu- pciarum collaca , praegnancem illam effe judicabam, motumcp a foetu onn afferebam, fed cam ab ipsa qvamamarico, & qvod majus a So- cero & Socru , patre matreqve nimirum ucriusqve conjugum , fatis, uc laperent, annofis non fineindignadone explodebar , imo, qvi alias ramilia: illius medicus eram ordinarius , derelinqvebar , atqve alius rne qvidem fenior, ac hoc in cafu vix oculatior vocabarur ; Qui af- lenfum parencibus pracbens illam ftrenue contra colicam tam carmi- nantibus, qvam purgancibus, nec venarfeftione omifsa, pugnando exercebat, fed fruftra. Mocus illi & fubinde qvidam dolores conti- nuabanc nihild minus : Tercius itaqve & huic adjungebacur, & uteu* qve collato confilio nil qvicqvam , qvod vel alterando vel purgando, auc excerne eciam applicando ad colicam hanc, uci illam vocabanc fla- tulencam debellandam ullo modo facerepoffe viderecur, incermicce- bant ; fed haud majori qvam ance fucceffu* Parences prsecerea ipfi cum marico ex ambubajarum, Medicaftrarum & Medicaftrorum con- filio centabant qvam plurima tam interna qvam excerna, eaqve inter qvaedam fatis violenta & periculofa auxilia; Alia inter ad compefcen- dum motum illum uti ipfis pucabacur praeternaturalem , allifo 8cangu- lo menfx qvadracae violencer impadto ventre aliqvamdiu illam decine- bant, donec nimirum lafTatus ac debilitatus hac violentia foetus ali- qvantisper a motu ceffaret j alias humi aut in ledtum proftratae ucro- qve genu incumbentes alvum deprimebant, ut colicam illam exorbi- tantem cohiberent fed & hasc omnia irrito effe&u. Unde fufFraganti Medicorum illorum confilio Berolinum eam deducebant, atqve illic celebriores Medicorum antefignanos in confilium afcifcebant, qvi fi- niftra relatione , patientis , mariti & parentum dementaci aliqvocies illam purgarant , Sc qvidam facis Iargicer & copiose & cum virium non exigua jaftura, cer,nifi omnis fallor , venam fecuerant , ac fanguinis infignem copiam profuderant, praeter omnem necefTitatem in fubje- &o gracili ac nil miniis qvam plethorico. Sed & hoc absqve omni, qvem intendebanc & fperabant fruclu; Revexti icaqve poft exa&um illic fere crimeftre fpacium domum coatti, turgefcente jam magis ma- gtsqve utero, ac tempore partus paulatim appropinqvante, non in- ttrmifsa tamen incerea folica, qvam ance narravi tragoedia & torcura, Sffl^SS vocabant, (pe force mucandae a rne fententiae ; fed manife-

ftioribus

De Foetu:pr£ter opinionem&inttntionempxrentufn c£c. $j

ftioribus jam in illa conhim icus indiciis, colicam iJlam brcvi vicalem fore prcdiccbam, ideocp denuo eum indignatione dimittor. Biduo •vixelapfo, motuqve vaJidius qvam ante continuante & pcrfeverante, Matrona qvardam e vicinia , honcfla , ac Lucinz Myfteriis fatis imbu- ta, Confulis cujusdam vidua, invitatur, ut fuum & illa de Co'ica illa molefta fententiam ferret, h*c re prudenter expenfa, fcrutatis qvoqg ipfis Naturx adytis ,obftetriccm qvantocyus advocandam indicat, pe- riculum & qvidcm furnmum tam matri qvam infanti in mora effe, in- dignantur & contradicunt & huic adhuc illi ftupidi; Ula vero feriis tam maritum qvam parentes affata terminis , nifi & matris & fcetus 'velintfieri homicidae, evefligio obfietriccm accerfant^ ad fingula enim momenta partum imminere : Hac igitur ocyfllme accutrente, vix di« midii qvadrantis horse fpatio prxterJapib, vivum ac vitalem fatis gran- dem foetum, nil remorantibus omnibus illis objectis valde violentis ac periculofis obicibus & obflaculis enixa eit. Manifefto exemplo , DEum Vicse noftrac ut Authorem, fic foetus in utero Materno con- Kervatorem effe Omnipotentem , qvein fervatum velit ac vitalem , hunc :ontra nulla vaiere eciam violentiflima mortalium machinamenta.

OBSERVATIO LVI.

DnD/GUSTAVI CASIMIRI GAHRLIEP.

De Alaterna pbantafi* infootum dejpotico quafi imperio.

ARgumento non uno dudum perfuafus fum praecipuas in fcetu for- mando & perriciendo, Deo Vitse Authore ter Gloriofo fic ordi- laote, parces animse maternx deberi. Novum etenim illud Ovarii . Muliebris inventum, ac commentum? mihi adhuc difficultacibus Ja- J porare videtur ac tricis, haud ita promte extricandis. Nec illa in )visiUisprae(uppoficis,fi nonfubpofiticiisrudimenca totiusfoetus fldem ulhuic inmentemea plenam invenerunt: Speciofi qvidem funt inge- l lii valde prompti partus,at nondum , ut mihi videtur fatis etiamnum i. naturi, ut plene adolefcant. Inter argumenta, qvibus ad hoc affe- ", endum moveor plurima,non poftremum prolis in utcro,ut nutrien^ li, & augeodi, fic efformandi officium matri deberi, & qvidem prx- ipue vi imaginativa mentis, phantafia? nempe maternas in foetum pro ubitu pene agentis. Qva etiam in perfecto rere jam fbecu divcrfas

operatur

8g

Obfervatio LV.

operacur qvafi meramorphofes , addic, detrahit , auget , minuit , hgu- ram , colorem , aliaqve acciden ia mutat ,mutiiat,a(h'uic, cieftrirc, imo annihilat membra, omni procul dubio ante jam efformaca& perfe&aJ & qvod majus , ipfius fere Naturje legcs trmsgreditur 6c iranfcendit J &»^Wxwqvafi pacrat, dimenfionum qvadancenus penetrationes cgm- miccendo. Cujus rei exempia omnis prope generis . in monftxis pra> fercim variis, ftupenda,etiamin hphemeiidibus noftris non i auca hind inde occurrunt. Cum camen & mihi qvxdam incerqve Ula ck iiluftri» & fingularia, domeftica etiam cognica funt, iliorum unumaucalce- rum communicaile cum Curiofis haud ingracum fore aut ino^ poriu- num puto.

Primum ac facile praecipuum illuflrellluRrifTm^ rrincipis cujus- dam, cujus nomini Veneratio , qvam Sereniifi;na: ejus Domui debeo, parcere jubet,quod ab ore illius proprio, cumAuIae ipfius qvondam per oftiduum adeffem ,Clemencisfime relacum habeo. Illius cum ab- ominabili exemplo arx, in qva ab omni hoftilitate, vi paftse neucra- licacis , ac prolixisfimarum pollicicacionum , omnino fecura refidebat, incpinacd ex infidiis occuparecur, ipfaqve Serenisfima oborti circa crepufcuium vefpercinum, in tranquiiia aiias Auia, infbiiti tumulcus caufam fcifdcatura per feneftrarn in acrium profpiceret,ac cu'dam pau- corum quos alebat, praefidiariorum ofriciaii dextram, qua idtum gla- dii capiti ex improvifo intentatum amol.ri tencabat, amput.ri cerne- ret, inopino ac trifti fpeftaculo validisfime commota, fummainfuper & inexcufabili perfidia in capcivicatem abdufta , una cum Principe fuo & liberis, omniqve opulentisfima fupelle£tih fpoiiaca, qvatriduo poft, partu difficih enixa eft, Principem, omnibus aiias numeris abfoiutisfi- mum ac tam corporis quam animi dotibus,qvod adoiefcens ejus aetas docuit, excellencisfimum, fed manu dexcra, qvx nusqvam apparuic, mudlum. Alterum Baronis cujusdam , qvx adhuc in hac Metropo- li, utut valetudinaria vivit, qua cum pndiana velpera jufcuium ave- naceum paflulis minoribus maximo cum appeeku avide comcdilTet, poftridie fcetum peperit iilis ipfisfimis paffuiis ioco corpore obficum, quarum afpe&u cum obitecrix primoincuicu maxime cerrica, variolo- fum ex ipfo utero materno infancem fe fufeepiffe aucumans, & qvid de iis agendum fubdubitans , tandem eas ungue cencaflet, ilias ipfas effe paffulas priore affumcas juf-ulo adh^o iuo anquatenus imbutas deprehendit, easqve poftmodum omnes lavacro fuilulic. Quibus il- Ix viis e ventriculo in uterum penetraverint , dixerit mihi Phyllolo-

gU8

D; Af.iterrtpbantafu in fcetum de(potico quafi imperii*

gus aliquis & crit mihi magnus Apollo , nifi auc mentis matcrnx &. facultatis illius imaginativac fpiritualem agnofcac energiam, vias pr«- ter naturae folitas pcr invia& fere folida invenientem , aut rudimenta iilarum pafililarum in ovulo ilk) etiam ante corTceptum , pracfuppo- nat. Verum poffet fortafie qvisqvam ad comminifcendum ingenio- fus,ad exemplum puta Hippocratis,qvi pexfpirabileac penetrabile vo- lulc corpus univerdim prxfupponere poris omnia vifcera dotata , pcr qvos pafTalx transvehi potuerint; Elemento primigeneris aut /Ethc- ri Carcefiano patulos dare pofiemus, fed adeo patentes concederc auc fingere, ut paffuias transmitterent a jufculo calido turgentes arduum nimis foret. Aliud autem tertii exempfi loco promam magis adhuc dirrlcile expiicatu, q od cumLu^dunoBatavorumanno circiter i66o> Hagam Comitis prifti veherer tractili , a viro facie adhoneftatem com« pofita prxdito ,modeffce tamea& fotis c^mpte veftito, mihi alios inter plurimos, illius vecturac utriusqve (exus, varixqve conditionis comi- tes, proxime allidente audivi. Referebat ille Batavorum, qvi tem- poris fallendi ergo varios hinc in lc fermpnes ferunt, more (atis libe- re toti cce:ui. Accidide fibi haudita pridem, ut uxor partui jamjam vicina appetitu urgerecur Lactucae comedendx valde incempeftivo , adulta jam bruma , cu n ejus nullibi fere darecur copia. Commode fibi tandem in memoriam revocatum, hortum aliqvem Iplendidum , ejusqve hortulanum valde curiofum, leuca integra a donrciiio (uo difc iitum: Ut igitur uxoris fuxdefiderio fatisfieret, (uti funt hac in par- te Batavi valde religiofi, nec facile appetitui prxgnantium qvicqvam denegant) pedeltri le itinere illuc ocyus contulifle, & utut difficulter admodum ab Horculano, tantum lactucx obtinuiffe, ut patinam me- dioerem implere pofT t, domum itaqve reftinaffe atqve pro lubitu fibi parandam illam obtuliffe, qvae qvantocyus prxparatam cupidc devora- rit omnem, vixque eiapfo bihorio infantem pepererit, ipfiflima illala- tiuca undiqvaqve ftipatum. Rifu cum a nonnullis exciperecur rela- tio,(anctiflime conteltatus eft, rem revera ita contigifife. Ubi tam lar- gos qv^fiverimus poros, qvi laducse transmiccendx furHcianC, qvosve accerfiverimusminiltros, qvi illam infancicircumcirca applicenc. Cxce- rumnecdcfuntmihi domeltica qvoqve illius macernse phancalix in fce- rumdefp oteriidocumenta-Filiusmeus primogenitus e primo matrimo- lio dextra natus eftluxatl,& incurva, eo, qvodo&iduum ante uxor :arpcnto vecta , mendicum in tranfitu luxatamejusmodi dextram often- antem vix oculi ictu fpettaffec, ab amica fibi aflidente mature monita, Dec. ill. Ann. Vll. \$ Vlll M uc

GBfetvatio LV.

m oculos averteret: Quod tamen vitium fpieniorum ope poftea a me correftum, manusqve in integrum reftituta fuit. Primogenitus e fe- cundo matrimonio,naevum umbrar fimilem in alvo prope umbilicum; geitat, fufcum, digitum fere longnm, ac fi penicillo umbrac colore diluto imbutOjtincSta efTet cutis, eumqve occafione aranei,qvi uxoris fub crepufculo mecum in horto fpatiantis, ante vultum fefe celeriter demiferat, qvem iila , ignara qvid rei fuerit , manu aba&ura , torte for- tuna ventrem a fcetu turgentem leviter tetigerat, indicio manifeifo fugacem illumfubcrepufculo aranei tranfitum celerem & improvifum, confufam hanc umbrac tantum ideammenti maternas ciroa fcetus for- mationem occupaoe impofuiffe. Fiha fecundo genita ex eodem ma- trimonio ruffo crine nata, idqj occafione vifi a matre rufFae e carpen- to inopinato profpe&antis pueiise capiiiitio, cum xdem facram mecum qvatriduo forte ante partum adiret. tlxor, qvacum tertio matrimo- nio jun£tus etiamnum vivo , e priori conjugio praegnans , militem 1 commilitone verberibus rnale mulclatum , cruenta facie fibi occurren- tem , ut iiiatam injuriam a-i Vice - Chiliarchum ac Commendantem (liceat vocehac feafu hodie ufitato -abuti) in arce limitanea Loche*- nicenfi, tribus Stetino Pomeranorum, in confmiis Marchiae fito for* talitio , qvi tum erat uxoris meae Maricus , deferret , ex improvifo cer- nens, territa fpetStaculo illo horrido, ne ulrerius illud oculis ufurpa- ret , tmriu dextra totam cum utroqve oculo frontem tegit : Quld fit, pauio pofl partu fiiium excludit, cujus frons tota una cum oculorum palpebris, qvoasqve - faciem manus tetigerat , nxvo fanguinei coloris fcedata erat, qvi tamen (ucceffu . temporis , ilio adolefcente, paulatim difparuit. lilius lpfius fiiii coxae dextrac rubi Idxl fatis grande & pro- tuberans morum mplantavit folius phantafiae culpa, ob denegatunr mororum iilorum avide concupitorum fufficientem efum , eo, qvcd: vermiculum in fpiram infhr (erpentis contortum, inter iila reperiens,. angtiis effe pullum putans ^deterrita , fimulqve indignata, coxam fuarfl dextra percuiTiffet. Ut hic taceam characterem cupiditatum mater- narum aborninabilem foetui impreffum , vitiorum , libidinunv, maiitiae, furti fimiliumque defideriorum in proiem phantafiac Maternae vitio tnnsplantatum,cujus nuperadhuc tragicum hic loci exempium fuit, imif ern fupplieium decoflationis cum defiderio & gratiarum aftione, fottker fubeuntis , qvo ab appetitu -furandi ,a qvo temperare fibi nui- lo modo potcrat, tanclem liberaretur.

(Mi(J<e Berolino Noriwbtrgamd. i4,Ap.An< 1699-)

OBSlR>

'Obfervtth LVll. De Jpojiemate intern*.

9i

O SSERFATIO LVII.

Dn.D. JOHANNIS HENRICI STARCKll,

De A;oftemate interno.

i A Nno 1697. ?• Martii mane vocatus fum ad acgram , m xdibus <l \ honeftx matronx vidua?, qvam a defun&o marito bte (£^Clfd)C vocant, hofpitantem. Erat iJla Generofi Equitis Borusfi Dni Capita- nei a Lesgevvang uxor, vigefimum fextum annum a^ens ; a prlma infantia !emper in latcre dextro dolores moleftos fenfcrat,(ed aute > meitre, dolores ifti aufii erant valde, & fzpius hyiterica paflfio.elabo- ruverat per aliqvot annos cum freqvcnti vomitu, 6c doloribus acutif» funis, fiti ipgenti , 6V magnu inqvietudine. In latere dextro circa re- gionem hepatis tumor durus magnitudine panis rotundi trium librar* apparebat. Ufa efat hxc «gra Excellentiflimo Domino Licentiato Gotcfcheid 1 P. l\ Extraordinano, qvem etiam apud eam inveni. Sua- fi ut feqventia r emedia praefcriberentur ,die 9. Martii. Gumm. am- mon. acct fcyll. diffol. 9 j Mercur. dulc. riteppt. 9j M.F.l.a.c. liq. .tcrr. fol.Tartar. pil. N XL. S. groffnenbc ©eiten * tyiUtw bai>on be£ mor* allcjeit $c():n (gtucfe 51; netyuen. Seqvens Emplaftr. loco dolenti jn latere dextro, tumori applicatum eft: Emphftr. de Gumm. am- non. Nicot. (ecund.Etcm. aa. |ii$. Sal. armon.gj. M. F.l.a. Emplailr, uper atut.formi chat t.transmiif.extenf S. grtKtcfycnbeS ©eiten * ^Jjfa* ter/ qvod die 1 6. 1 y.& 20. Mart. reiteratum eft , 8c denicjve: &.Tinc\ latfmon. Tartar. in qva Sal.Tartar. rurfus ablatum fit, zfi, d. ad vitr. i. ©ettea £1 opffen Daioon bctf 3?ad;mittag$ unb Slbenbtf f o. ju neljmen, )ie u*Martii 'oftrum deditdi&o Domino Licentiato, Collegae meo, umqve dimifit me infcio. Mane cum vifitarem aegram, conquefta fi dt ingcntibus doloribus tumoris. Ergo in mentem incidebat apho- ifmus iite Hipp. Pus dum fitdolores fiunt acerbiores,& conje£tura« am tam emplaftr. externe, qvam medicamenta prsefcripta interne tu- lorem iftum emollire, 1. refolverc velle, qvia tamen inftabat preci- us, ut dolores ifti acuti mit;garentur, prarfcripfi feqvens : &.Tinc\ roc. ^j. Spir. Sal. armon. vinof. gij. DiffoJv. Camph.gi|}. M.d.ad vitr. ibcre munitum. S. 3ertl)eilU09tf ' Tindiur, bamit o|ft duflerltd) bcn ^mcc^aflftijen t JU be|tceic{)Ctt. Pofl: illinkioaem hujus medicamen.

M x ti bc-

j2 Obfervatio LVIL

ti bener;cio penn* plumofar , cum femper dL8um emplaflr. toco affe- fto denuo applicatum effet, aiiqvantulum remiffionem doloris perce- pit. Dic 13. Mart. ultimas pilulas ufurpavic, 8c poft meridiem prse- fcripfi feqventes pilulas* utproximo mane iis uteretun RuMaffpil. cacheft. (pecif M. gij\FJ. a. pil e 9j. N. IX. inaurent.S. @eiten* <£r* rr>etd)ung$^tl[en/ bat>on alle S^orcjen neun :-BiM ju nefymen. Pilute iftx meaeCachetlicae conftant ex Gumm, ammon. galban. fagap. fpir. vin.re£tif»(ol.TartaroVitrioIat, Vicriolo Martis clebito mod. cak. Sali Tarcari abfinth. arthemif Myrrh. aioe& ol. d. fuccin. Secundum cer- tam proport. mixt. Praefcripta dofi piluias die 13. Marcii mane affum- fic. Quid fit> Circa qvarcam horam pofl meridiem cico petic macu- lam, ut urinam redderet, qvx ipfam urgebat valde , & ad qvatuor libras urinx uno impetu reddit maximam partem purulentae & iub- cruentae , cum aliqvaii tumoris diminutione, qva? intra femihoram, qva me ad fe accerfi curabat asgra* fubfidens in Fundo mukum puris albi craffie confiftentiae , in medio aliqvam (anguinis partem , in fuperficie fu^eriore veras urinae portionem in fe continebat. Aft qvia de ingen- ti acrimonia urinae conquerebatur *hinc fequens, ne urina valde acris internas partes iasderet,6c ut pars laefa confoliduretur fimul praefcripfi rentedium: OLamygd. dulc. rec.exp. |ij: Spermat.cet. non rancid. giit Sacch. cand. albiff. gij . M. S. J^eil t unb Sin&erungg * 2(rfcnep/ bafocn 2. iiftcUvctt mit warmen^rtncfert ju neljmen. Vefperi rurfiis cum ingen-

ti dolore in urethra, minxit ad 3. libras urinae ejusdem conditionis, Die 1 4- Martii mane fummo reddidit rurfus urinam ad fex libras , ve- rum magis- fanguineam, qvam purufentam cum dolore minore. Cum. segra valde debilis effet , ne copia fanguinis ja&uram virium augeret, cz ut etiam ulcus aliquomodo abftergeretur, teruna die feqventibus tite xv ] ilujis > iunxi : Bal(, deCopa:b.gj.Ba!f Peruvgtf.Trochifc. Gord puh |)S Ten f. pcn, ek&. pulv. 9j, M. F. 1. a. pil, N. IX, e 9j. 5 / - • • oo.i ^cun ^rricfe o.uf emmat Interim in initio

prandii ck coen^ afft|i rik oftJdm Ripra praefcriptum. Hac die ad duas rnenfuras lirinae puruientaf maximam autem partem fonguinex ejecit tuw di ' inunonc tuitiorls 8c doloris. Die rr. & 16. Martii, iisdem me ; :ameritrs u earkfern fere urinae, copiam reddidit, Die 17» jifartii oico cohfumto fubltitui feqvens remedium : Unguent. vi- rid potafe. rec. |i!5. Sperm. cet. gife M. S.Jfrtihm$$ * 21r£nei>/ Da^n ate ei ft ^EBattmtf 310(5 jti ne^men/ mtt cnta)cn ?6ffet^o(I marmen 55ter/ mit glicferfawi) (6| geruadjct. Usqvead diem xi. Martii praefcripta reme-

De Apoftemate intern: 53

diarepetiit, verum cum minoreurinx copia,& qvidem ica ut tumor omnis evanefceret. Imo cum die 22. mane urinam fine ullo pure & (anguine , crudam tamen & qvidem in parva qvantitace redckret,& I fimul de obfcrudlionealvi conqvererecur feqvens prxfcripfi : Spir.

chalyb. f. acido parat. d. ad vicr. S. (^eitm<&^Un^^X0^WtKmr\ I i&rcpmalim$ogc6j\ $tt ncbmen. Aivum indc habuiclaxam cum oiajo- ri urinz, naturalis fere, profluvio. Die 2j.iisdem medicamentis ufa 'fuit xgra cum fummo levamine &remiiTione omnium fymptomatum. Die 24. Martii auccm cum segra mecueret . ne reliqviac ulceris in de- [ xtro fatere adhuc fupereflent, feqventem pulverem qvacer de die ; u(urpavit : r> Arcan.duplic. My nf. antimon. diaphoret. Marcialis. Lud. Ocul. 69. pulv. aa. 5(3. Sal. ablynth. Myrrh. Flor. mac. aa. 9#. M. F. p.div. inqvar.parc. a?q s. ©eitcn * £rflff*unb Q^cfoiberunge^^uliw atif tMCrmal. Hinc urinam reddidic pocus afiumci copix refpondcntem, verum in fundo aliqvantulum puris fanguine mixci fubfidebat. Die 2f. veroMartii feqvemes ordinavi pilulas : &. Gumm. ammon. diffol. Vi- triul. Marcialis. lent. igne ad alb. calc aa gift Lapid. hxmac. ppc. gj« M.

F. l.a. pil.numer0IX.e9j. S.gri^unb^cfirbcrunfl^^iDen/ bamn,

i@turfcauf cinmal. Incerim in inicio prandii & cocn« ufum unguenci , confolidancis concinuavic. Ec cum ufum harum pilularum laudibus eveherecxgra, urinam plane nacuralem colore , odorc, & confiflen- tia reddcns, Dic 1. April. julfi uc ptJulx exdcm icerarentur, quarum ,ufum eciam repeciic adhuc per 3. cties. Sed cum 4. April.de obcufo qvodam dolore, in ioco arFec-lo ad me qverekis deponeret , prxfcri- pfi rurfus : Ol.amygd. dulc rec. expr.^ij. Spermac. cet. gij.Sacch.

cand. alb. jij. M. S. #eilung&2lrfcmp/ ba&on Drepmal im ^agc 1 . $,6fteUt>oll

mttn)arm5}ierjunc^men/cujus ufum deprxdicavit vajde, unde usque jad iS. April, cundem continuavic. Hic per triduum ab omni medi- icaraentorum uMi abllinuic Die a. 21. Apr. ob obllrudtionem alvi,8c

nc aliqvid puris in latere afteclo fubfiflcret, feqventcs pilulas purgan- . ites prxfcripfi: p.MafT. pil. dejuccin. Crac. Extrad. helleb. n. Merc.

dulc.rite ppt.aa.gr.v Refin.gialapp. ^riiij. OI. d. focnic.gj. C. Fflent.

aloes F. I. a.pil. numero IX. inaurentur. Sexies inde dejecit, & polfc

4 illam purgationem nullos dolores in iacere dextro fenfic , tumor cir- ta hepatis regioncm plane evanuit, nec amplius ab hoc tempore paf- fioni hvftericx obnoxia fuir, quod ipfa mihi ante duas fcptimanas , cum Matitus ejus confilium quoddam 3 me peterct, dixit, & ConfcC

5 & eft die 10. Decemb. 1698.

( Regiomonte Auguftam Vind. d.21. Aprii. An 1 699. mijfa. )

M 3 OR*ER<

94; Mfirvhtlo LVllh ~

OBSLRVAT :0 LVIII.

Dn.D. MATTHiEI BLAUW. De Febre tertian i intermittente maligna.

JJfKfula tfittyxm/ Lanionis civts noftratis uxor prope Sexagenaria,* temperamenti biliofi, prxterico anno K^.menfeSeptembri cor- ripitur circa meridiem rigore ac horrore febrili cum fubfeqvente ca- lore nec non dolore capitis, naufea, ciborum inappetencia, fiti ac membrorum lasfitudine &c abfoluto poft aliqvot horas paroxyfmo, totalis fa&a incerrmflio, qvae eadem tamen invafio certio exinde Die feu 48. Dierum fpacio cum iisdem prorfus, ut antea, accidentibus fe- brilibus rediit, ex qvibus nil aliud concludere licebat, qvam xgram laborare febre Terciana intermittente vulgari & benigna,qvx in hoc loco freqventiflima eft. Notandum autem, qvod ex mala confuetu- dine & negleclione plures incer plebeios hic finthomines, qvi hac febre laborantes haud dubie uc fUmptibus parcant, pro Cura Mtdi- cos prius non confulant, nifi proprio damno qxperiancur, graviora accidere, vel febrem fponce non cedere, auc concumacem evadere : qvod & febricicanci noffcrae (alias pro luo flatu fac opulentx) accidic In cercia aucem febris acceflione paroxyfmus longe acerbior 3c vehe- mencior rediic, prouc in fub(eqventibus reliqvis, dum c-videm febris ordinarium typum de tertioln cercium rite ac periodice obfervabac, fed abscg ullo amplius rigore auc frigore ; aegra coco paroxyfmorum tempore, praecer fummam virium debilitacem, pulfum languidum, linguse ficcitacem & motum convulfivum in iabiis, erac ad ibmnum maxime proclivis &vere comacofa cum fumma oblivione, ica uc poft fuperacum paroxyfmum, qvar prius circa exhibicionem extremx un- ftionis Sacramencalis aliacjj concigerc, nil amplius recordaca fueric; cxcra paroxyfmos aucem prseter fummam membrorum laftitudinem, qvse a?gram continuo in lefto fe continere cogebat , de ccetero fiae ullo latentis aut fimul conjunclye febris cominuae judicicbene ie ha- bebac, uscg dum poft aliqvot paroxyfmos femper magis magiscg fuc- ceflive decrefcentes ex remediorum pradcriptorum ulu febris einanfic & aegra reconvaluit.

SCHOLIUM.

QUemadmodum in praxi Medica incer febres,hifce pnefertim in locis,nulla frequenrior occurric qvam tertiana incerraiccens, fic

e coatra

De Febre tertiana intermtttentemaVgna. 9 f

econtra nuMa rarior tertiana intermictente maligna\ cjvnm obfervare praflicis concingit rariflime; qvae propterea paucis forfan nota eft , eo qvod tebres intermittentes malignas dari non folum plericp Vete- res non cenfuerint, fed plures ecam Reccntiores tales non agnove- rint,& omnem febrem intermittentem qvam primum deprehcndunt, a* malignitate libcram pronunciant : qva de caufa cum tertisna inter- mittens malignaa potiif.mis Authoribus praclicis non proponatur, ea- qve tam vulgaris non fit, hinc eam duri, Mcdici haud pauci non cre- dunt, qvia fortaflis eam in praxi non oblervarunt, aut non agnove- runt, fed benignae inftar traftarunt, qvi propterea ex hoc errore in fuo ordinario tertianae febris prognoftico qvandocp decepti funt, Da- ri autem talem febris fpeciem malignam dicendam, non folum tra- crunt Recentiores qvidam, intcr qvas Excellentiflimus D, Docl. Elias Rudolphus Camerarius Profeflbr Tubin^x Anno 1692. difputatio- nem publicam de febre tertiana intermittente maligna edidit , mihicp communicavit , (ed ipfa probat experienria, qva ipfemet tales cafus in diverfis fubjedis & diverfis accidentibus oblervavi , uti ex prxfenti obfervatione apparet. Similis qvodammodd cafus legitur in Ephem. Germ.Becur.tert.anno 3. obf 138. a D. Do6t. Carolo Raygero Medi- co Pofonienfi defcripta , fub titulo fcbris tertiana; intermittcntis co* matofx, qvamvis non tantum Comate , fed aliis etiam fymptomati- bu6 v. g ex Dclirio , vigiliis perrinacibus, Syncopc, cardiaigia, fin- gultu, vertigine, convulfionibus , fiti vel prorfus nulia vel n.mis in- tenla, extraorclinaria fumma merrrbrorum lafririuiirie ac dejectione vi- rium argrum etiam apyrctias tempore in lecTro decumbere cogente, aliisque rebri terrianae intermittcnti benignac inconfuecis accidentibus ac gravioribus infohtis aCtionibus tam vitaltbus quam animalibus enormiter Isfis , deprehcndi poflic malignitas fn fcbribus intermit- tentibus fimpliciter tahbus feu alteri cuidam morbo non conjunclis. Nam quemadmodum in continuis c\ acutis tam fimpiicibus quam compofitis potcft adtiie vel abeffe maJignitas (de qua tamen ortlina- rio acutx aliqvid ih fe parcicipant, vel ut glurimum ftmper ftifpeclac iint) qvod ex ipfa graviorum & infolitorum fymptomatum aut con- :agii prxfentia vel ablentia cognofcitur, fic & intermittens prxfertim rertiana qvx ratione citioris motus & vehementiorum fymptomatufn cfpedivc loqvendo fatis acuta eft, cur non eadcm intcrdum maligni- a:is qviddam in Te continere poflit, non vidco, prarfertim cum enam ixc ipfa epidcmicc nonnunqvam graffari foieat, uti ta» ego in his .

qvarji

56

Obfervatio LVUL

qvam alii in aliis locis experti (umus : qvamvis hoc non ideo di£tum velim, ac fi omnis morbus epidemicus neceflario maiignus; vel qui- vis malignus femper epidemicus efle debeac, ucpote de qvo concra- rium omnibas notum eft. Solet proin hxc febris tertiana intermit* tens maligna ad modum omnibus maligais confuetum fubdole agere, dum non ftatim primo aut fecundo , fed faepe demum tertio aut qvar- to die malignitas in apertum prodit, qvx clanculo illudit & maxime decipit,pfeudopoliricorum more agens, fignis fciiicet excernis ac ver- bisblandis vulcum fuavem praefeferens,interne vero venenum recon- dicum concinens ac pauld pofttruculentum comonftans; adqvamde- tegendam fraudem magna opus eft Medici prudentia , ut hoftis aftu- tiam tempeftive fubodoret, neqve fuam famam &febricitantis vitam fecuro nimis prognoftico & certa reconvalefcentiae fpe fac-ta , pericu» lose proftituat, eventu poftmodurn funefte accidente.

Quando igitur&fignis fupradefcriptis latentem malignitatisfrau* dem fubolet Medicus , certd praefumere poteft febrem non depende- re a vulgari benigno febrili fermento, fed deterioris conditionis hu- mores in caufa effe, qvi veneni inftar agentes majorem & extraordi- narium a ftatu naturali receftum caufantur & tam infolita atqve atro- cia fymptomata producunt; tunc fine mora malignitati obviam eun- dum & antifebrilibus bezoardica (eu alexipharmaca admifcenda , vi- res confbrtantia adhibenda & accidentibus gravioribus maxime ur- gentibus infiftendum &c. In cafu prsefenti feqventia fuerunt bo; no fucceflu adhibita ; inprimis praemiflb una vel duabus horis ante paroxyfmumleni vomitorio, prsefcripti funt pulveres antifebriles prx- cipitantes-fimulqve alexipharmaci ex C. C. ppt. Sale abfinthii, bezo- ard.miner. unicorn. foff. cort. peruvian. & lap. bezoard. &c, Item fe- qvens potio vel mixtura antifebrilis fimulcg bezoardica: Antimon. diaphoret. J(3. Sal. abfinth. 9j. Sal. corn. cer. vol. bezoard. miner. aa. ^f?. Syr. de fucc. C. B, |ift Aq. C. B, fumar. aa giig. liq. C. C. fuccinat. tinc*. bezoard. ana 3j- M. F. pot. pro 2. dof. hora una anteparoxyfmum fum- wienda ; pro virium confortatione & ad malignitati febrili refiftendum utebatur feqventi Elecluario molli. pulv.alexipharmac, gij. fpec, liberant. gfi. confecl. dehyacinth.§fl.a!kerm. £i j. conferv.rof. rubr.vitri- olat.|ij.citr.e.pulp. ^j.Syr* de cort. citr. q.f M.pro ele6t.de qvo fae- pius interdum, etiam tempore paroxyfmi aflumatur qvantitas nucis majoris* Cseterum omifla V. S. profuit veficatorium ; & fp. C. C. volac. qvo in ipfo paroxyfmo aares & tempora inunguebancur:unde febris profligata, v

OBSiR-

Obfcrvaiio LIX. De Lotio bufonh epbtbalmico. 97

9B S ER VATIQ UX«

Dn. D.MATTHi£I BLAUTX

De Lotio bufonis ophtha/mico.

CAfum rcfero qvi mihimetipficontigit, qvemqve fumme nociyuin fore me-rito timui, fed ( Deo fint gratesj innoxium expcrtus fum. ^um anno prxterito menfeOttobri in Infulam Augix divitis aci phle- DOtomiam autumnalcm ordinariam in monaflerio Ord. S. Benedi&i bidem inftituendam vocatus effem,celebraus V. Sibus pofteacumD. 3. Rcligiofis horis pomeridianis in Tnfuiam ambulatum egrefTus furn: i k ecce nobis occurrunt in via & circa Infulx fepimenta variac magni- udinis butones magna & infolita copia, qvos religioforum qvi 1am . -xercitii gratia lapidibus perfeqvebantur, & ego prxgrandes qvosdam t $ladio transfodiebam , qvos inter unus, qvem transfoflum enfe tene- \im , magno impetu lotium in faciem & ipfum dextrum ocifum us- [vc e\ibravit, ex qvo ingentem pruritum dimidix horx fpatio per- antem fentiebam, nec immerico metuebam, gravem oculi Scvifus vfionem cxinde fuborituram efle , aft domumrever(us,oculum pru- ntem vino mox collui, unde dolor paulo poft remific, & non fo- um qvoad vifum & oculum nihil damni aut mali percipiebam , fed Avtle affeverare pofTum , qvdd ab illo tempore longe perfeftiorem K jcacutiorem vifum in oculo dextro acceperim, & (Deo fint laudes) n tiamnum poflideam , difm e contra antea ex defluxionibus , ventis au- r eris, & itineribus qvovis coeio & anni tempore pera&is, fzpius ocu- ; orum rubedine & nonnulla vifus obfcuritate affe&us fueram , qvo- um incorhoda prxfei tim in dextro oculo interea nulla amplius perfenfi\

SCHOLIUM.

1T Aud inanis ex hoc accidente cafualicer fa£to mihi metus incucie- X batur , fatis gnaro, bufonem vere venenatum effe, & teftc Kir- \ Wo terreftris toxici 6c contagiofae virulentiae burfam magneticam non : imericd dtci poffe , accg venenum fuum miciu, falivatione, & vo- \ nfru eruclare , qvibus cam homines qvam alia animalia & plancas in- ic; prqinde experienua docuic, hominem vel in ipfo loco, ubi bu- i con'ederk, mox infici fic vehemencibus fympcomacibus agicari , imo Jlo afHatu nocere poffe, uri teltatur author citacus ,ikt>ar*us de ve- DtQ.Ul.Ann.ril.&rill. N nenis

Obfervatio LIX.

nenis L.20. cap. 24» infuper idem ait Dochflimus Kircherus in fcruti- nio peftis Se£t 3. cap. 6. p. m, 1 17. bufonem homini maxime infrlia- ri, dum eum oculorum balituofa virultntid afflatuq} exitiali omnibus mo* dk fiderart nititur, & quoniam diffilum nonfemper oportuno nJpeBu ado- riri poteft, binc naturali fibi infito liqitore lotioque virulentijfimo , quod m diffitosvibratybominem aggreditur yutvelboc paQo rabiem fuam fatiet &c. qvod de bufonis veneno aflertum tanto viro ob celeberrima & sefli- matiflimaScripta toti litterato orbi notisfimo & fide dignisfimo nemo difpucabit, etfi forfan hoc in dubiam vocari posfit, utrum in omni folo hoc animal aeqvali virulentia tmrraegnatum reperiatur? qvod ex- perientias repugnat reqvidem credibile inltalia 6c Sicilia aliiscp regio- nibus meridionaf bus utpote calidioribus reperiri venenata animaiia Jonge acrius & potentius venenum in (e continentia ( uti apparet in ferpentibus, viperis , fcorpionibus &c, qvam in hifce noftris terrarum plagis feptentrionalibus refpe£tive frigidioribus , in quibus tamen non negandum & multiplici experientia compertum efl, bufones (uo non carere veneno, prout exemplo mihi conftat in ruftico qvodam in pa- go Fridingen prope Riedlingam Sueviae , cujus in horto fuo dormien- tis faciem bufo irrepferat , ex qvo ille expergefaftus,mox ingenti tu- more fiavo & fublivido reiiqvas corporis partes petente affli&us fue- rat, ut non nifi fortisfimis antidotis interne & externe adhibitis ejus vita falvari potuerit : ex qvo apparet latens in bufonibus venenum, idq? non tantum intro afTumptum fed etiam externis partibus humani corporis comunicatum fumme pernitiofum exiftere, etfi a vulgo pro tali apud nos non habeatur. Quod.vero mihi bufonem incautius tra- 6tanti lotium ejus in faciem meam & oculum evibratum non tantum laefionem nullam intulerit, fed potius remedii ophthalmici inftar, vifum antea non nihil obfufcatum magis acuerit, hu;us tam infperati efFedus caufam & rationem prudentioribus examinandum relinqvo, defupei meum impraefentiarum judicium fufpendens, interim tamen nulli fua- for fim , ut tam periculofum oculis fuis collyrium adhibeat. Ho< tamen adhuc hifce fubjungo , Infulam hanc in lacu Acroniano in* feriori fkam, locum prifcis temporibus fuifTe omnino fylveftrem, ne- morofum, paludofum,-defertum &incultum, plurimorumqve vcne« n- torum animalium habitacufum , in qvo olim Pirminius vir San&ita' teclarus pro fe ac fociis ftudiose eremum qv3erens,anno poft Chriftuir nar. 8 M- cuminopere fuo aptam hominibushabitationemconftruendo d nimia totam Infulam lon^am & latarn ©ccupante virulentorum ver-

miunp

De Lotio bufonis ophtbalmico.

mu.m , bufonum & ferpentum copia mukum impediretur, precibus . piis a Dco obcenca gracia erUck;, uc pcr benediftionem luam ejusmo- . di venenata animalia ex Infulari terra in aquam confugere adegent, & fi qux invenirentur hominibus porro nocere haud pofTent , nequc . ulium conftac exemplum qudd ahqua ex iis noxa hominibus illata fit: fimilem plane in modum, quo divus olim Paulus Apoftolus Meliten- fcm infuiam avirulento ferpcntum contagio liberavit. Unde taclum, at in Infula fucccsfive exculta, cxnobium olim totius Germ- nix celc- bcrrimumexftru&um fuerit, Augia dives nominata,qvod nomen ctiam- num retinet locus, htumhabens intotaviciniaamcenisfimum jucundis- iimumqve,in quo prxclara& antiquisfima monimenta reperiuntur &c.

( Friburao Brisg. Auguftam Vind. dic 24. April. Anno i6$f \ mijji.')

OBSERVATIO LX.

Dn. D. SAMUELIS LEDELII.